Ένα περιστατικό με οδηγό που τιμωρήθηκε από κάμερα Τεχνητής Νοημοσύνης, παρότι –όπως υποστηρίζει– φορούσε κανονικά ζώνη ασφαλείας, έχει προκαλέσει νέο κύμα αντιδράσεων γύρω από τη λειτουργία των «έξυπνων» συστημάτων ελέγχου στους ελληνικούς δρόμους.
Η υπόθεση φέρνει ξανά στο προσκήνιο το κατά πόσο οι κάμερες AI μπορούν να καταγράφουν με απόλυτη ακρίβεια τις παραβάσεις, αλλά και το τι συμβαίνει όταν η τεχνολογία κάνει λάθος και ο πολίτης καλείται να αποδείξει ότι είναι αθώος.
Η κάμερα «είδε» παράβαση – Ο οδηγός λέει πως έκανε λάθος
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, οδηγός Ι.Χ. έλαβε πρόστιμο 350 ευρώ επειδή σύστημα τεχνητής νοημοσύνης κατέγραψε ότι δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας κατά την οδήγηση.
Ωστόσο, ο ίδιος αντέδρασε άμεσα και υπέβαλε ένσταση, υποστηρίζοντας πως η παράβαση δεν υπήρξε ποτέ.
Όπως ανέφερε, η κάμερα πιθανότατα «μπερδεύτηκε» επειδή η ζώνη ασφαλείας ήταν μαύρου χρώματος και δεν ξεχώριζε από τη σκούρα μπλούζα που φορούσε εκείνη τη στιγμή.
Με απλά λόγια, ο οδηγός ισχυρίζεται ότι το σύστημα AI δεν κατάφερε να αναγνωρίσει οπτικά τη ζώνη, με αποτέλεσμα να καταγραφεί λανθασμένα ως παραβάτης.
Το περιστατικό άνοιξε μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση σχετικά με τα όρια της αυτοματοποίησης στους τροχονομικούς ελέγχους και το αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πράγματι να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση.
Πώς μπορεί να γίνει ένσταση για κλήση από κάμερα AI
Με αφορμή την υπόθεση, εκπρόσωποι της Τροχαίας και ειδικοί στον τομέα της οδικής ασφάλειας μίλησαν στο ΕΡΤNews για τα δικαιώματα των πολιτών όταν θεωρούν ότι μια κλήση έχει επιβληθεί λανθασμένα.
Ο αντιπρόεδρος της Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Αθηνών, Νίκος Ρήγας, ξεκαθάρισε ότι κάθε οδηγός έχει δικαίωμα να αμφισβητήσει την παράβαση και να ζητήσει επανεξέταση της υπόθεσης.
Η διαδικασία μπορεί να γίνει:
- ηλεκτρονικά μέσω gov.gr
- ή με φυσική παρουσία στις αρμόδιες υπηρεσίες Τροχαίας
Στην ηλεκτρονική διαδικασία, ο πολίτης μπορεί να ακολουθήσει τη διαδρομή:
Πολίτης και καθημερινότητα → Βεβαιώσεις και αντίγραφα → Ένσταση για πράξη βεβαίωσης παράβασης της ΕΛ.ΑΣ.
Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα αυτοπρόσωπης παρουσίας ενώπιον αρμόδιου αξιωματικού ακροάσεων ή διοικητή υπηρεσίας Τροχαίας, ώστε να παρουσιαστούν οι αντιρρήσεις και τα σχετικά στοιχεία.
«Δεν δημιουργείται ασφάλεια αλλά φόβος»
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης, Άρης Ζωγράφος, εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στον τρόπο λειτουργίας των νέων καμερών τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως υποστήριξε, όταν ένα σύστημα μπορεί να μπερδέψει ένα ρούχο με τη ζώνη ασφαλείας ή να θεωρεί παράβαση ακόμη και τη ρύθμιση του κλιματισμού μέσω οθόνης αφής, τότε δημιουργείται ένα προβληματικό πλαίσιο επιβολής προστίμων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πολίτης κινδυνεύει να βρεθεί εγκλωβισμένος σε μια γραφειοκρατική διαδικασία, αναγκαζόμενος να αποδείξει ότι δεν παραβίασε τον νόμο.
Μάλιστα, σχολίασε και την ποιότητα των εικόνων που χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικό υλικό, σημειώνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η ανάλυση είναι τόσο χαμηλή που δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση ενισχύει τη συζήτηση που έχει ανοίξει διεθνώς γύρω από την αξιοπιστία των συστημάτων AI σε εφαρμογές επιτήρησης και αυτόματης βεβαίωσης παραβάσεων.
Τι απαντά η ΕΛ.ΑΣ. για τις χιλιάδες κλήσεις
Από την άλλη πλευρά, ο Νίκος Ρήγας υποστήριξε ότι μέχρι στιγμής οι περισσότερες καταγραφές λειτουργούν χωρίς σοβαρά προβλήματα και πως οι χιλιάδες κλήσεις που έχουν ήδη αποσταλεί δεν φαίνεται να παρουσιάζουν ζήτημα εγκυρότητας.
Παραδέχθηκε ωστόσο ότι εξαιρέσεις μπορούν να υπάρξουν και ακριβώς γι’ αυτό προβλέπεται η διαδικασία ένστασης.
Το βασικό επιχείρημα των αρχών είναι ότι τα «έξυπνα» συστήματα βοηθούν σημαντικά στον εντοπισμό επικίνδυνων παραβάσεων και λειτουργούν αποτρεπτικά απέναντι σε συμπεριφορές που κοστίζουν ζωές στην άσφαλτο.
Τι παραβάσεις καταγράφουν οι κάμερες τεχνητής νοημοσύνης
Οι νέες κάμερες AI έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν αυτόματα μια σειρά από παραβάσεις του ΚΟΚ, μεταξύ των οποίων:
- παραβίαση κόκκινου σηματοδότη
- υπερβολική ταχύτητα
- χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση
- μη χρήση ζώνης ασφαλείας
- μη χρήση κράνους
- παράνομη κίνηση ή στάση σε λεωφορειολωρίδες
Παράλληλα, μέσω διασύνδεσης με κρατικές βάσεις δεδομένων, οι αρχές μπορούν να ελέγχουν εάν το όχημα:
- είναι ανασφάλιστο
- έχει περάσει ΚΤΕΟ
- έχει πληρωμένα τέλη κυκλοφορίας
- παραβιάζει τον δακτύλιο
Η μεγάλη συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στους δρόμους
Η υπόθεση του οδηγού με τη μαύρη ζώνη και τη σκούρα μπλούζα ίσως είναι μόνο η αρχή μιας πολύ μεγαλύτερης δημόσιας συζήτησης.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν οι κάμερες μπορούν να «βλέπουν» σωστά, αλλά και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν η τεχνητή νοημοσύνη κάνει λάθος.
Την ίδια ώρα, ειδικοί επιμένουν ότι η πραγματική οδική ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην επιτήρηση και στα πρόστιμα, αλλά κυρίως στην οδηγική παιδεία και στη δημιουργία κουλτούρας υπευθυνότητας στους δρόμους.
Γιατί όσο εξελιγμένες κι αν γίνουν οι κάμερες, το τελικό τιμόνι εξακολουθεί να το κρατά ο άνθρωπος.
