Η σημερινή παρέμβαση του Γιώργου Φλωρίδη κατά του Αντώνη Σαμαρά έχει ενδιαφέρον όχι τόσο για την ένταση των χαρακτηρισμών της, όσο για τη λογική πάνω στην οποία οικοδομείται.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης δεν περιορίστηκε να διαφωνήσει πολιτικά με τον πρώην πρωθυπουργό. Χαρακτήρισε το ενδεχόμενο νέου κόμματος «σύντομο ανέκδοτο», απέδωσε σε «διάφορα συστήματα» προσπάθεια ανατροπής του Κυριάκου Μητσοτάκη, ενέταξε στην ίδια αφήγηση την πολιτική διαχείριση της τραγωδίας των Τεμπών και έφτασε μέχρι το επιχείρημα ότι η απώλεια της αυτοδυναμίας μπορεί να αφήσει τη χώρα «πολιτικά άοπλη» απέναντι στην Τουρκία. Οι δηλώσεις επιβεβαιώνονται και από την ίδια τη δημοσίευση του ΣΚΑΪ.
Εδώ όμως δημιουργούνται ορισμένα πολύ σοβαρά ερωτήματα.
Από πότε χρειάζεται άδεια για να ιδρύσει κάποιος κόμμα;
Το πρώτο επιχείρημα του κ. Φλωρίδη είναι ίσως και το ευκολότερο να καταρριφθεί.
Υποστηρίζει ουσιαστικά ότι δεν θυμάται στην πρόσφατη πολιτική ιστορία κάποιον να δημιουργεί κόμμα με στόχο να πλήξει το κόμμα από το οποίο προέρχεται.
Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι αυτή είναι πράγματι η πρόθεση του Αντώνη Σαμαρά — κάτι που αποτελεί πολιτική εκτίμηση του Φλωρίδη και όχι αποδεδειγμένο γεγονός — από πότε αυτό αποτελεί πρόβλημα για τη δημοκρατική λειτουργία;
Ένας πολιτικός μπορεί να αποχωρήσει από το κόμμα του επειδή θεωρεί ότι αυτό μετακινήθηκε ιδεολογικά, επειδή διαφωνεί με την ηγεσία του, επειδή πιστεύει ότι δεν τον εκφράζει πλέον ή ακόμη και επειδή θέλει να το ανταγωνιστεί εκλογικά.
Αυτό ακριβώς σημαίνει πολιτικός ανταγωνισμός.
Και υπάρχει μια ακόμη αντίφαση.
Αν ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά είναι πράγματι το «πιο σύντομο ανέκδοτο», τότε γιατί προκαλεί τόσο μεγάλη κινητοποίηση;
Γιατί δύο κορυφαίοι υπουργοί της κυβέρνησης, ο Άδωνις Γεωργιάδης και ο Γιώργος Φλωρίδης, αισθάνονται την ανάγκη μέσα σε λίγες ώρες να εξαπολύσουν τόσο σκληρές επιθέσεις;
Τα πολιτικά ανέκδοτα συνήθως προκαλούν γέλιο. Δεν προκαλούν συναγερμό.
Το σημαντικότερο που παραδέχεται ο Φλωρίδης
Υπάρχει όμως μέσα στις δηλώσεις του υπουργού μια φράση πολύ σημαντικότερη από όλους τους χαρακτηρισμούς.
Ο πραγματικός κίνδυνος που βλέπει είναι να δημιουργήσει ο Σαμαράς ένα κόμμα που θα «κόψει κάτι από τη Νέα Δημοκρατία», επηρεάζοντας την προοπτική της αυτοδυναμίας.
Αυτό είναι πολιτικά αποκαλυπτικό.
Διότι τότε η συζήτηση δεν αφορά πλέον εάν ο Σαμαράς δικαιούται να δημιουργήσει κόμμα.
Αφορά πόσους ψηφοφόρους της σημερινής ΝΔ μπορεί να πάρει μαζί του.
Και αυτό δεν θα το αποφασίσει ούτε ο Φλωρίδης ούτε ο Σαμαράς.
Θα το αποφασίσουν οι πολίτες.
Εάν πράγματι δεν υπάρχει πολιτικός χώρος στα δεξιά της ΝΔ για μια τέτοια πρωτοβουλία, τότε το νέο κόμμα θα αποτύχει.
Εάν υπάρχει, τότε θα καταγραφεί στις κάλπες.
Τόσο απλά λειτουργεί η δημοκρατία.
Και ξαφνικά εμφανίζονται τα «συστήματα»
Εδώ η επιχειρηματολογία του υπουργού γίνεται ακόμη πιο προβληματική.
Ο Γιώργος Φλωρίδης μιλά για «διάφορα συστήματα» που επιδιώκουν να «φάνε τον Μητσοτάκη». Αναφέρει Καρυστιανού, Ανδρουλάκη και Τσίπρα και υποστηρίζει ότι τώρα οι ελπίδες αυτών των «συστημάτων» στρέφονται στον Σαμαρά.
Ποια ακριβώς είναι αυτά τα συστήματα;
Ποιοι τα αποτελούν;
Ποιος τα συντονίζει;
Ποια είναι τα στοιχεία;
Διότι όταν ένας υπουργός της κυβέρνησης μιλά για οργανωμένα συμφέροντα με «ολιγαρχικές αντιλήψεις» που επιχειρούν να επηρεάσουν τη διακυβέρνηση της χώρας, δεν κάνει μια κουβέντα καφενείου.
Διατυπώνει έναν πολύ σοβαρό πολιτικό ισχυρισμό.
Και οι σοβαροί ισχυρισμοί χρειάζονται στοιχεία.
Διαφορετικά δημιουργείται ένα εξαιρετικά βολικό πολιτικό σχήμα:
Όποιος αμφισβητεί την κυβέρνηση δεν αποτελεί απλώς πολιτικό αντίπαλο. Μπορεί να εντάσσεται σε κάποιο αόριστο «σύστημα» που επιδιώκει να ρίξει τον Μητσοτάκη.
Αυτό δεν είναι επιχείρημα.
Είναι ένας τρόπος να αποφεύγεται η συζήτηση πάνω στην ουσία της κριτικής.
Τα Τέμπη δεν μπορούν να χωρέσουν τόσο εύκολα σε μια «συνωμοσία»
Ακόμη σοβαρότερο είναι το σημείο στο οποίο ο υπουργός αναφέρεται σε «συνωμοσία για την πολιτική εκμετάλλευση των Τεμπών».
Προφανώς κάθε τραγωδία μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης. Και προφανώς κυβέρνηση και αντιπολίτευση δικαιούνται να συγκρούονται για το ποιος χρησιμοποιεί πολιτικά ένα γεγονός.
Αλλά υπάρχει μια τεράστια απόσταση ανάμεσα στην πολιτική εκμετάλλευση και στη «συνωμοσία».
Και όταν χρησιμοποιείται η δεύτερη λέξη, χρειάζονται αποδείξεις.
Διαφορετικά κινδυνεύει να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι μαζί με την αντιπολιτευτική υπερβολή επιχειρείται να απαξιωθεί συνολικά και η κοινωνική απαίτηση για πλήρη διερεύνηση μιας εθνικής τραγωδίας.
Και αυτό θα ήταν πολύ σοβαρό λάθος.
Και μετά… η Τουρκία
Το αποκορύφωμα όμως βρίσκεται αλλού.
Σύμφωνα με τον υπουργό, εάν ο Σαμαράς στερήσει ψήφους από τη ΝΔ, μπορεί να μην υπάρξει αυτοδυναμία. Εάν δεν υπάρξει αυτοδυναμία, μπορεί να προκύψει κυβερνητική αστάθεια. Και εάν υπάρξει κυβερνητική αστάθεια, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί «πολιτικά άοπλη» και να πέσει «στα δόντια της Τουρκίας».
Ας δούμε τι σημαίνει αυτή η αλληλουχία:
Σαμαράς → απώλεια ψήφων ΝΔ → μη αυτοδυναμία → ακυβερνησία → κίνδυνος από την Τουρκία.
Το πρόβλημα είναι ότι ανάμεσα σε κάθε κρίκο αυτής της αλυσίδας υπάρχει ένα τεράστιο πολιτικό άλμα.
Η μη αυτοδυναμία ενός κόμματος δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με ακυβερνησία.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη λειτουργούν κυβερνήσεις συνεργασίας.
Και κυρίως, σε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία η αυτοδυναμία ενός συγκεκριμένου κόμματος δεν μπορεί να παρουσιάζεται περίπου ως προϋπόθεση εθνικής ασφάλειας.
Διαφορετικά το μήνυμα προς τον ψηφοφόρο καταλήγει επικίνδυνα απλό:
«Αν δεν μας δώσετε αυτοδυναμία, υπάρχει η Τουρκία».
Αυτό δεν αποτελεί απάντηση στον Αντώνη Σαμαρά.
Αποτελεί επίκληση του φόβου.
Ο Σαμαράς δεν έγινε πρωθυπουργός επειδή του το «χάρισαν»
Υπάρχει ακόμη μια χαρακτηριστική διατύπωση του υπουργού.
Ο Φλωρίδης περιγράφει περίπου μια διαδρομή κατά την οποία η ΝΔ «μάζεψε» τον Σαμαρά, τον έκανε ευρωβουλευτή, μετά πρόεδρο και τελικά πρωθυπουργό.
Μόνο που έτσι παραλείπεται μια μικρή λεπτομέρεια:
οι ηγεσίες και οι κυβερνήσεις σε μια δημοκρατία δεν απονέμονται ως προσωπικές χάρες.
Ο Αντώνης Σαμαράς εξελέγη πρόεδρος της ΝΔ το 2009 από τη βάση του κόμματος και έγινε πρωθυπουργός μετά τις εκλογές του 2012 και τον σχηματισμό κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Μπορεί κανείς να κρίνει αυστηρότατα τη διαδρομή του.
Αλλά δεν του «χάρισε» κάποιος την πρωθυπουργία ώστε να δημιουργείται σήμερα ένα είδος πολιτικού χρέους που απαγορεύει τη σύγκρουση με τη σημερινή ΝΔ.
Το πραγματικό ερώτημα που μένει αναπάντητο
Ο Γιώργος Φλωρίδης επιχείρησε να εξηγήσει γιατί θεωρεί λανθασμένη ή ακόμη και επικίνδυνη μια ενδεχόμενη πολιτική κίνηση του Αντώνη Σαμαρά.
Δεν απάντησε όμως στο βασικό πολιτικό ερώτημα:
Γιατί ένα κόμμα που χαρακτηρίζεται περίπου «ανέκδοτο» φαίνεται να προκαλεί τέτοια νευρικότητα πριν καν ιδρυθεί;
Ίσως επειδή το πραγματικό ζήτημα δεν είναι ο Σαμαράς ως πρόσωπο.
Είναι εάν υπάρχει σήμερα ένα κομμάτι των παραδοσιακών ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας που θεωρεί ότι η σημερινή ΝΔ δεν το εκφράζει πλέον.
Αν δεν υπάρχει, ο Σαμαράς δεν έχει τίποτε να περιμένει.
Αν υπάρχει, κανένας χαρακτηρισμός δεν θα το εξαφανίσει.
Και τελικά αυτό είναι το παράδοξο της σημερινής επίθεσης.
Όσο περισσότερο κυβερνητικά στελέχη προσπαθούν να παρουσιάσουν ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά ως αστείο, τόσο περισσότερο το αντιμετωπίζουν σαν κάτι που μόνο αστείο δεν θεωρούν.
Γιατί απέναντι σε ένα πραγματικό «ανέκδοτο» δεν χρειάζονται ούτε «συστήματα», ούτε «συνωμοσίες», ούτε τα «δόντια της Τουρκίας».
Χρειάζεται απλώς να περιμένεις τις εκλογές.
Και να αφήσεις τους πολίτες να αποφασίσουν.
