Τις τελευταίες εβδομάδες παρακολουθούμε ένα παράξενο πολιτικό φαινόμενο.
Από τη μία πλευρά, κυβερνητικά στελέχη και δημοσιεύματα που βρίσκονται κοντά στη Νέα Δημοκρατία επιχειρούν να υποβαθμίσουν τη σημασία ενός ενδεχόμενου νέου κόμματος του Αντώνη Σαμαρά.
Δεν θα προκαλέσει μεγάλη ζημιά.
Δεν θα πάρει πολλούς βουλευτές.
Δεν έχει ισχυρή οργανωτική βάση.
Θα θυμίσει την Πολιτική Άνοιξη.
Και πιθανότατα θα αποτύχει.
Από την άλλη όμως, όσο πλησιάζουμε προς τον Σεπτέμβριο, συμβαίνει κάτι αξιοπερίεργο:
όλο και περισσότεροι ασχολούνται με το τι θα κάνει ο Αντώνης Σαμαράς.
Και κάπου εδώ προκύπτει το αυτονόητο ερώτημα:
Αν το κόμμα Σαμαρά είναι τόσο ακίνδυνο για τη ΝΔ, γιατί υπάρχει τόσο μεγάλη προσπάθεια να πειστεί ο Σαμαράς να μην το δημιουργήσει;
Το χθεσινό 12% που αλλάζει λίγο τη συζήτηση
Υπάρχει πλέον και ένα καινούργιο δεδομένο.
Στη δημοσκόπηση της Interview που πραγματοποιήθηκε από τις 18 έως τις 24 Αυγούστου σε δείγμα 4.082 ατόμων, τέθηκε ευθέως το ερώτημα για ένα νέο κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά.
Το 6% απάντησε ότι είναι «πολύ πιθανό» να το ψηφίσει.
Άλλο 6% «αρκετά πιθανό».
Και ακόμη ένα 8% «λίγο πιθανό».
Συνεπώς, το σκληρότερο δυνητικό ακροατήριο («πολύ» + «αρκετά») φτάνει στο 12%, ενώ μαζί με τη χαλαρότερη δυνητική ψήφο η δεξαμενή φτάνει στο 20%.
Να είμαστε απολύτως ξεκάθαροι:
Αυτό δεν σημαίνει κόμμα Σαμαρά στο 12%.
Οι υποθετικές ερωτήσεις αυτού του τύπου συνήθως καταγράφουν πολύ μεγαλύτερη δεξαμενή από εκείνη που τελικά μετατρέπεται σε πραγματική ψήφο.
Όμως υπάρχει και το αντίστροφο:
δεν μπορείς να βλέπεις 12% «πολύ/αρκετά πιθανό» και ταυτόχρονα να παρουσιάζεις το ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος σαν πολιτικό ανέκδοτο.
Και υπάρχει ένας αριθμός ακόμη πιο ενδιαφέρων: 20,4%
Η ίδια δημοσκόπηση έχει ένα εύρημα που εξηγεί πολύ καλύτερα την κατάσταση.
Μεταξύ των σημερινών ψηφοφόρων της ΝΔ:
54,6% αυτοπροσδιορίζονται ως Κεντροδεξιοί,
24% ως Κεντρώοι και
20,4% ως Δεξιοί.
Η ίδια η ανάλυση της έρευνας επισημαίνει ότι αυτή η σύνθεση καθιστά τη ΝΔ ευάλωτη σε διαρροές προς τα δεξιά της, μεταξύ άλλων και προς μια ενδεχόμενη κίνηση Σαμαρά.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα για το Μέγαρο Μαξίμου.
Ο Σαμαράς δεν χρειάζεται να πάρει 15%.
Ούτε 12%.
Ούτε καν 10%.
Αρκεί να αφαιρέσει ένα κρίσιμο κομμάτι από τη Νέα Δημοκρατία.
Για τη ΝΔ το πρόβλημα δεν είναι αν θα κυβερνήσει ο Σαμαράς
Αυτό συχνά χάνεται στη συζήτηση.
Το ερώτημα δεν είναι:
«Μπορεί ο Αντώνης Σαμαράς να γίνει ξανά πρωθυπουργός;»
Πολύ δύσκολα αυτή είναι η πραγματική πολιτική εξίσωση.
Το ερώτημα είναι:
πόσες μονάδες μπορεί να αφαιρέσει από τη ΝΔ;
Η τελευταία Interview καταγράφει τη ΝΔ στο 26,5% στην πρόθεση ψήφου.
Σε τέτοια επίπεδα, ακόμη και μια διαρροή μερικών μονάδων αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία.
Γιατί διαφορετικά αντιμετωπίζει ένα νέο δεξιό κόμμα μια ΝΔ του 38%-40% και διαφορετικά μια ΝΔ που στις δημοσκοπήσεις κινείται αισθητά χαμηλότερα.
Και υπάρχει ήδη πολυδιάσπαση στα δεξιά της.
Ελληνική Λύση 9%.
Φωνή Λογικής 3,1%.
Και τώρα το ενδεχόμενο Σαμαρά.
«Θα κάνει Πολιτική Άνοιξη»
Αυτό είναι ίσως το πιο συνηθισμένο επιχείρημα.
Μόνο που υπάρχει μια μικρή ιστορική λεπτομέρεια.
Η Πολιτική Άνοιξη μπορεί πράγματι να μην εξελίχθηκε σε μεγάλο κόμμα εξουσίας.
Αλλά η δημιουργία της είχε τεράστιες πολιτικές συνέπειες για τη Νέα Δημοκρατία.
Επομένως, η επίκλησή της ως επιχείρημα καθησυχασμού είναι κάπως παράδοξη.
Γιατί το ερώτημα για τη ΝΔ δεν είναι εάν ο Σαμαράς μπορεί να δημιουργήσει ένα κόμμα που θα κυβερνήσει τη χώρα.
Είναι εάν μπορεί να δημιουργήσει ένα κόμμα αρκετά ισχυρό ώστε να αλλάξει τους συσχετισμούς στον χώρο της Κεντροδεξιάς.
Και αυτά είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα.
Και τώρα κάποιοι ενοχλούνται επειδή ο Σαμαράς δεν ακούει τους βουλευτές της ΝΔ;
Εδώ φτάνουμε στο δημοσίευμα των «Παραπολιτικών».
Το επιχείρημα είναι περίπου το εξής:
Ποιο είναι το πρόβλημα όταν βουλευτές της ΝΔ λένε στον Αντώνη Σαμαρά ότι θα κάνει λάθος εάν ιδρύσει νέο κόμμα;
Κανένα.
Έχουν κάθε δικαίωμα να το λένε.
Όπως ακριβώς και ο Αντώνης Σαμαράς έχει κάθε δικαίωμα να τους αγνοήσει.
Οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας έχουν πολιτικό συμφέρον να μη δημιουργηθεί ένα κόμμα το οποίο ενδεχομένως θα διεκδικήσει μέρος του δικού τους εκλογικού ακροατηρίου.
Αυτό δεν είναι μομφή.
Είναι πολιτική πραγματικότητα.
Αλλά τότε ας μην παρουσιάζεται η συμβουλή τους ως κάποια ουδέτερη πολιτική σοφία που ο πρώην πρωθυπουργός οφείλει να ακολουθήσει.
Το ίδιο ισχύει όμως και για την πλευρά Σαμαρά
Και εδώ χρειάζεται να είμαστε δίκαιοι.
Εάν πράγματι άνθρωποι που κινούνται γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό θεωρούν περίπου απαγορευμένο να εκφράζουν βουλευτές της ΝΔ άποψη για τις κινήσεις του, κάνουν επίσης λάθος.
Ο Αντώνης Σαμαράς έχει δικαίωμα να δημιουργήσει κόμμα.
Οι υποστηρικτές του έχουν δικαίωμα να το θεωρούν αναγκαίο.
Και οι βουλευτές της ΝΔ έχουν ακριβώς το ίδιο δικαίωμα να θεωρούν ότι θα είναι καταστροφικό.
Αυτό λέγεται πολιτική.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται εκεί.
Βρίσκεται στην ένταση με την οποία συζητείται πλέον ένα κόμμα που… ακόμη δεν υπάρχει.
Γιατί τελικά όλοι ασχολούνται;
Και ίσως αυτή είναι η σημαντικότερη ένδειξη.
Ένα κόμμα Σαμαρά δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί επισήμως.
Δεν έχει καταστατικό.
Δεν έχει ψηφοδέλτια.
Δεν γνωρίζουμε ποια ακριβώς στελέχη θα το ακολουθήσουν.
Δεν γνωρίζουμε καν ποιο θα είναι τελικά το πολιτικό του εύρος.
Παρόλα αυτά, συζητάμε ήδη:
ποιοι βουλευτές μπορεί να φύγουν,
ποια στελέχη βρίσκονται κοντά του,
πόσο θα κόψει από τη ΝΔ,
αν θα περάσει το 3%,
αν θα επαναλάβει την Πολιτική Άνοιξη,
και αν πρέπει ή δεν πρέπει να προχωρήσει.
Αυτό από μόνο του δείχνει ότι το ενδεχόμενο δεν αντιμετωπίζεται ως αδιάφορο.
Η πραγματική ανησυχία δεν είναι ο Σαμαράς – είναι η αριθμητική
Και κάπου εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της υπόθεσης.
Η ΝΔ προηγείται καθαρά.
Στην τελευταία Interview έχει 26,5%, ενώ το δεύτερο κόμμα βρίσκεται στο 14,5%.
Άρα σήμερα δεν απειλείται η πρωτιά της.
Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού.
Στην αυτοδυναμία.
Στη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης.
Στη συσπείρωση της παραδοσιακής εκλογικής της βάσης.
Και στη δημιουργία ενός ακόμη πόλου στα δεξιά της.
Ένα κόμμα Σαμαρά στο 4%, στο 5% ή στο 6% μπορεί να μην αποτελεί θρίαμβο για τον ίδιο.
Θα μπορούσε όμως να αποτελεί πολύ σοβαρό πρόβλημα για τη Νέα Δημοκρατία, αναλόγως φυσικά από πού θα αντλήσει τις ψήφους του.
Και γι’ αυτό ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι:
«Γιατί θέλει ο Σαμαράς να κάνει κόμμα;»
Είναι:
«Γιατί κάποιοι στη ΝΔ προσπαθούν τόσο πολύ να τον πείσουν να μην το κάνει;»
Γιατί στην πολιτική υπάρχει ένας αρκετά ασφαλής κανόνας:
Όταν πραγματικά πιστεύεις ότι ο αντίπαλός σου πρόκειται να αυτοκαταστραφεί, συνήθως δεν προσπαθείς τόσο πολύ να τον σταματήσεις.
