Τράπεζες και funds: Συναγερμός για νέα ρύθμιση που μπορεί να φέρει αναγκαστική εκτέλεση χωρίς διαταγή πληρωμής

Σφοδρή αντίδραση από τους Δικηγορικούς Συλλόγους της χώρας προκαλεί διάταξη κυβερνητικού νομοσχεδίου που προβλέπει ότι μια σύμβαση ρύθμισης οφειλών μπορεί να αποτελεί εκτελεστό τίτλο. Οι δικηγόροι καταγγέλλουν ότι η αλλαγή ευνοεί τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, περιορίζοντας σημαντικές εγγυήσεις δικαστικής προστασίας των δανειοληπτών. Ζητούν την άμεση απόσυρσή της και προειδοποιούν για θεσμικές και νομικές πρωτοβουλίες.

Νέο μέτωπο ανοίγει γύρω από τη διαχείριση των τραπεζικών οφειλών, καθώς μια διάταξη που περιλαμβάνεται σε νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προκαλεί έντονες αντιδράσεις στον νομικό κόσμο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το άρθρο 23 του σχεδίου νόμου για την ενίσχυση της εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις.

Η προτεινόμενη διάταξη προβλέπει την προσθήκη του άρθρου 63Ε στον νόμο 5072/2023 και εισάγει μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπίζονται οφειλές που έχουν υπαχθεί σε σύμβαση ρύθμισης.

Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος, με ανακοίνωσή της στις 29 Οκτωβρίου 2026, εκφράζει την έντονη αντίθεσή της, υποστηρίζοντας ότι η διάταξη αποδυναμώνει τις δικονομικές εγγυήσεις υπέρ των οφειλετών.

Τι αλλάζει με τη νέα διάταξη

Το κρίσιμο σημείο είναι η πρόβλεψη ότι η σύμβαση ρύθμισης οφειλών θα αποτελεί εκτελεστό τίτλο, σύμφωνα με το άρθρο 904 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η συγκεκριμένη ιδιωτική σύμβαση θα μπορεί, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης.

Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι επισημαίνουν ότι έτσι παρακάμπτεται η συνήθης διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής.

Πρόκειται για ουσιαστική αλλαγή, καθώς η διαταγή πληρωμής αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς με τους οποίους οι πιστωτές επιδιώκουν την είσπραξη απαιτήσεων, ενώ ο οφειλέτης διαθέτει συγκεκριμένο ένδικο βοήθημα για να την αμφισβητήσει.

Η Συντονιστική Επιτροπή θεωρεί ότι η προτεινόμενη ρύθμιση μεταβάλλει την ισορροπία ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Γιατί αντιδρούν οι δικηγόροι

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η μετατροπή της ιδιωτικής σύμβασης σε εκτελεστό τίτλο δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό πλαίσιο για τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Η βασική ένσταση είναι ότι ο πιστωτής θα μπορεί να παρακάμπτει το στάδιο έκδοσης διαταγής πληρωμής.

Έτσι, όπως υποστηρίζουν οι δικηγόροι, ο οφειλέτης δεν θα διαθέτει τη συγκεκριμένη δυνατότητα ανακοπής κατά διαταγής πληρωμής, αφού δεν θα έχει εκδοθεί τέτοια πράξη.

Αυτό δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι καταργείται κάθε δυνατότητα δικαστικής προσφυγής. Η αντίδραση αφορά την απώλεια μιας συγκεκριμένης διαδικαστικής εγγύησης και την ανάγκη να εξεταστεί ποιες άλλες δυνατότητες άμυνας παραμένουν διαθέσιμες.

Η Συντονιστική Επιτροπή θεωρεί ότι το ισχύον πλαίσιο παρέχει επαρκείς μηχανισμούς για την προστασία των δικαιωμάτων τόσο των πιστωτών όσο και των οφειλετών.

Το μεγάλο ερώτημα: Πώς θα υπολογίζεται η πραγματική οφειλή;

Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που αναδεικνύει η ανακοίνωση αφορά τον προσδιορισμό του ανεξόφλητου υπολοίπου.

Όταν ένας δανειολήπτης έχει υπογράψει ρύθμιση, ενδέχεται να έχει καταβάλει σημαντικό αριθμό δόσεων.

Το πραγματικό υπόλοιπο της οφειλής πρέπει να υπολογίζεται αφού αφαιρεθούν οι καταβολές και εφαρμοστούν οι συμβατικοί όροι.

Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι υποστηρίζουν ότι η προτεινόμενη διάταξη δεν διασφαλίζει επαρκώς τον τρόπο με τον οποίο θα βεβαιώνεται το τελικό ποσό.

Το ζήτημα έχει μεγάλη σημασία, καθώς για την αναγκαστική εκτέλεση απαιτείται η απαίτηση να πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων και ο προσδιορισμός του οφειλόμενου ποσού.

Εάν υπάρχουν διαφωνίες για πληρωμές, τόκους, επιβαρύνσεις ή άλλες χρεώσεις, ο οφειλέτης μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με μια ιδιαίτερα σύνθετη νομική κατάσταση.

Η Συντονιστική Επιτροπή προειδοποιεί ότι η απουσία σαφών εγγυήσεων μπορεί να δημιουργήσει αυξημένη ανασφάλεια δικαίου.

Ο οφειλέτης ως ασθενέστερο μέρος της σύμβασης

Οι δικηγόροι επισημαίνουν επίσης την ανισορροπία διαπραγματευτικής ισχύος μεταξύ των δύο πλευρών.

Μια τράπεζα ή εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων διαθέτει εξειδικευμένες νομικές και οικονομικές υπηρεσίες.

Αντίθετα, ένας ιδιώτης δανειολήπτης μπορεί να βρίσκεται σε οικονομική δυσχέρεια και να επιδιώκει μια ρύθμιση προκειμένου να αποφύγει την περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασής του.

Σε τέτοιες συνθήκες, οι όροι μιας σύμβασης δεν αποτελούν πάντοτε αποτέλεσμα ισότιμης διαπραγμάτευσης.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι Δικηγορικοί Σύλλογοι θεωρούν απαραίτητη τη διατήρηση ισχυρών διαδικαστικών εγγυήσεων.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για οικονομικά ευάλωτους πολίτες, οι οποίοι ενδέχεται να μην έχουν την οικονομική δυνατότητα άμεσης και εξειδικευμένης νομικής υποστήριξης.

Τι μπορεί να σημαίνει για έναν δανειολήπτη

Για να γίνει κατανοητή η σημασία της αλλαγής, αρκεί ένα υποθετικό παράδειγμα.

Ένας πολίτης έχει τραπεζική οφειλή και συμφωνεί με τον διαχειριστή της σε νέα ρύθμιση αποπληρωμής.

Για κάποιο διάστημα καταβάλλει κανονικά τις δόσεις του, αλλά στη συνέχεια αντιμετωπίζει οικονομική δυσκολία και η ρύθμιση παύει να εξυπηρετείται.

Εάν η σύμβαση αποτελεί εκτελεστό τίτλο, ο πιστωτής ενδέχεται να μπορεί να προχωρήσει στα προβλεπόμενα στάδια αναγκαστικής εκτέλεσης χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως να εκδώσει διαταγή πληρωμής.

Εάν, παράλληλα, υπάρχει διαφωνία για το ύψος της οφειλής, ο πολίτης θα πρέπει να εξετάσει τις διαθέσιμες νομικές δυνατότητες αμφισβήτησης.

Το παράδειγμα δεν σημαίνει ότι κάθε καθυστέρηση δόσης οδηγεί αυτομάτως σε κατάσχεση ή πλειστηριασμό. Οι προϋποθέσεις εξαρτώνται από τη σύμβαση, τη νομοθεσία και τη συγκεκριμένη διαδικασία.

Αναδεικνύει, όμως, γιατί η ιδιότητα μιας σύμβασης ως εκτελεστού τίτλου έχει ουσιαστική σημασία.

Το ζήτημα του δικαστικού ενσήμου

Στην ανακοίνωσή τους, οι Δικηγορικοί Σύλλογοι θέτουν και μια πρόσθετη οικονομική παράμετρο.

Υποστηρίζουν ότι με την προτεινόμενη διαδικασία οι πιστωτές θα αποφεύγουν την καταβολή δικαστικού ενσήμου που συνδέουν με την υφιστάμενη δικαστική οδό.

Κατά την εκτίμησή τους, αυτό συνεπάγεται όφελος για τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με αντίστοιχη επιβάρυνση των συμφερόντων του Δημοσίου.

Πρόκειται για θέση της Συντονιστικής Επιτροπής, η οποία χρειάζεται να αξιολογηθεί με βάση το ακριβές πεδίο εφαρμογής της διάταξης και τις ισχύουσες δικονομικές επιβαρύνσεις.

Αίτημα άμεσης απόσυρσης

Η αντίδραση των δικηγόρων δεν περιορίζεται σε μια απλή διατύπωση επιφυλάξεων.

Η Συντονιστική Επιτροπή ζητά την άμεση απόσυρση της επίμαχης διάταξης.

Θεωρεί ότι το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο επαρκεί για την αντιμετώπιση των σχετικών απαιτήσεων και ότι δεν υπάρχει ανάγκη εισαγωγής μιας τόσο σημαντικής εξαίρεσης.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι Δικηγορικοί Σύλλογοι θα αναλάβουν θεσμικές και νομικές πρωτοβουλίες για την προστασία των δικαιωμάτων των οφειλετών.

Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή προέρχεται από το συντονιστικό όργανο των προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας.

Τι ισχύει σήμερα

Η επίμαχη πρόβλεψη περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο που κατατέθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2026 και βρισκόταν υπό κοινοβουλευτική επεξεργασία στις 29 Οκτωβρίου.

Επομένως, δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ήδη εφαρμοζόμενη αλλαγή χωρίς επιβεβαίωση της ψήφισης και της έναρξης ισχύος της.

Η τελική διατύπωση ενδέχεται επίσης να επηρεαστεί από τη νομοθετική διαδικασία.

Για τους δανειολήπτες, η ουσία είναι ότι οι συμβάσεις ρύθμισης πρέπει να εξετάζονται με ιδιαίτερη προσοχή πριν από την υπογραφή τους, ειδικά ως προς τις συνέπειες της αθέτησης και τον προσδιορισμό του οφειλόμενου ποσού.

Μια νομοθετική επιλογή με σημαντικές συνέπειες

Η αντιπαράθεση που έχει ανοίξει δεν αφορά μόνο τις τράπεζες, τα funds ή τους επαγγελματίες του νομικού κλάδου.

Αφορά την ισορροπία ανάμεσα στην αποτελεσματική είσπραξη απαιτήσεων και στην προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.

Η δυνατότητα ταχύτερης αναγκαστικής εκτέλεσης αποτελεί ένα εργαλείο για τους πιστωτές. Η ύπαρξη σαφών και αποτελεσματικών εγγυήσεων αμφισβήτησης αποτελεί αντίστοιχα κρίσιμη προϋπόθεση για τους οφειλέτες.

Με τη νέα διάταξη, οι Δικηγορικοί Σύλλογοι εκτιμούν ότι αυτή η ισορροπία διαταράσσεται.

Το αίτημά τους για απόσυρση μεταφέρει πλέον τη συζήτηση στο Κοινοβούλιο, όπου θα πρέπει να αποσαφηνιστούν οι συνέπειες της προτεινόμενης αλλαγής και οι δυνατότητες δικαστικής προστασίας που θα διατηρούν οι πολίτες.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η επιτάχυνση της είσπραξης οφειλών μπορεί να συνδυαστεί με επαρκείς εγγυήσεις για τον δανειολήπτη ή εάν η προτεινόμενη ρύθμιση μεταφέρει υπέρμετρο διαδικαστικό πλεονέκτημα στους πιστωτές.