Υπάρχει μια συζήτηση που πρέπει κάποια στιγμή να κάνουμε στην Κεφαλονιά χωρίς υπεκφυγές.
Θέλουμε πραγματικά να γίνονται μεγάλα έργα στο νησί;
Ή θέλουμε να γίνονται, αρκεί να μην ενοχλούν ποτέ κανέναν;
Να μη γίνονται το καλοκαίρι επειδή έχουμε τουρισμό.
Να μη γίνονται όταν υπάρχει αυξημένη κυκλοφορία.
Να μη σηκώνουν σκόνη.
Να μην κλείνουν δρόμους.
Να μην επηρεάζουν καταστήματα.
Να μην προκαλούν θόρυβο.
Να μη δυσκολεύουν την καθημερινότητά μας.
Και την ίδια στιγμή να απαιτούμε να ολοκληρώνονται γρήγορα, να μη χάνονται ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και να τηρούνται όλες οι προθεσμίες.
Δυστυχώς, αυτός ο μαγικός τρόπος κατασκευής δημοσίων έργων δεν έχει ακόμη ανακαλυφθεί.
Και οι δύο πρόσφατες απεντάξεις μεγάλων έργων της Κεφαλονιάς από το Ταμείο Ανάκαμψης μάς προσφέρουν ένα πολύ χρήσιμο –και αρκετά ακριβό– μάθημα.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αργοστολίου βγήκε από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Το ίδιο είχε συμβεί λίγους μήνες νωρίτερα με τα έργα αναβάθμισης του λιμένα της Αγίας Ευφημίας.
Δύο διαφορετικά έργα.
Δύο διαφορετικές περιπτώσεις.
Ένας κοινός αντίπαλος:
ο χρόνος.
Και ίσως πρέπει επιτέλους να αντιληφθούμε πόσο δύσκολα κερδίζεται και πόσο εύκολα χάνεται.
Γιατί απεντάχθηκε πραγματικά το Αρχαιολογικό Μουσείο;
Εδώ δεν χρειάζονται πολιτικές ερμηνείες.
Υπάρχει επίσημη απόφαση.
Στις 11 Αυγούστου 2026 ανακλήθηκε η ένταξη του έργου «SUB 1.37 Αρχαιολογικό Μουσείο Αργοστολίου», συνολικού προϋπολογισμού 7.038.607,24 ευρώ.
Και η αιτιολογία είναι συγκεκριμένη:
αδυναμία ολοκλήρωσης του φυσικού αντικειμένου μέχρι την καταληκτική ημερομηνία των οροσήμων της δράσης, δηλαδή την 31η Αυγούστου 2026.
Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν είναι ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα στο οποίο ένα έργο μπορεί να παρατείνεται επ’ αόριστον.
Έχει ορόσημα.
Έχει deadlines.
Έχει συγκεκριμένες δεσμεύσεις απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και όταν ένα έργο δεν μπορεί πλέον να χωρέσει μέσα σε αυτό το χρονικό πλαίσιο, πρέπει να μετακινηθεί σε άλλο χρηματοδοτικό εργαλείο.
Τα 7 εκατομμύρια δεν σημαίνει ότι «εξαφανίστηκαν»
Και εδώ χρειάζεται ακρίβεια.
Γιατί άλλο πολιτική κριτική και άλλο δημιουργία εντυπώσεων.
Η απόφαση απένταξης αναφέρει ότι το έργο θα υποβληθεί προς ένταξη στο ΕΣΠΑ 2021-2027.
Άρα η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη από το σύνθημα:
«Χάθηκαν 7 εκατομμύρια ευρώ».
Χάθηκε η χρηματοδότηση από το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο, το Ταμείο Ανάκαμψης.
Και αυτό ασφαλώς είναι σοβαρό.
Δεν σημαίνει όμως αυτομάτως ότι ακυρώνεται το Μουσείο ή ότι η Κεφαλονιά έχασε οριστικά το έργο.
Το κρίσιμο πλέον είναι να ολοκληρωθεί η μεταφορά του στο ΕΣΠΑ χωρίς νέα χρηματοδοτική τρύπα και, κυρίως, χωρίς νέα μεγάλη καθυστέρηση.
Αλλά γιατί δεν προλάβαμε;
Αυτό είναι το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί.
Το έργο είχε ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης από τον Ιανουάριο του 2023.
Η επίσημη περίοδος υλοποίησής του ξεκινούσε τον Φεβρουάριο του 2023 και έφτανε αρχικά μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026.
Κι όμως φτάσαμε στον Αύγουστο του 2026 με το φυσικό αντικείμενο να μην μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα στην καταληκτική προθεσμία.
Εδώ οι αρμόδιοι οφείλουν εξηγήσεις.
Πού χάθηκε ο χρόνος;
Ποιες διαδικασίες καθυστέρησαν;
Ποιες δυσκολίες εμφανίστηκαν;
Υπήρξαν προβλήματα στους διαγωνισμούς;
Υπήρχαν τεχνικές εμπλοκές;
Τι μπορούσε να είχε γίνει νωρίτερα;
Αυτή είναι η σοβαρή συζήτηση.
Γιατί ένα δημόσιο έργο δεν ξεκινά όταν βλέπουμε την πρώτη μπουλντόζα
Εδώ όμως υπάρχει κάτι που πολλές φορές ξεχνάμε όταν συζητάμε για δημόσια έργα.
Για τον πολίτη ένα έργο «ξεκινά» όταν βλέπει τον εργολάβο.
Όταν εμφανίζονται οι μπουλντόζες.
Όταν μπαίνουν οι λαμαρίνες.
Όταν κλείνει ένας δρόμος.
Όταν αρχίζει το σκάψιμο.
Στην πραγματικότητα, το έργο μπορεί να έχει ξεκινήσει χρόνια πριν.
Πριν φτάσει ένας εργάτης στο εργοτάξιο υπάρχει μια ολόκληρη αλυσίδα διαδικασιών.
Πρέπει πρώτα να υπάρχει η ιδέα και να προσδιοριστεί το αντικείμενο του έργου.
Να εξασφαλιστεί η ωριμότητα.
Να γίνουν προκαταρκτικές μελέτες.
Τοπογραφικές.
Γεωτεχνικές.
Αρχιτεκτονικές.
Στατικές.
Ηλεκτρομηχανολογικές.
Υδραυλικές.
Περιβαλλοντικές, όπου απαιτούνται.
Να εκδοθούν εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις.
Να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση.
Να ενταχθεί το έργο σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.
Να συνταχθούν τεύχη δημοπράτησης.
Να γίνει διαγωνισμός.
Να αξιολογηθούν οι προσφορές.
Να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες ενστάσεις ή προσφυγές.
Να γίνει προσυμβατικός έλεγχος όπου απαιτείται.
Να αναδειχθεί ανάδοχος.
Να υπογραφεί η σύμβαση.
Και μόνο τότε φτάνουμε στο σημείο που βλέπει ο πολίτης:
στο εργοτάξιο.
Ένα έργο μπορεί να χρειάζεται χρόνια πριν πέσει το πρώτο κυβικό τσιμέντου
Αυτή είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να μπει επιτέλους στη δημόσια συζήτηση.
Από τη στιγμή που κάποιος λέει:
«Πρέπει να φτιάξουμε αυτό το έργο»
μέχρι τη στιγμή που θα εμφανιστεί η πρώτη μπουλντόζα μπορεί να έχουν περάσει δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα χρόνια.
Και δεν είναι όλος αυτός ο χρόνος κατ’ ανάγκην αποτέλεσμα ανικανότητας.
Ένα μέρος του είναι ο αναπόφευκτος χρόνος που απαιτεί η ωρίμανση ενός σύνθετου δημόσιου έργου.
Βεβαίως, η ελληνική γραφειοκρατία συχνά προσθέτει αδικαιολόγητες καθυστερήσεις.
Βεβαίως, υπάρχουν υπηρεσίες που αργούν.
Βεβαίως, υπάρχουν λάθη στον σχεδιασμό.
Και βεβαίως υπάρχουν πολιτικές και διοικητικές ευθύνες όταν διαδικασίες που μπορούσαν να ολοκληρωθούν σε έξι μήνες χρειάζονται δύο χρόνια.
Αλλά δεν μπορούμε να μηδενίσουμε τον πραγματικό χρόνο ωρίμανσης ενός έργου.
Και γι’ αυτό ο χρόνος κατασκευής είναι ακόμη πολυτιμότερος
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το σημείο που συνδέεται με όλη τη συζήτηση για τα καλοκαιρινά εργοτάξια.
Αν έχουν ήδη χρειαστεί χρόνια για:
μελέτες,
εγκρίσεις,
αδειοδοτήσεις,
χρηματοδότηση,
διαγωνισμούς,
συμβάσεις,
τότε όταν επιτέλους φτάσουμε στο στάδιο της κατασκευής δεν έχουμε την πολυτέλεια να πετάμε άλλους τέσσερις ή πέντε μήνες κάθε χρόνο.
Γιατί το χρηματοδοτικό ρολόι έχει ήδη αρχίσει να μετρά.
Και πολλές φορές έχει αρχίσει να μετρά πολύ πριν εμφανιστεί το εργοτάξιο.
Αυτό είναι που πρέπει να καταλάβουμε.
Η Αγία Ευφημία είναι εξίσου διδακτική
Τα «Έργα Αναβάθμισης Λιμένα Αγίας Ευφημίας» είχαν συνολικό προϋπολογισμό 2,8 εκατομμύρια ευρώ.
Η επίσημη καρτέλα του Ταμείου Ανάκαμψης ανέφερε:
Έναρξη: 30 Ιουνίου 2023.
Λήξη: 30 Νοεμβρίου 2024.
Το έργο τελικά απεντάχθηκε τον Ιούνιο του 2026 λόγω μη υλοποίησης μέσα στο απαιτούμενο χρονοδιάγραμμα.
Άρα εδώ δεν μιλάμε για μερικές εβδομάδες.
Έχουμε ένα ακόμη έργο της Κεφαλονιάς που δεν κατάφερε να συμβαδίσει με το χρηματοδοτικό του ημερολόγιο.
Και ασφαλώς πρέπει να αναζητηθούν οι ευθύνες.
Αλλά ταυτόχρονα πρέπει να καταλάβουμε κάτι:
κάθε μέρα ενός έργου με αυστηρή χρηματοδοτική προθεσμία έχει αξία.
Κι όμως, την ίδια στιγμή ακούμε: «Σταματήστε τα έργα, έχουμε τουρίστες»
Ακριβώς γι’ αυτό προκαλεί προβληματισμό μια συζήτηση που επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε καλοκαίρι στην Κεφαλονιά.
Ένα έργο βρίσκεται σε εξέλιξη.
Αρχίζει η τουριστική περίοδος.
Και αμέσως ακούγεται:
«Γιατί τώρα;»
«Γιατί δεν σταματά;»
«Ας συνεχίσουν τον Οκτώβριο».
Οι ανησυχίες των επαγγελματιών είναι απολύτως κατανοητές.
Ένας άνθρωπος που πραγματοποιεί το μεγαλύτερο μέρος του ετήσιου τζίρου του μέσα σε τέσσερις ή πέντε μήνες δικαιολογημένα ανησυχεί όταν βλέπει ένα εργοτάξιο έξω από την επιχείρησή του.
Δεν πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε με αλαζονεία.
Υπάρχει όμως τεράστια διαφορά ανάμεσα στο:
«Οργανώστε σωστά το εργοτάξιο ώστε να περιοριστεί η όχληση»
και στο:
«Σταματήστε το έργο για τέσσερις ή πέντε μήνες».
Το πρώτο είναι απολύτως λογικό.
Το δεύτερο μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό.
Ένα έργο δεν είναι διακόπτης ON/OFF
Και υπάρχει ακόμη μια παρανόηση.
Δεν λειτουργεί ένα εργοτάξιο σαν ηλεκτρική συσκευή.
OFF τον Ιούνιο.
Και ON την 1η Οκτωβρίου, σαν να μη συνέβη τίποτα.
Μια πολύμηνη διακοπή μπορεί να επηρεάσει το πρόγραμμα εργασιών, τις συμβατικές προθεσμίες, τα συνεργεία, τα μηχανήματα, τους υπεργολάβους, τις παραγγελίες υλικών και τη συνολική αλληλουχία της κατασκευής.
Μπορεί να χρειάζονται προσωρινές αποκαταστάσεις.
Νέες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.
Νέα οργάνωση εργοταξίου.
Και φυσικά προστίθεται καθαρός χαμένος χρόνος.
Γι’ αυτό η απόφαση μιας πολύμηνης διακοπής δεν είναι τόσο απλή όσο ακούγεται σε μια ανακοίνωση.
Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν γνωρίζει τουριστική σεζόν
Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα.
Οι ευρωπαϊκές προθεσμίες δεν σταματούν την 1η Ιουνίου και ξαναρχίζουν την 1η Οκτωβρίου επειδή η Κεφαλονιά έχει τουρισμό.
Τα ορόσημα τρέχουν.
Οι συμβάσεις τρέχουν.
Οι χρηματοδοτικές περίοδοι τρέχουν.
Και στο τέλος υπάρχει μια ημερομηνία.
Αν την προλάβεις, καλώς.
Αν δεν την προλάβεις, δημιουργείται πρόβλημα.
Το είδαμε τώρα με δύο σημαντικά έργα.
Ας κάνουμε έναν απλό υπολογισμό
Ας υποθέσουμε ότι ένα έργο χρειάζεται δύο χρόνια πραγματικής κατασκευής.
Και αποφασίζουμε ότι από τον Μάιο μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου δεν πρέπει να εκτελούνται εργασίες λόγω τουριστικής περιόδου.
Έχουμε αφαιρέσει δέκα μήνες παραγωγικού χρόνου μέσα σε μόλις δύο χρόνια.
Σχεδόν έναν ολόκληρο χρόνο.
Και μετά θα ρωτήσουμε:
«Γιατί δεν τελείωσε;»
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Θέλουμε τα ευρωπαϊκά εκατομμύρια.
Θέλουμε το έργο.
Θέλουμε να ολοκληρωθεί γρήγορα.
Αλλά δεν θέλουμε να κατασκευάζεται όταν μας ενοχλεί.
Δεν γίνεται να ισχύουν όλα μαζί.
Αυτό δεν αθωώνει κανέναν για κακό σχεδιασμό
Προσοχή όμως.
Το επιχείρημα αυτό δεν πρέπει να μετατραπεί σε άλλοθι των διοικήσεων.
Αν ένα έργο μπορούσε να ξεκινήσει δύο χρόνια νωρίτερα και δεν ξεκίνησε, υπάρχει ευθύνη.
Αν ένας διαγωνισμός βάλτωσε λόγω λαθών, υπάρχει ευθύνη.
Αν μια μελέτη ήταν ελλιπής, υπάρχει ευθύνη.
Αν μια υπηρεσία καθυστέρησε αδικαιολόγητα, υπάρχει ευθύνη.
Αν κάποιος θυμήθηκε τον Ιούνιο ότι στις 31 Αυγούστου λήγει η χρηματοδότηση, υπάρχει τεράστια ευθύνη.
Δεν θα βαφτίσουμε κάθε καθυστέρηση «ωρίμανση».
Άλλο ο αναγκαίος χρόνος ωρίμανσης και άλλο η διοικητική αδράνεια.
Αυτό πρέπει επίσης να το ξεκαθαρίσουμε.
Αλλά όταν επιτέλους αρχίσει η κατασκευή, αφήστε το έργο να προχωρήσει
Αυτό είναι το άλλο μισό της αλήθειας.
Όταν έχουν περάσει χρόνια μελετών και διαδικασιών…
Όταν έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση…
Όταν έχει ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός…
Όταν υπάρχει ανάδοχος…
Όταν έχει υπογραφεί σύμβαση…
Όταν τα μηχανήματα έχουν μπει στο εργοτάξιο…
τότε πρέπει να υπάρχει ένας πολύ σοβαρός λόγος για να αποφασίσουμε:
«Σταματάμε για πέντε μήνες».
Γιατί αυτά τα πέντε μήνες μπορεί να αποδειχθούν ακριβώς οι πέντε μήνες που θα λείψουν στο τέλος.
Η λύση είναι ο σωστός σχεδιασμός, όχι το πάγωμα
Φυσικά υπάρχουν τρόποι να προστατεύεται η τουριστική οικονομία.
Οι πολύ βαριές και οχλούσες εργασίες πρέπει, όπου είναι τεχνικά εφικτό, να προγραμματίζονται εκτός υψηλής περιόδου.
Το καλοκαίρι μπορούν να εκτελούνται εργασίες μικρότερης όχλησης.
Τα εργοτάξια πρέπει να είναι καθαρά.
Να υπάρχει ασφαλής πρόσβαση στις επιχειρήσεις.
Να περιορίζεται η σκόνη.
Να υπάρχει σωστή σήμανση.
Να αποκαθίσταται γρήγορα κάθε ολοκληρωμένο τμήμα.
Και όπου είναι δυνατόν να ενισχύονται τα συνεργεία ώστε οι δύσκολες φάσεις να τελειώνουν γρηγορότερα.
Αυτό λέγεται διαχείριση ενός έργου σε τουριστική περιοχή.
Δεν σημαίνει ότι πατάμε STOP την 1η Ιουνίου.
Και ας μην μπερδεύουμε τα δύο έργα της Αγίας Ευφημίας
Χρειάζεται επίσης ακρίβεια.
Το έργο για το οποίο υπήρξαν φέτος αντιδράσεις και αίτημα διακοπής κατά την τουριστική περίοδο αφορά το αντιπλημμυρικό έργο της Αγίας Ευφημίας.
Το έργο που απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης είναι διαφορετικό: αφορά τα Έργα Αναβάθμισης Λιμένα Αγίας Ευφημίας, προϋπολογισμού 2,8 εκατ. ευρώ.
Δεν πρέπει λοιπόν να πούμε ότι το λιμάνι απεντάχθηκε επειδή κάποιοι ζήτησαν να σταματήσει το αντιπλημμυρικό.
Δεν συνέβη αυτό.
Το πραγματικό δίδαγμα είναι διαφορετικό και πολύ σοβαρότερο:
οι απεντάξεις μάς δείχνουν τι μπορεί να συμβεί όταν ένα έργο ξεμένει από χρόνο.
Η εύκολη αντιπολίτευση του «όχι τώρα»
Και κάπου εδώ υπάρχει και πολιτική ευθύνη.
Γιατί είναι πολύ εύκολο να αντιπολιτεύεσαι κάθε στάδιο ενός έργου.
Όταν ανακοινώνεται:
«Εξαγγελίες».
Όταν δημοπρατείται:
«Θα το πιστέψουμε όταν το δούμε».
Όταν ξεκινά:
«Γιατί τώρα;»
Όταν δουλεύει το καλοκαίρι:
«Καταστρέφετε την τουριστική περίοδο».
Όταν καθυστερεί:
«Ανίκανοι».
Και όταν απεντάσσεται:
«Χάσατε τα λεφτά».
Όλα αυτά μαζί δεν μπορούν να αποτελούν σοβαρή πολιτική θέση.
Η σοβαρή αντιπολίτευση οφείλει να λέει:
«Το έργο πρέπει να γίνει. Περιορίστε την όχληση. Τηρήστε το χρονοδιάγραμμα. Εξηγήστε κάθε καθυστέρηση».
Αυτό είναι απολύτως θεμιτό.
Το «σταματήστε και βλέπουμε από Οκτώβριο» είναι κάτι διαφορετικό.
Γιατί στην Κεφαλονιά η τουριστική περίοδος είναι σχεδόν μισός χρόνος
Και ας αντιμετωπίσουμε και το πρακτικό ζήτημα.
Η Κεφαλονιά είναι τουριστικό νησί.
Η σεζόν δεν είναι πλέον μόνο Ιούλιος και Αύγουστος.
Αρχίζει ουσιαστικά από την άνοιξη και φτάνει μέχρι τον Οκτώβριο.
Δηλαδή τι θα κάνουμε;
Δεν θα κατασκευάζουμε δημόσια έργα για πέντε ή έξι μήνες τον χρόνο;
Και θα προσπαθούμε να κάνουμε τα πάντα τον χειμώνα, όταν έχουμε βροχές, κακοκαιρίες και –ειδικά στα λιμενικά και υπαίθρια έργα– πρόσθετους τεχνικούς περιορισμούς;
Μαθηματικά δεν βγαίνει.
Το πραγματικό λάθος γίνεται πολύ πριν από την μπουλντόζα
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα.
Όταν ένα έργο απεντάσσεται, όλοι κοιτάμε τους τελευταίους μήνες.
Αλλά η καθυστέρηση ενός έργου μπορεί να έχει αρχίσει τρία χρόνια πριν.
Σε μια μελέτη.
Σε μια έγκριση.
Σε έναν διαγωνισμό.
Σε μια ένσταση.
Σε μια αδειοδότηση.
Σε μια υπηρεσία που δεν είχε προσωπικό.
Σε μια διαδικασία που επαναλήφθηκε.
Σε μια κακή αρχική εκτίμηση του χρόνου.
Γι’ αυτό η συζήτηση για τις δύο απεντάξεις πρέπει να πάει πολύ βαθύτερα από το:
«Ποιος φταίει που δεν δούλεψαν περισσότερο τον τελευταίο μήνα;»
Πρέπει να δούμε ολόκληρη τη διαδρομή των έργων.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο είναι μια προειδοποίηση
Η απένταξη του Αρχαιολογικού Μουσείου δεν πρέπει ούτε να υποβαθμιστεί ούτε να χρησιμοποιηθεί για εύκολες εντυπώσεις.
Είναι σοβαρή εξέλιξη.
Το έργο δεν πρόλαβε το χρηματοδοτικό παράθυρο του Ταμείου Ανάκαμψης.
Πρέπει να εξηγηθεί γιατί.
Πρέπει να ολοκληρωθεί άμεσα η μεταφορά του στο ΕΣΠΑ.
Και πρέπει να υπάρξει νέο, αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα.
Το ίδιο ισχύει για την Αγία Ευφημία.
Γιατί οι χρηματοδοτήσεις μπορεί να αλλάζουν.
Ο χαμένος χρόνος όμως δεν επιστρέφει.
Θέλουμε λοιπόν έργα; Πρέπει να αποδεχθούμε και την κατασκευή τους
Αυτή είναι τελικά η δύσκολη αλήθεια.
Όλοι αγαπάμε το ολοκληρωμένο έργο.
Το καινούργιο λιμάνι.
Το σύγχρονο μουσείο.
Το αντιπλημμυρικό που προστατεύει ένα χωριό.
Τον καινούργιο δρόμο.
Την όμορφη πλατεία.
Κανείς δεν αγαπά αυτό που προηγείται.
Τις λαμαρίνες.
Τη σκόνη.
Τον θόρυβο.
Την εκτροπή της κυκλοφορίας.
Την προσωρινή ταλαιπωρία.
Αλλά δεν μπορεί να υπάρξει το πρώτο χωρίς το δεύτερο.
Και πολύ περισσότερο όταν πριν εμφανιστεί η πρώτη μπουλντόζα έχουν ήδη προηγηθεί χρόνια ωρίμανσης, μελετών, εγκρίσεων, αδειοδοτήσεων, χρηματοδοτήσεων και διαγωνισμών.
Γι’ αυτό πρέπει να απαιτούμε από κυβέρνηση, Περιφέρεια, Δήμους και υπηρεσίες να μην χάνουν ούτε μία ημέρα που μπορεί να σωθεί.
Να ωριμάζουν γρηγορότερα τα έργα.
Να κάνουν σωστές μελέτες.
Να προκηρύσσουν έγκαιρα.
Να αντιμετωπίζουν γρήγορα τις εμπλοκές.
Να σχεδιάζουν από την πρώτη ημέρα λαμβάνοντας υπόψη την τουριστική περίοδο.
Και όταν τελικά το έργο φτάσει στο στάδιο της κατασκευής, να περιορίζουν όσο μπορούν την όχληση αλλά να μην πετούν μήνες εργασίας χωρίς εξαιρετικά σοβαρό λόγο.
Γιατί ένα μεγάλο δημόσιο έργο δεν χάνεται συνήθως σε μία ημέρα.
Χάνεται λίγο λίγο.
Σε μια καθυστερημένη μελέτη.
Σε έναν διαγωνισμό που άργησε.
Σε μια έγκριση που δεν ήρθε.
Σε μια χαμένη εβδομάδα.
Σε έναν χαμένο μήνα.
Σε μια πολύμηνη διακοπή.
Σε κάθε «άστο για μετά».
Και όταν τελικά φτάσει η καταληκτική ημερομηνία, είναι πολύ αργά για να ανακαλύψουμε ότι ο χρόνος τελείωσε.
Γι’ αυτό το πραγματικό δίδαγμα από το Αρχαιολογικό Μουσείο Αργοστολίου και το λιμάνι της Αγίας Ευφημίας πρέπει να είναι ξεκάθαρο:
Σχεδιάστε νωρίτερα. Ωριμάστε γρηγορότερα. Δημοπρατήστε εγκαίρως. Περιορίστε την όχληση. Ελέγξτε αυστηρά τις καθυστερήσεις. Αλλά όταν επιτέλους αρχίσει ένα έργο, αφήστε το να προχωρήσει.
Γιατί χρήματα μπορεί να βρούμε ξανά.
Πρόγραμμα χρηματοδότησης μπορεί να αλλάξουμε.
Τον χρόνο που χάθηκε, όμως, δεν μπορεί να μας τον χρηματοδοτήσει κανένα Ταμείο Ανάκαμψης.
