Το κείμενο επιχειρεί να παρουσιάσει τις αλλαγές στη φορολογία των ελεύθερων επαγγελματιών ως περίπου ιστορική μεταρρύθμιση. Υπάρχει όμως ένας ελέφαντας στο δωμάτιο που σχεδόν εξαφανίζεται από την αφήγηση:
Το τεκμαρτό σύστημα που τώρα “διορθώνεται” δεν το παρέλαβε η κυβέρνηση Μητσοτάκη από κάποια προηγούμενη κυβέρνηση. Η ίδια το επέβαλε.
Άρα πριν μιλήσουμε για «σφραγίδα Πιερρακάκη», «νέα φορολογική εποχή» και «επιβράβευση των συνεπών», ας βάλουμε τα πράγματα στη σωστή σειρά.
Πρώτα τους φορολόγησαν τεκμαρτά – τώρα πανηγυρίζουν επειδή αφαιρούν δύο προσαυξήσεις
Η κυβέρνηση δεν καταργεί το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα.
Το διατηρεί.
Αυτό ακριβώς αναγνωρίζει και το ίδιο το δημοσίευμα.
Τι κάνει λοιπόν;
Αφαιρεί δύο από τις προσαυξήσεις του μηχανισμού: αυτή που συνδέεται με τον τζίρο και εκείνη που σχετίζεται με τη μισθοδοσία.
Και εδώ προκύπτει το παράδοξο.
Το ίδιο το κείμενο παραδέχεται ότι ένας επαγγελματίας μπορούσε να φορολογείται περισσότερο επειδή είχε μεγαλύτερο τζίρο ή επειδή απασχολούσε εργαζομένους.
Δηλαδή η κυβέρνηση είχε κατασκευάσει έναν μηχανισμό στον οποίο η ανάπτυξη μιας επιχείρησης και η δημιουργία θέσεων εργασίας μπορούσαν να αυξήσουν το τεκμαρτό της εισόδημα.
Και τώρα η κατάργηση αυτής της στρέβλωσης παρουσιάζεται ως μεγάλη επιβράβευση.
Δεν είναι “δώρο”. Είναι διόρθωση ενός προβλήματος που δημιούργησε το ίδιο το σύστημα.
Και ποιος ακριβώς είναι ο «συνεπής»;
Υπάρχει και ένα βαθύτερο ζήτημα.
Το δημοσίευμα επαναλαμβάνει συνεχώς τη λέξη «συνεπείς».
Αλλά το βασικό πρόβλημα του τεκμαρτού συστήματος ήταν ακριβώς ότι δεν φορολογούσε αποκλειστικά με βάση το πραγματικό δηλωθέν εισόδημα.
Το κράτος έλεγε ουσιαστικά:
Μπορεί να δηλώνεις Χ, αλλά εμείς θεωρούμε ότι πρέπει να έχεις βγάλει Ψ και σε φορολογούμε πάνω στο Ψ.
Αυτό μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο κατά της φοροδιαφυγής. Δεν παύει όμως να είναι τεκμαρτή και όχι εξατομικευμένη αποτύπωση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης.
Γι’ αυτό και το πραγματικά μεγάλο ερώτημα παραμένει:
Αφού, όπως μας λένε τώρα, το myDATA, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές και τα δισεκατομμύρια ηλεκτρονικά παραστατικά επιτρέπουν στο κράτος να γνωρίζει πολύ καλύτερα τι συμβαίνει στην οικονομία, γιατί εξακολουθεί να χρειάζεται το βασικό τεκμήριο;
Αυτό είναι το ερώτημα που το πανηγυρικό αφήγημα αποφεύγει.
Οι 155.000 «κερδισμένοι» σημαίνουν και κάτι άλλο
Μας λένε ότι περισσότεροι από 155.000 επαγγελματίες θα ωφεληθούν.
Πολύ καλά.
Αλλά αυτό μπορεί να διαβαστεί και ανάποδα:
155.000 επαγγελματίες επηρεάζονταν από έναν μηχανισμό τον οποίο τώρα η ίδια η κυβέρνηση κρίνει ότι χρειάζεται διόρθωση.
Και μάλιστα η διόρθωση κοστολογείται στα 170 εκατ. ευρώ.
Άρα τα 170 εκατ. δεν εμφανίστηκαν από το πουθενά. Αντιστοιχούν σε φορολογική επιβάρυνση που διαφορετικά θα συνέχιζε να υφίσταται.
Η μείωση της προκαταβολής από 55% σε 50%
Θετική;
Προφανώς.
Αλλά ας διατηρήσουμε την αίσθηση των αναλογιών.
Η προκαταβολή φόρου δεν καταργείται. Μειώνεται κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες.
Και, σύμφωνα με το ίδιο το κείμενο, αυτό έρχεται από το φορολογικό έτος 2027.
Επομένως άλλο «νέα φορολογική εποχή» και άλλο μια περιορισμένη μείωση μιας επιβάρυνσης που εξακολουθεί να υφίσταται.
Και ξαφνικά ανακαλύψαμε ότι το Δημόσιο πρέπει να πληρώνει στην ώρα του
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η παρουσίαση της πλατφόρμας «Συνέπεια».
Το Δημόσιο θα δημοσιοποιεί ποια τιμολόγια έχει πληρώσει και ποια χρωστά.
Χρήσιμο μέτρο.
Αλλά συγγνώμη:
Η έγκαιρη εξόφληση ενός επαγγελματία για υπηρεσία ή προϊόν που έχει ήδη παραδώσει στο Δημόσιο δεν είναι κρατική γενναιοδωρία. Είναι στοιχειώδης υποχρέωση του κράτους.
Το πραγματικά ενδιαφέρον θα ήταν να μάθουμε όχι μόνο ποιος φορέας χρωστάει, αλλά σε πόσες ημέρες υποχρεούται να πληρώσει και τι συνέπειες υφίσταται όταν δεν το κάνει.
Γιατί ο ελεύθερος επαγγελματίας, όταν καθυστερεί τις δικές του υποχρεώσεις προς το κράτος, γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνουν προσαυξήσεις, τόκοι και κατασχέσεις.
Η «συνέπεια» πρέπει πράγματι να είναι αμφίδρομη.
Και μετά μπαίνει στο ίδιο αφήγημα ο «Κουμπαράς»
Εδώ πλέον έχουμε άλλο μέτρο, το οποίο συνδέεται επικοινωνιακά με την ίδια «φιλοσοφία».
Το κράτος θα διπλασιάζει έως ένα όριο την αποταμίευση της οικογένειας για το παιδί.
Ενδιαφέρουσα πρόταση, αλλά με δύο αυτονόητες προϋποθέσεις:
Πρώτον, η οικογένεια πρέπει να διαθέτει τα χρήματα για να αποταμιεύσει.
Δεύτερον, μιλάμε για ένα πρόγραμμα με ορίζοντα 18 ετών.
Άρα χρειάζονται πολύ συγκεκριμένες απαντήσεις για το θεσμικό πλαίσιο, την εγγύηση των καταθέσεων και των αποδόσεων, τη διαχείριση του λογαριασμού και κυρίως τη μακροχρόνια δέσμευση του Δημοσίου.
Γιατί από το 2027 μέχρι να ενηλικιωθεί ένα παιδί που θα γεννηθεί τότε θα έχουν μεσολαβήσει πολλές εκλογικές αναμετρήσεις και πιθανότατα διαφορετικές κυβερνήσεις.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι τα μέτρα είναι αρνητικά
Εδώ χρειάζεται καθαρότητα.
Οι συγκεκριμένες ελαφρύνσεις είναι θετικές για όσους τις δικαιούνται.
Η κατάργηση στρεβλών προσαυξήσεων είναι θετική.
Η μείωση της προκαταβολής φόρου είναι θετική.
Η μεγαλύτερη διαφάνεια στις οφειλές του Δημοσίου είναι θετική.
Το πρόβλημα βρίσκεται στην προσπάθεια να παρουσιαστούν όλα αυτά ως μια περίπου επαναστατική αλλαγή της σχέσης κράτους και ελεύθερου επαγγελματία.
Γιατί η πραγματικότητα είναι πολύ πιο πεζή:
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη διατηρεί τον βασικό μηχανισμό τεκμαρτής φορολόγησης που η ίδια θέσπισε και τώρα αφαιρεί ορισμένες από τις στρεβλώσεις του.
Και υπάρχει μια πολύ μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο:
«σου δίνω ένα νέο φορολογικό πλεονέκτημα»
και στο:
«σταματώ να σε επιβαρύνω με έναν τρόπο που τελικά αναγνώρισα ότι δημιουργεί αδικίες».
Αν θέλουμε λοιπόν πραγματικά να μιλήσουμε για «νέα φορολογική εποχή», ο πήχης πρέπει να βρίσκεται πολύ ψηλότερα.
Να φτάσουμε σε ένα φορολογικό σύστημα όπου το κράτος διαθέτει πλέον αρκετά ψηφιακά εργαλεία ώστε να εντοπίζει εκείνον που φοροδιαφεύγει χωρίς να αντιμετωπίζει συλλήβδην μια ολόκληρη επαγγελματική κατηγορία ως εν δυνάμει φοροφυγάδες.
Τότε πράγματι θα μπορούμε να μιλάμε για νέα εποχή. Μέχρι τότε, αυτό που βλέπουμε είναι περισσότερο διόρθωση της προηγούμενης κυβερνητικής επιλογής παρά φορολογική επανάσταση.
