Σημαντικές αλλαγές στους ελέγχους και στις κυρώσεις που συνδέονται με τις αγροτικές ενισχύσεις φέρνει νέα απόφαση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της ΑΑΔΕ, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις μικρές και μεσαίες αγροτικές εκμεταλλεύσεις.
Το νέο πλαίσιο αφορά τους δικαιούχους άμεσων και άλλων ενισχύσεων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και τροποποιεί τους κανόνες της λεγόμενης αιρεσιμότητας, δηλαδή των υποχρεώσεων που πρέπει να τηρούν οι παραγωγοί προκειμένου να λαμβάνουν χωρίς περικοπές τις ενισχύσεις τους.
Οι απαιτήσεις αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, την προστασία του περιβάλλοντος και του κλίματος, τη δημόσια υγεία, την υγεία των φυτών και την καλή διαβίωση των ζώων.
Το όριο των 100 στρεμμάτων που αλλάζει τους ελέγχους
Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις αφορά τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
Δικαιούχοι με επιλέξιμη για ενίσχυση γεωργική έκταση έως 10 εκτάρια, δηλαδή έως 100 στρέμματα, εξαιρούνται από τους ελέγχους αιρεσιμότητας και από τις αντίστοιχες διοικητικές κυρώσεις.
Πρόκειται για σημαντική απλοποίηση για τους μικρότερους παραγωγούς, καθώς περιορίζεται το διοικητικό βάρος που συνδέεται με την τήρηση και τον έλεγχο των συγκεκριμένων κανόνων.
Τι αλλάζει έως τα 300 στρέμματα
Δεύτερη σημαντική αλλαγή αφορά τις εκμεταλλεύσεις με συνολική δηλωθείσα γεωργική έκταση έως 30 εκτάρια ή 300 στρέμματα.
Από το ΟΣΔΕ 2026 και μετά, οι συγκεκριμένες εκμεταλλεύσεις εξαιρούνται από τους ελέγχους και τις κυρώσεις που σχετίζονται με το πρότυπο ΚΓΠΚ 7, το οποίο αφορά την αμειψισπορά ή τη διαφοροποίηση των καλλιεργειών.
Επομένως, τα δύο όρια δεν πρέπει να συγχέονται:
έως 100 στρέμματα προβλέπεται συνολική εξαίρεση από τους ελέγχους αιρεσιμότητας και τις σχετικές κυρώσεις, ενώ έως 300 στρέμματα προβλέπεται ειδικότερη εξαίρεση όσον αφορά το ΚΓΠΚ 7.
Αμειψισπορά ή διαφοροποίηση καλλιεργειών
Για τις εκμεταλλεύσεις στις οποίες εφαρμόζεται το σχετικό καθεστώς, ο παραγωγός αποκτά τη δυνατότητα να επιλέγει κάθε χρόνο, μέσω ειδικού πεδίου στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, μεταξύ αμειψισποράς και διαφοροποίησης των καλλιεργειών.
Στην περίπτωση της αμειψισποράς προβλέπεται εναλλαγή καλλιεργειών διαφορετικών βοτανικών γενών τουλάχιστον στο ένα τρίτο της αρόσιμης έκτασης κάθε χρόνο.
Ο στόχος είναι μέσα σε τρεις καλλιεργητικές περιόδους κάθε σχετικό αγροτεμάχιο να έχει καλλιεργηθεί με τουλάχιστον δύο κύριες καλλιέργειες διαφορετικών γενών.
Οι κανόνες για τις μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις
Στην περίπτωση επιλογής της ετήσιας διαφοροποίησης προβλέπονται διαφορετικές απαιτήσεις ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης.
Για αρόσιμη γη από 10 έως 30 εκτάρια, απαιτούνται τουλάχιστον δύο διαφορετικές καλλιέργειες, με τη μεγαλύτερη να μην καταλαμβάνει περισσότερο από το 75% της αρόσιμης γης.
Για εκμεταλλεύσεις άνω των 30 εκταρίων, προβλέπονται τουλάχιστον τρεις διαφορετικές καλλιέργειες. Η μεγαλύτερη δεν πρέπει να υπερβαίνει το 75% της αρόσιμης γης, ενώ οι δύο μεγαλύτερες μαζί δεν μπορούν να ξεπερνούν το 95%.
Τι προβλέπεται για τους μόνιμους βοσκότοπους
Αλλαγές και συγκεκριμένες δικλίδες προβλέπονται και για τους μόνιμους βοσκότοπους.
Η αναλογία των εκτάσεων μόνιμων βοσκοτόπων προς τη συνολική γεωργική έκταση της χώρας δεν πρέπει να μειωθεί περισσότερο από 10% σε εθνικό επίπεδο, σε σχέση με την αναλογία αναφοράς του 2018.
Εάν ξεπεραστεί το συγκεκριμένο όριο, παραγωγοί που έχουν μετατρέψει βοσκότοπους σε άλλες γεωργικές χρήσεις μπορεί να υποχρεωθούν να επαναφέρουν τις συγκεκριμένες εκτάσεις σε βοσκότοπο κατά την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.
Η ΑΑΔΕ στον ρόλο του Οργανισμού Πληρωμών
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η αλλαγή στον μηχανισμό ελέγχου.
Σύμφωνα με την απόφαση, η ΑΑΔΕ ορίζεται ως «Οργανισμός Πληρωμών» και αρμόδιος φορέας για τον έλεγχο της συμμόρφωσης των δικαιούχων με τις υποχρεώσεις αιρεσιμότητας.
Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι όπου στο σχετικό πλαίσιο αναφέρεται ο ΟΠΕΚΕΠΕ, νοείται πλέον ο Οργανισμός Πληρωμών.
Οι έλεγχοι μπορούν να είναι τόσο διοικητικοί όσο και επιτόπιοι, ενώ προβλέπεται η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων, όπως η τηλεπισκόπηση και τα συστήματα παρακολούθησης εκτάσεων.
Αιφνιδιαστικοί επιτόπιοι έλεγχοι
Το ετήσιο δείγμα των επιτόπιων ελέγχων καθορίζεται στο 1% των δικαιούχων.
Η επιλογή θα πραγματοποιείται με βάση ανάλυση κινδύνου, στην οποία θα περιλαμβάνεται και τυχαίο στοιχείο.
Οι επιτόπιοι έλεγχοι προβλέπεται, κατά κανόνα, να πραγματοποιούνται χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση, ώστε να αποτυπώνεται η πραγματική κατάσταση της εκμετάλλευσης.
Πότε κινδυνεύουν να χάσουν χρήματα οι παραγωγοί
Για όσους δεν εμπίπτουν στις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, η μη τήρηση των κανόνων αιρεσιμότητας μπορεί να έχει άμεσο οικονομικό αποτέλεσμα.
Σε περίπτωση διαπίστωσης παράβασης, προβλέπονται μειώσεις ή ακόμη και αποκλεισμός από τις ενισχύσεις που έχει λάβει ή πρόκειται να λάβει ο δικαιούχος για το ημερολογιακό έτος κατά το οποίο διαπιστώνεται η μη συμμόρφωση.
Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οι μειώσεις ή οι αποκλεισμοί μπορούν να παρακρατηθούν και από πληρωμές επόμενου έτους.
