Η κυβέρνηση φαίνεται να έχει βρει τελευταία μια πολύ βολική μέθοδο αντιμετώπισης κάθε συζήτησης γύρω από τη λεγόμενη «woke ατζέντα».
Όταν εμφανίζεται κάτι που προκαλεί αντιδράσεις, η απάντηση είναι σχεδόν αυτοματοποιημένη:
«Δεν είναι κυβερνητική πολιτική».
Στον ΕΟΠΥΥ έφταιγε ο ανάδοχος και το ISO.
Τώρα, με τα νέα σχολικά βιβλία, ακούμε ότι υπάρχουν διαδικασίες, επιτροπές, συγγραφείς, προγράμματα σπουδών και ότι, σε κάθε περίπτωση, τα συγκεκριμένα βιβλία δεν θα μπουν στις τάξεις τον Σεπτέμβριο του 2026 αλλά προορίζονται για το 2027-2028.
Και μετά έρχεται ο Παύλος Μαρινάκης να δηλώσει:
«Τα φύλα είναι δύο. Ο πατέρας είναι πατέρας, η μητέρα είναι μητέρα. Ούτε Γονέας 1 υπάρχει ούτε Γονέας 2».
Ωραία.
Τότε υπάρχει ένα εξαιρετικά απλό ερώτημα:
Αν η κυβέρνηση θεωρεί τόσο ξεκάθαρα ποια πρέπει να είναι η γραμμή της, πώς εγκρίνονται για το κρατικό εκπαιδευτικό σύστημα βιβλία που προκαλούν την ίδια την κυβέρνηση να αισθάνεται την ανάγκη να αποστασιοποιηθεί δημόσια από το περιεχόμενό τους;
Αυτό είναι το θέμα.
Όχι οι κραυγές περί «woke».
Η πολιτική ευθύνη.
Τα βιβλία δεν φύτρωσαν μόνα τους
Εδώ αρχίζει η πρώτη σοφιστεία.
Ακούμε συνεχώς για τον τρόπο με τον οποίο επιλέγονται τα βιβλία, για συγγραφικές ομάδες, αξιολογήσεις και υπηρεσιακές διαδικασίες.
Προφανώς.
Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι κάθε παράγραφο κάθε σχολικού εγχειριδίου τη γράφει ο υπουργός Παιδείας ή ότι περνά από το γραφείο του πρωθυπουργού για διορθώσεις.
Αλλά υπάρχει ένα όριο στην επίκληση της «υπηρεσιακής διαδικασίας».
Τα σχολικά βιβλία που εντάσσονται στο εκπαιδευτικό σύστημα δεν αποτελούν ιδιωτικές εκδόσεις που αγοράζει όποιος θέλει από ένα βιβλιοπωλείο.
Υπάρχει θεσμική διαδικασία επιλογής και έγκρισης.
Υπάρχει εκπαιδευτική πολιτική.
Υπάρχει αρμόδιο υπουργείο.
Υπάρχει κυβέρνηση.
Άρα δεν γίνεται κάθε φορά που προκύπτει πολιτικά δύσκολο περιεχόμενο να εμφανίζεται περίπου ως φυσικό φαινόμενο.
Κάποιος καθόρισε τις προδιαγραφές. Κάποιος αξιολόγησε. Κάποιος ενέκρινε.
Και αυτό πρέπει να εξηγηθεί.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η απάντηση του συγγραφέα
Ο Μανούσος Μαραγκουδάκης δεν εμφανίζεται, σύμφωνα με όσα παρατίθενται, να λέει ότι έγινε κάποιο λάθος.
Λέει ουσιαστικά το αντίθετο.
Υποστηρίζει ότι η αναφορά στις οικογένειες ομόφυλων ζευγαριών περιγράφει μια υπαρκτή κοινωνική και νομική πραγματικότητα και εντάσσεται μαζί με άλλες μορφές οικογένειας — πυρηνικές, μονογονεϊκές, εκτεταμένες και θετές.
Αυτό είναι ένα απολύτως συγκεκριμένο επιχείρημα.
Και εδώ η κυβέρνηση πρέπει να αποφασίσει τι ακριβώς υποστηρίζει.
Διότι υπάρχει μια σημαντική διάκριση που η πολιτική αντιπαράθεση συχνά εξαφανίζει:
Άλλο η διδασκαλία στα παιδιά ότι υπάρχουν στην κοινωνία οικογένειες διαφορετικής σύνθεσης και άλλο η υιοθέτηση όρων όπως «Γονέας 1» και «Γονέας 2».
Δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Επομένως, όταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απαντά:
«Ο πατέρας είναι πατέρας, η μητέρα είναι μητέρα. Ούτε Γονέας 1 υπάρχει ούτε Γονέας 2»
δημιουργείται το επόμενο ερώτημα:
Υπάρχουν πράγματι στα επίμαχα βιβλία οι όροι «Γονέας 1» και «Γονέας 2»;
Εάν ναι, να παρουσιαστούν οι συγκεκριμένες σελίδες.
Εάν όχι, τότε ο Μαρινάκης απαντά σε κάτι διαφορετικό από αυτό που πραγματικά υπάρχει στα βιβλία.
Και αυτό δεν βοηθά κανέναν.
Η μεγάλη κυβερνητική αντίφαση
Υπάρχει όμως βαθύτερο πολιτικό πρόβλημα.
Η ίδια κυβέρνηση που νομοθέτησε τον γάμο μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου και δημιούργησε μια νέα νομική πραγματικότητα εμφανίζεται τώρα περίπου έκπληκτη επειδή ένα σχολικό βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής αναφέρεται στην ύπαρξη οικογενειών ομόφυλων ζευγαριών.
Εδώ δεν χρειάζεται καν να συμφωνήσει κάποιος με τον συγκεκριμένο νόμο για να αντιληφθεί την αντίφαση.
Όταν το κράτος αναγνωρίζει νομικά μια οικογενειακή κατάσταση, δεν μπορεί στη συνέχεια να προσποιείται ότι η αναφορά στην ύπαρξή της μέσα στην κοινωνία αποτελεί από μόνη της κάποια εξωτερική εισβολή «woke ατζέντας».
Μπορεί να υπάρξει απολύτως θεμιτή συζήτηση για:
την ηλικία των μαθητών,
τον τρόπο παρουσίασης,
την παιδαγωγική προσέγγιση,
τη διατύπωση,
το αν ένα θέμα πρέπει να διδάσκεται στη Β΄ ή στη ΣΤ΄ Δημοτικού.
Αλλά η κυβέρνηση δεν μπορεί να νομοθετεί μια πραγματικότητα για τους ενηλίκους και μετά να εμφανίζεται σαν να μην έχει καμία σχέση μαζί της όταν αυτή φτάνει στα εκπαιδευτικά εγχειρίδια.
Και τότε γιατί ο Μαρινάκης σπεύδει να διαβεβαιώσει;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πολιτικά ενδιαφέροντερο σημείο.
Εάν όλα είναι τόσο ξεκάθαρα και δεν υπάρχει κανένα ζήτημα, γιατί ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αισθάνεται την ανάγκη να δηλώσει τόσο εμφατικά:
«Τα φύλα είναι δύο».
«Ο πατέρας είναι πατέρας».
«Η μητέρα είναι μητέρα».
«Γονέας 1 και Γονέας 2 δεν υπάρχουν».
Προφανώς επειδή η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει ένα τμήμα του εκλογικού της ακροατηρίου που ανησυχεί για τη συγκεκριμένη συζήτηση.
Και προσπαθεί να του πει:
«Μην ανησυχείτε, δεν έχουμε αλλάξει».
Μόνο που η πολιτική δεν κρίνεται αποκλειστικά από τις διαβεβαιώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου.
Κρίνεται και από τις αποφάσεις του ίδιου του κράτους.
Και κάπου εδώ επιστρέφει ο Σαμαράς
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή έρχεται αμέσως μετά τη σύγκρουση για τον ΕΟΠΥΥ.
Εκεί η κυβέρνηση απάντησε στον Αντώνη Σαμαρά:
Δεν υπάρχει woke ατζέντα.
Ήταν ένα τεχνικό πρότυπο.
Έγινε από τον ανάδοχο.
Διορθώθηκε.
Τέλος.
Λίγες ημέρες αργότερα όμως ανοίγει συζήτηση για σχολικά βιβλία.
Και πάλι η κυβέρνηση αναγκάζεται να διαβεβαιώσει:
Δεν υπάρχει woke ατζέντα.
Κάποια στιγμή όμως δημιουργείται εύλογα το ερώτημα:
Γιατί χρειάζεται τόσο συχνά να μας διαβεβαιώνετε ότι κάτι που υποτίθεται πως δεν υπάρχει… δεν υπάρχει;
Αυτό βεβαίως δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει κάποιο κεντρικά οργανωμένο κυβερνητικό «woke σχέδιο».
Αυτό θα ήταν επίσης αυθαίρετο.
Αποδεικνύει όμως ότι υπάρχει πραγματική πολιτική και κοινωνική σύγκρουση γύρω από ζητήματα φύλου και οικογένειας, την οποία η κυβέρνηση προσπαθεί να διαχειριστεί χωρίς να χάσει ούτε το κεντρώο ούτε το παραδοσιακότερο ακροατήριό της.
Και αυτή η ισορροπία γίνεται όλο και δυσκολότερη.
Το «δεν θα μοιραστούν φέτος» δεν απαντά στο ερώτημα
Ακούγεται επίσης ως καθησυχαστική διευκρίνιση ότι τα βιβλία δεν πρόκειται να μοιραστούν τον Σεπτέμβριο του 2026 αλλά προορίζονται για το σχολικό έτος 2027-2028.
Σωστό και σημαντικό.
Αλλά τι ακριβώς λύνει;
Εάν υπάρχει πρόβλημα στο περιεχόμενο, το γεγονός ότι το βιβλίο θα χρησιμοποιηθεί του χρόνου αντί για φέτος δεν εξαφανίζει το πρόβλημα.
Απλώς δίνει χρόνο για να εξεταστεί.
Και ίσως αυτή ακριβώς πρέπει να είναι η σοβαρή κυβερνητική απάντηση:
να εξεταστούν τώρα τα επίμαχα σημεία και να ειπωθεί καθαρά τι θα παραμείνει και τι ενδεχομένως θα αλλάξει πριν μπουν τα βιβλία στις σχολικές αίθουσες.
Όχι να βαφτίζεται κάθε κριτική «υπερβολή».
Για μία φορά, λοιπόν, συγκεκριμένες απαντήσεις
Το ζήτημα μπορεί να ξεκαθαρίσει πολύ εύκολα.
Ποια ακριβώς αποσπάσματα των δύο βιβλίων προκάλεσαν τις αντιδράσεις;
Τι ακριβώς αναφέρουν;
Ποιος εκπαιδευτικός στόχος εξυπηρετείται;
Ποια ηλικία αφορά;
Έχουν εγκριθεί οριστικά;
Μπορούν να γίνουν αλλαγές πριν από το 2027-2028;
Και κυρίως:
Θεωρεί η κυβέρνηση ότι το συγκεκριμένο περιεχόμενο είναι παιδαγωγικά σωστό ή όχι;
Αυτό είναι το ερώτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί με το γενικό:
«Δεν είμαστε woke».
Γιατί μια κυβέρνηση δεν κρίνεται από το πώς αυτοχαρακτηρίζεται.
Κρίνεται από όσα νομοθετεί, όσα εγκρίνει και όσα τελικά εφαρμόζει.
Και αν ο Παύλος Μαρινάκης πράγματι πιστεύει ότι στα παιδιά του Δημοτικού απαιτείται «αυξημένη ευαισθησία», τότε υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να το αποδείξει η κυβέρνηση:
Να ανοίξει τα βιβλία, να δείξει τις επίμαχες σελίδες και να πει καθαρά στους γονείς τι εγκρίνει και τι όχι.
Τα υπόλοιπα είναι επικοινωνιακή διαχείριση.
