Έντεκα κατηγορίες, έντεκα φορές η ίδια φράση: «την πιστέψατε». Και στο τέλος το πολιτικό συμπέρασμα: τώρα που η Μαρία Καρυστιανού κατεβαίνει στην πολιτική, “αν την πιστέψετε πάλι, δεν θα φταίει αυτή”. Μόνο που από ολόκληρη αυτή τη λίστα λείπει το σημαντικότερο: οι αποδείξεις ότι όλα όσα της αποδίδονται ειπώθηκαν ακριβώς έτσι και, κυρίως, ότι διαψεύστηκαν.
Είναι ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό κείμενο για τα social media.
Σύντομες προτάσεις.
Επανάληψη.
Καμία απόχρωση.
Καμία πηγή.
Καμία ημερομηνία.
Και ένα συνεχές:
«Σας είπε. Την πιστέψατε.»
Μόνο που η επανάληψη μιας κατηγορίας έντεκα φορές δεν αποτελεί fact-checking.
Ας κάνουμε λοιπόν αυτό που το συγκεκριμένο κείμενο αποφεύγει: ας ξεχωρίσουμε τι γνωρίζουμε από το τι απλώς ισχυρίζεται ο συντάκτης του.
1. «Σας είπε ότι χάθηκαν 3 βαγόνια»
Πρώτο πρόβλημα:
Πού και πότε ακριβώς το είπε;
Για να αποδομήσεις κάποιον για μια δήλωση, χρειάζεσαι τουλάχιστον την πρωτογενή δήλωση.
Στη συγκεκριμένη διατύπωση, δεν δίνεται ούτε συνέντευξη, ούτε ανάρτηση, ούτε ημερομηνία, ούτε ολόκληρο το απόσπασμα ώστε να γνωρίζουμε αν μιλούσε για κυριολεκτικά «εξαφανισμένα βαγόνια», για διαφορετική αποτύπωση της σύνθεσης ή για κάτι άλλο.
Η κατηγορία παρουσιάζεται ως αυτονόητη.
Δεν είναι.
Το βάρος της απόδειξης το έχει αυτός που ισχυρίζεται ότι η Καρυστιανού είπε κάτι ψευδές.
2. «Σας είπε για τσιμέντωμα»
Εδώ έχουμε ακόμη μεγαλύτερη λεκτική χειραγώγηση.
Η δημόσια αντιπαράθεση για τα Τέμπη δεν αφορούσε το απλοϊκό ερώτημα:
«Έπεσε τσιμέντο, ναι ή όχι;»
Αφορούσε τις παρεμβάσεις που έγιναν στον χώρο του δυστυχήματος, την απομάκρυνση υλικών, τις χωματουργικές εργασίες και το κατά πόσον επηρεάστηκε η δυνατότητα συλλογής αποδεικτικού υλικού.
Αυτό ακριβώς είναι το τεράστιο ζήτημα που στη δημόσια συζήτηση περιγράφηκε με τους όρους «μπάζωμα» και «τσιμέντωμα».
Μπορεί κάποιος να θεωρεί τον δεύτερο όρο υπερβολικό ή ανακριβή.
Δεν μπορεί όμως να εξαφανίσει μαζί με τη λέξη και το πραγματικό ζήτημα των επεμβάσεων στον χώρο.
Άλλο λοιπόν να ελέγξεις την ακρίβεια του όρου «τσιμέντωμα» και άλλο να δημιουργείς την εντύπωση ότι ολόκληρη η συζήτηση για την αλλοίωση του τόπου ήταν μια φαντασίωση της Καρυστιανού.
3. «Σας είπε για 24 τόνους ξυλόλιο»
Εδώ γίνεται ίσως η μεγαλύτερη λαθροχειρία.
Το πραγματικό επιστημονικό ερώτημα που απασχόλησε την υπόθεση ήταν η αιτία της πυρόσφαιρας και το ενδεχόμενο παρουσίας εύφλεκτου υλικού.
Και αυτό δεν το εφηύρε η Μαρία Καρυστιανού.
Η ίδια, ακόμη και τον Σεπτέμβριο του 2025, κατήγγειλε ότι η ανάκριση έκλεισε χωρίς, κατά την άποψή της, επαρκείς επιστημονικές απαντήσεις για την παρουσία ξυλολίου και την πυρόσφαιρα.
Το 2026 εξακολουθούσε να υποστηρίζει ότι εργαστηριακά ευρήματα αποτέλεσαν τη βάση της θέσης της περί ξυλολίου.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι υπήρχαν 24 τόνοι ξυλολίου.
Αλλά αποδεικνύει κάτι εξίσου σημαντικό για την αποδόμηση του συγκεκριμένου post:
δεν μπορείς να μετατρέψεις μια σύνθετη τεχνική και δικαστική διαμάχη σε “σας είπε ξυλόλιο – σας κορόιδεψε”.
Αν η ανάρτηση θέλει να αποδείξει ότι η Καρυστιανού προσωπικά ισχυρίστηκε ως βεβαιωμένο γεγονός «υπήρχαν 24 τόνοι ξυλολίου», πρέπει πρώτα να παραθέσει την ακριβή δήλωσή της.
Δεν την παραθέτει.
4. «Σας είπε ότι οι νεκροί ήταν πάνω από 80»
Εδώ υπάρχει πράγματι ουσιαστικό ζήτημα για την Καρυστιανού.
Έχει τεκμηριωθεί ότι είχε διατυπώσει δημόσια αμφιβολίες για τον αριθμό των θυμάτων και ο συγκεκριμένος ισχυρισμός επανήλθε αργότερα στα social media.
Τα διαθέσιμα στοιχεία όμως επιβεβαιώνουν 57 νεκρούς.
Άρα εδώ η κριτική μπορεί να είναι απολύτως θεμιτή:
αν κάποιος ισχυρίστηκε μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων χωρίς επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, πρέπει να ελεγχθεί γι’ αυτό.
Αλλά προσέξτε τη διαφορά.
Το γεγονός ότι μία κατηγορία της λίστας μπορεί να έχει πραγματική βάση δεν μετατρέπει αυτομάτως τις υπόλοιπες δέκα σε αλήθειες.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί το post.
5. «Σας είπε ότι τα βίντεο τα έχασαν»
Και εδώ χρειάζεται ακρίβεια.
Η υπόθεση των βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας αποτέλεσε πραγματικό αντικείμενο της έρευνας και τεράστιας δικαστικής αντιπαράθεσης.
Επομένως δεν αρκεί να γράψεις:
«σας είπε ότι χάθηκαν τα βίντεο»
και να υπονοήσεις ότι στη συνέχεια αποδείχθηκε πως υπήρχαν εξαρχής όλα τα επίμαχα βίντεο και απλώς η Καρυστιανού έλεγε ψέματα.
Πρέπει να απαντήσεις:
Ποια βίντεο;
Από ποιον σταθμό;
Ποια ημερομηνία ζητήθηκαν;
Ποια παραδόθηκαν;
Πότε;
Ποια ανακτήθηκαν αργότερα;
Και ποια ακριβώς δήλωση της Καρυστιανού διαψεύστηκε;
Τίποτε από αυτά δεν υπάρχει στην ανάρτηση.
6. «Σας είπε ότι αλλοίωσαν τα ηχητικά»
Το ίδιο πρόβλημα.
Υπήρξε δημόσια αντιπαράθεση για τη διαχείριση, τη δημοσιοποίηση και τη συρραφή ηχητικών αποσπασμάτων.
Άλλο όμως:
«δημοσιοποιήθηκε μονταρισμένο/συρραμμένο ηχητικό»
και άλλο:
«παραποιήθηκαν τα πρωτότυπα ηχητικά αποδεικτικά στοιχεία της δικογραφίας».
Αυτές είναι δύο εντελώς διαφορετικές κατηγορίες.
Εάν κάποιος θέλει να αποδώσει στη Μαρία Καρυστιανού τη δεύτερη, οφείλει να παρουσιάσει την ακριβή δήλωσή της.
Η συγκεκριμένη ανάρτηση δεν κάνει ούτε αυτό.
Απλώς βάζει τη λέξη «αλλοίωσαν» και αφήνει τον αναγνώστη να συμπληρώσει μόνος του τα υπόλοιπα.
7. «Άφησε υπονοούμενα για εξαφανίσεις και απαγωγές»
Εδώ η διατύπωση είναι σχεδόν ομολογία αδυναμίας:
«άφησε υπονοούμενα».
Ποια;
Πότε;
Για ποιον;
Τι ακριβώς είπε;
Ποια εξαφάνιση;
Ποια απαγωγή;
Εάν πρόκειται να χρησιμοποιήσεις τόσο βαριά κατηγορία εναντίον ενός προσώπου, δεν μπορείς να βασίζεσαι σε αόριστα «υπονοούμενα».
Παραθέτεις τη δήλωση αυτούσια και την ελέγχεις.
Διαφορετικά δεν κάνεις fact-check.
Κάνεις υπαινιγμό για τον υπαινιγμό που υποτίθεται ότι έκανε κάποιος άλλος.
8. «Σας είπε ότι ο ΠτΒ έκρυψε τη δικογραφία»
Εδώ υπάρχει πραγματικό πολιτικό και θεσμικό υπόβαθρο.
Η Καρυστιανού και συγγενείς θυμάτων είχαν προχωρήσει σε συγκεκριμένες καταγγελίες για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε η Βουλή ποινικές δικογραφίες και πολιτικές ευθύνες.
Μάλιστα, το 2025 πρόταση των συγγενών έφτασε επισήμως στη Βουλή, με 81 σελίδες και αναφορές σε 11 πολιτικά πρόσωπα, και τελικά κατατέθηκε με τις απαιτούμενες υπογραφές βουλευτών.
Μπορεί κανείς να απορρίπτει πλήρως τη νομική επιχειρηματολογία της.
Αλλά το:
«είπε ότι ο ΠτΒ έκρυψε τη δικογραφία – την πιστέψατε»
δεν αποδεικνύει τίποτε.
Χρειάζεται να εξεταστεί ποια δικογραφία, πότε διαβιβάστηκε, πότε ανακοινώθηκε στη Βουλή, τι προέβλεπε η διαδικασία και τι ακριβώς είχε καταγγείλει η ίδια.
Αυτή η πληροφορία έχει εξαφανιστεί από το post.
9. «Σας είπε ότι ο Ανακριτής έκρυβε στοιχεία»
Ακριβώς το ίδιο τέχνασμα.
Μια καταγγελία για ελλιπή διερεύνηση ή μη πραγματοποίηση μιας ανακριτικής πράξης μετατρέπεται επικοινωνιακά σε:
«ο ανακριτής έκρυβε στοιχεία».
Χωρίς αυτούσια δήλωση.
Χωρίς αναφορά στο στοιχείο.
Χωρίς απόφαση.
Χωρίς αποτέλεσμα της δικαστικής κρίσης.
Και μετά εμφανίζεται ως ήδη αποδεδειγμένο ψέμα.
Αυτό δεν είναι αποδόμηση. Είναι κατασκευή κατηγορητηρίου χωρίς τεκμήρια.
10. «Σας είπε ότι τα βίντεο της αμαξοστοιχίας ήταν άλλα»
Εδώ η ανάρτηση κάνει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον.
Παίρνει μια από τις πλέον τεχνικά σύνθετες διαφωνίες της υπόθεσης —τη γνησιότητα, τον χρόνο ανάκτησης, την ταυτοποίηση και την αξιολόγηση οπτικού υλικού— και την κλείνει σε εννέα λέξεις.
Εάν υπάρχει δικαστική ή πραγματογνωμοσύνη που αποδεικνύει ότι συγκεκριμένη δήλωση της Καρυστιανού ήταν ψευδής, αυτή πρέπει να παρουσιαστεί.
Δεν παρουσιάζεται.
Άρα ο αναγνώστης καλείται απλώς να δεχθεί το συμπέρασμα του συντάκτη.
Με άλλα λόγια:
«Μην πιστεύετε την Καρυστιανού. Πιστέψτε εμένα.»
Χωρίς αποδείξεις.
11. Και φτάνουμε στο καλύτερο: «Σας είπε ότι δεν θα κάνει κόμμα»
Εδώ η ανάρτηση επιχειρεί να δέσει ολόκληρη την προηγούμενη αφήγηση με τη σημερινή πολιτική παρουσία της.
Μόνο που υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα.
Στις 17 Δεκεμβρίου 2025, η Καρυστιανού διέψευσε μια συγκεκριμένη «ιδρυτική διακήρυξη» που κυκλοφορούσε ως δική της, χαρακτηρίζοντάς την fake.
Δεν είπε σε εκείνη τη δήλωση «δεν θα κάνω ποτέ κόμμα».
Είπε ότι η συγκεκριμένη διακήρυξη δεν προερχόταν από την ίδια.
Και μόλις λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 12 Ιανουαρίου 2026, δήλωνε ήδη δημόσια:
«Το μόνο βέβαιο είναι ότι στις επόμενες εκλογές θα συμμετέχουμε και εμείς».
Στις 26 Μαΐου 2026 κατατέθηκε επισήμως στον Άρειο Πάγο η ιδρυτική διακήρυξη της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία».
Άρα το:
«Σας είπε ότι δεν θα κάνει κόμμα. Την πιστέψατε.»
χρειάζεται οπωσδήποτε ημερομηνία και ακριβή δήλωση.
Διότι άλλο:
«δεν υπάρχει τώρα κόμμα»,
άλλο:
«αυτό το κείμενο που κυκλοφορεί δεν είναι δικό μου»,
και εντελώς άλλο:
«δεσμεύομαι ότι δεν θα ιδρύσω ποτέ κόμμα».
Η ανάρτηση τα βάζει όλα στο ίδιο σακί.
Το πραγματικό τέχνασμα της ανάρτησης
Τώρα μπορούμε να δούμε ολόκληρο τον μηχανισμό.
Η ανάρτηση δεν αποδεικνύει έντεκα ψέματα.
Κατασκευάζει την εντύπωση έντεκα αποδεδειγμένων ψεμάτων.
Και το κάνει με έναν πολύ απλό μηχανισμό:
Ισχυρισμός → «Την πιστέψατε».
Δεν υπάρχει ενδιάμεσα το σημαντικότερο στάδιο:
ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΟΤΙ Ο ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ ΗΤΑΝ ΨΕΥΔΗΣ.
Αυτό εξαφανίζεται.
Και ακριβώς επειδή επαναλαμβάνεται έντεκα φορές, ο αναγνώστης φτάνει στο τέλος έχοντας την ψευδαίσθηση ότι διάβασε έντεκα διαψεύσεις.
Δεν διάβασε ούτε μία.
Διάβασε έντεκα κατηγορίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Καρυστιανού είναι υπεράνω κριτικής
Κάθε άλλο.
Τώρα μάλιστα που η Μαρία Καρυστιανού έχει περάσει επισήμως από τον ακτιβισμό των συγγενών στην κομματική πολιτική, ο έλεγχος πρέπει να γίνει αυστηρότερος.
Το κόμμα της ιδρύθηκε επισήμως τον Μάιο και η ίδια έχει πλέον δηλώσει ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται για «κόμμα διαμαρτυρίας».
Άρα πρέπει να ελεγχθούν:
οι προηγούμενες δηλώσεις της, οι αντιφάσεις της, οι θέσεις της, το οικονομικό της πρόγραμμα, τα στελέχη της, οι πηγές χρηματοδότησης, οι τεχνικοί ισχυρισμοί που υιοθέτησε για τα Τέμπη και οτιδήποτε άλλο αφορά πλέον μια υποψήφια πολιτική δύναμη.
Αλλά να ελεγχθούν με στοιχεία.
Όχι με το ίδιο εργαλείο που υποτίθεται ότι καταγγέλλουμε:
την παραπληροφόρηση.
Η ειρωνεία του «την πιστέψατε»
Η τελευταία φράση της ανάρτησης είναι:
«Τώρα, αν την πιστέψετε πάλι, δεν θα φταίει αυτή.»
Θα μπορούσε όμως πολύ εύκολα να αντιστραφεί:
«Σας έγραψαν έντεκα κατηγορίες χωρίς πηγές. Τις πιστέψατε.»
Γιατί αυτό είναι τελικά το πρόβλημα.
Δεν χρειάζεται κάποιος ούτε να υποστηρίζει την Καρυστιανού ούτε να σκοπεύει να την ψηφίσει για να απαιτεί το αυτονόητο:
όταν κατηγορείς έναν άνθρωπο ότι είπε έντεκα ψέματα, έχεις την υποχρέωση να αποδείξεις έντεκα ψέματα.
Όχι να γράψεις έντεκα φορές:
«Την πιστέψατε».
Και ίσως αυτός να είναι ο πιο αποκαλυπτικός τίτλος για το συγκεκριμένο κείμενο:
