Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος ανακοίνωσε νέα τροπολογία για τη συνέχιση των αγορών με δόσεις και έκανε λόγο για προστασία των καταναλωτών. Η ρύθμιση αντιμετωπίζει ένα πραγματικό ζήτημα αδειοδότησης επιχειρήσεων. Όμως το μεγάλο ερώτημα παραμένει: Τι γίνεται με την ακρίβεια, την αγοραστική δύναμη και το πραγματικό κόστος των πιστώσεων για τα νοικοκυριά;
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος δήλωσε ότι η κυβέρνηση προστατεύει τα συμφέροντα των καταναλωτών, διατηρώντας ακέραιες τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων απέναντί τους.
Αφορμή ήταν η τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή στις 12 Νοεμβρίου 2026 για τη μεταβατική αδειοδότηση επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην καταναλωτική πίστη.
Τι προβλέπει πρακτικά;
Ότι οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις θα μπορούν να συνεχίσουν προσωρινά τη δραστηριότητά τους, εφόσον υποβάλουν αίτηση αδειοδότησης στην Τράπεζα της Ελλάδος μέχρι τις 20 Νοεμβρίου 2026, με καταληκτική ημερομηνία εξέτασης των αιτήσεων την 30ή Ιουνίου 2027.
Η ρύθμιση διατηρεί την εποπτεία και τις υποχρεώσεις προστασίας των καταναλωτών.
Είναι μια συγκεκριμένη διοικητική παρέμβαση.
Αλλά από αυτή τη διαπίστωση μέχρι τον ισχυρισμό ότι αντιμετωπίζονται ουσιαστικά τα προβλήματα του καταναλωτή υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Άλλο η προστασία των συναλλαγών και άλλο η προστασία του εισοδήματος
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι.
Η δυνατότητα αγοράς αγαθών με δόσεις είναι χρήσιμη για πολλούς καταναλωτές.
Μπορεί να διευκολύνει την απόκτηση ενός αναγκαίου προϊόντος χωρίς άμεση καταβολή ολόκληρου του ποσού.
Η διατήρηση αυτής της δυνατότητας, επομένως, έχει αξία.
Αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών.
Ο πολίτης που αγοράζει ένα πλυντήριο σε δόσεις δεν έγινε πλουσιότερος.
Απλώς κατένειμε την πληρωμή του σε περισσότερους μήνες.
Και εάν υπάρχει τόκος, προμήθεια ή άλλη επιβάρυνση, μπορεί τελικά να πληρώσει περισσότερο.
Η δυνατότητα δανεισμού δεν ισοδυναμεί με αύξηση της αγοραστικής δύναμης.
Αυτή είναι η ουσία που απουσιάζει από την κυβερνητική ανακοίνωση.
Κύριε υπουργέ, πόσο κοστίζουν τελικά αυτές οι δόσεις;
Ο Τάκης Θεοδωρικάκος υπογραμμίζει ότι οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στους καταναλωτές.
Αυτό είναι απαραίτητο.
Αλλά ο καταναλωτής χρειάζεται και κάτι ακόμη: πλήρη ενημέρωση για το συνολικό κόστος της πίστωσης.
Ποιο είναι το πραγματικό ετήσιο επιτόκιο;
Υπάρχουν πρόσθετες χρεώσεις;
Τι συμβαίνει όταν καθυστερεί μία δόση;
Ποιο είναι το τελικό ποσό που θα πληρώσει;
Πόσο εύκολα μπορεί να συγκρίνει διαφορετικές προσφορές;
Και κυρίως, πώς ελέγχεται στην πράξη ότι οι επιχειρήσεις παρέχουν σαφή και κατανοητή ενημέρωση;
Η νέα νομοθεσία προβλέπει αυστηρότερες απαιτήσεις για την καταναλωτική πίστη.
Αυτό είναι θετικό ως κανονιστική κατεύθυνση.
Όμως η πραγματική αποτελεσματικότητα θα κριθεί από την εφαρμογή και τους ελέγχους.
Η προστασία δεν αποδεικνύεται με μια υπουργική δήλωση. Αποδεικνύεται όταν ο καταναλωτής γνωρίζει τι υπογράφει και δεν αιφνιδιάζεται από χρεώσεις.
Γιατί χρειάζεται μεταβατική παράταση μέχρι τον Ιούνιο του 2027;
Η τροπολογία δίνει τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις να συνεχίσουν να λειτουργούν προσωρινά μέχρι να ολοκληρωθεί η αδειοδότησή τους.
Το υπουργείο εξηγεί ότι στόχος είναι να μη διακοπούν οι συναλλαγές εξαιτίας διοικητικών καθυστερήσεων.
Πρόκειται για εύλογη επιδίωξη.
Ωστόσο, προκύπτουν συγκεκριμένα ερωτήματα.
Πόσες επιχειρήσεις αφορά η ρύθμιση;
Γιατί δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί εγκαίρως η αδειοδότησή τους;
Πόσες αιτήσεις αναμένεται να εξετάσει η Τράπεζα της Ελλάδος;
Υπάρχει επαρκής διοικητική δυνατότητα για να τηρηθεί η νέα προθεσμία;
Και τι θα συμβεί εάν ορισμένες αιτήσεις παραμείνουν σε εκκρεμότητα και μετά τις 30 Ιουνίου 2027;
Η μεταβατική περίοδος μπορεί να αποτελεί πρακτική λύση.
Δεν πρέπει, όμως, να υποκαθιστά την ανάγκη αποτελεσματικής εφαρμογής του νέου θεσμικού πλαισίου.
Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με περισσότερες πιστώσεις
Ο υπουργός συνέδεσε την παρέμβαση με τις έντονες πληθωριστικές πιέσεις και την παγκόσμια γεωπολιτική κατάσταση.
Οι διεθνείς αναταράξεις πράγματι επηρεάζουν τις τιμές.
Αλλά ο καταναλωτής δεν ενδιαφέρεται μόνο για το γιατί ακριβαίνουν τα προϊόντα.
Ενδιαφέρεται για το πώς θα μπορέσει να τα πληρώσει.
Η δυνατότητα αγοράς με δόσεις δεν μειώνει από μόνη της την τιμή του προϊόντος.
Δεν περιορίζει το κόστος της ενέργειας.
Δεν αυξάνει τον μισθό.
Δεν μειώνει το ενοίκιο.
Και δεν εγγυάται ότι ένα νοικοκυριό θα μπορεί να εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις του στο μέλλον.
Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει κατά καιρούς παρεμβάσεις για ελέγχους, πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και διαφάνεια στις τιμές.
Αυτές οι πολιτικές πρέπει να αξιολογούνται από τα αποτελέσματά τους.
Αλλά η σημερινή τροπολογία δεν αποτελεί μέτρο άμεσης αντιμετώπισης της ακρίβειας.
Αφορά τη λειτουργία της αγοράς καταναλωτικής πίστης.
Και αυτή η διαφορά πρέπει να λέγεται καθαρά.
Ποιος προστατεύει τον καταναλωτή από την υπερχρέωση;
Υπάρχει και ένα ακόμη ζήτημα που δεν πρέπει να υποτιμηθεί.
Οι αγορές με δόσεις είναι χρήσιμες όταν ο καταναλωτής μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.
Όταν, όμως, οι μηνιαίες πληρωμές συσσωρεύονται, δημιουργείται κίνδυνος υπερχρέωσης.
Μία δόση για μια ηλεκτρική συσκευή.
Μία δεύτερη για έναν υπολογιστή.
Μία τρίτη για κάποιο άλλο αναγκαίο αγαθό.
Κάθε αγορά μπορεί να φαίνεται διαχειρίσιμη ξεχωριστά.
Το συνολικό ποσό, όμως, μπορεί να γίνει δυσβάσταχτο.
Γι’ αυτό η καταναλωτική πίστη χρειάζεται υπεύθυνη αξιολόγηση της δυνατότητας αποπληρωμής, διαφανείς όρους και αποτελεσματική εποπτεία.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.
Το ζητούμενο είναι να εφαρμοστεί ουσιαστικά.
Και να μη μετατραπεί η ευκολία των δόσεων σε μηχανισμό συσσώρευσης νέων οικονομικών υποχρεώσεων για ήδη πιεσμένα νοικοκυριά.
Η πραγματική προστασία μετριέται στην καθημερινότητα
Η κυβέρνηση δικαιούται να παρουσιάζει τις νομοθετικές παρεμβάσεις της.
Και η συγκεκριμένη τροπολογία μπορεί να αποτρέψει προβλήματα στην αγορά κατά τη μετάβαση στο νέο καθεστώς αδειοδότησης.
Αυτό, όμως, δεν απαντά στο συνολικό πρόβλημα της οικονομικής πίεσης.
Ο καταναλωτής χρειάζεται ασφαλείς συναλλαγές.
Χρειάζεται διαφάνεια.
Χρειάζεται προστασία από αθέμιτες πρακτικές.
Αλλά χρειάζεται επίσης επαρκές εισόδημα και προσιτές τιμές.
Η προστασία των καταναλωτών δεν μπορεί να εξαντλείται στη διατήρηση της δυνατότητας να αγοράζουν με πίστωση.
Πρέπει να περιλαμβάνει πολιτικές που ενισχύουν τη δυνατότητά τους να καλύπτουν τις ανάγκες τους χωρίς να επιβαρύνονται διαρκώς με νέες υποχρεώσεις.
Το ερώτημα προς τον Τάκη Θεοδωρικάκο
Κύριε υπουργέ, η διατήρηση των αγορών με δόσεις μπορεί να είναι αναγκαία για την ομαλή λειτουργία της αγοράς.
Αλλά δεν αρκεί για να περιγράψει μια ολοκληρωμένη πολιτική προστασίας των καταναλωτών.
Πόσο αποτελεσματικά ελέγχονται οι όροι της καταναλωτικής πίστης;
Πώς αποτρέπεται η υπερχρέωση;
Πώς αντιμετωπίζονται οι παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές;
Και κυρίως, πώς θα βελτιωθεί η πραγματική δυνατότητα των νοικοκυριών να αγοράζουν όσα χρειάζονται;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που έχουν σημασία.
Γιατί η προστασία του καταναλωτή δεν είναι μόνο να του εξασφαλίζεις πρόσβαση στις δόσεις. Είναι να διασφαλίζεις ότι οι συναλλαγές του είναι δίκαιες, οι τιμές προσιτές και οι οικονομικές του υποχρεώσεις βιώσιμες.
Η τροπολογία απαντά σε ένα τεχνικό πρόβλημα της αγοράς.
Η καθημερινή οικονομική πίεση των πολιτών, όμως, απαιτεί πολύ περισσότερα.
