Σημαντικές αλλαγές για χιλιάδες εργαζόμενους στον χώρο της υγείας και των διασωστικών υπηρεσιών φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, το οποίο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μέσα στον Ιούνιο και ανοίγει τον δρόμο για ένταξη νέων ειδικοτήτων στα βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα.
Η νέα ρύθμιση θεωρείται από πολλούς ως μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο ασφαλιστικό καθεστώς εργαζομένων του Δημοσίου, καθώς επεκτείνει την ασφαλιστική προστασία σε επαγγελματικές ομάδες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν εκτός πλαισίου ΒΑΕ, παρά τις δύσκολες και συχνά επικίνδυνες συνθήκες εργασίας τους.
Το σχέδιο νόμου συνδέεται με την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970 για την ισότητα στις αμοιβές ανδρών και γυναικών, ωστόσο περιλαμβάνει και ευρύτερες παρεμβάσεις που αφορούν το ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό καθεστώς συγκεκριμένων επαγγελματικών κλάδων.
Ποιες ειδικότητες μπαίνουν για πρώτη φορά στα βαρέα
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου, για πρώτη φορά εντάσσονται στο καθεστώς βαρέων και ανθυγιεινών ενσήμων:
- νοσηλευτές και νοσηλεύτριες,
- βοηθοί νοσηλευτών,
- οδηγοί ασθενοφόρων,
- βοηθοί πληρωμάτων ασθενοφόρων,
- διασώστες που εργάζονται σε ΕΚΑΒ, νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας και δομές του ΕΣΥ.
Πρόκειται για επαγγελματικές κατηγορίες που εδώ και χρόνια ζητούσαν επίσημη αναγνώριση της φύσης της εργασίας τους ως βαριάς και ανθυγιεινής, επικαλούμενοι τις αυξημένες σωματικές και ψυχολογικές απαιτήσεις, αλλά και την καθημερινή έκθεση σε κινδύνους.
Η ένταξη αφορά εργαζόμενους που υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου και εκτιμάται ότι θα επηρεάσει μεγάλο αριθμό υπαλλήλων σε όλη τη χώρα.
Τι αλλάζει στις συντάξεις
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της νέας ρύθμισης αφορά τα όρια ηλικίας και τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.
Με βάση το νέο πλαίσιο, οι ασφαλισμένοι που θα ενταχθούν στα ΒΑΕ θα μπορούν να συνταξιοδοτηθούν στο 62ο έτος της ηλικίας τους, εφόσον έχουν συμπληρώσει:
- 15 έτη συνολικής ασφάλισης,
- εκ των οποίων τα 12 έτη σε καθεστώς βαρέων και ανθυγιεινών.
Παράλληλα, προβλέπεται εξομοίωση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης με αντίστοιχες ειδικότητες που ήδη ασφαλίζονταν στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, κάτι που θεωρείται καθοριστικό για την άρση ανισοτήτων ανάμεσα σε εργαζόμενους με ίδια καθήκοντα αλλά διαφορετικό ασφαλιστικό καθεστώς.
Πρόσθετες εισφορές και νέοι κανόνες ασφάλισης
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης την επιβολή πρόσθετων ασφαλιστικών εισφορών τόσο για την κύρια όσο και για την επικουρική ασφάλιση, όπως συμβαίνει και στις υπόλοιπες περιπτώσεις βαρέων ενσήμων.
Οι επιπλέον εισφορές θα συνδέονται με τα αυξημένα ασφαλιστικά δικαιώματα που παρέχει το καθεστώς ΒΑΕ, κυρίως σε ό,τι αφορά ταχύτερη έξοδο στη σύνταξη και ειδικές ασφαλιστικές παροχές.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η υπαγωγή στο νέο καθεστώς δεν θα γίνεται αυτόματα, αλλά κατόπιν αίτησης του εργαζομένου, μέσω ενιαίας διαδικασίας που θα καλύπτει τόσο την κύρια όσο και την επικουρική ασφάλιση.
Δυνατότητα εξαγοράς και αναγνώρισης χρόνου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόβλεψη για δυνατότητα αναγνώρισης και εξαγοράς χρόνου εργασίας, προκειμένου οι ασφαλισμένοι να μπορέσουν να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για συνταξιοδότηση μέσω ΒΑΕ.
Ο χρόνος που θα αναγνωρίζεται θα λογίζεται ως πραγματικός χρόνος ασφάλισης, γεγονός που δίνει σημαντικό πλεονέκτημα σε εργαζόμενους που βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Η συγκεκριμένη διάταξη αναμένεται να διευκολύνει κυρίως παλαιότερους εργαζόμενους που έχουν υπηρετήσει επί σειρά ετών σε δύσκολες συνθήκες αλλά μέχρι σήμερα δεν καλύπτονταν από το ειδικό καθεστώς.
Πάγιο αίτημα πολλών ετών
Η επέκταση των βαρέων και ανθυγιεινών ενσήμων σε προσωπικό υγείας και διασωστικών υπηρεσιών αποτελούσε διαχρονικό αίτημα σωματείων και εργαζομένων, ιδιαίτερα μετά την περίοδο της πανδημίας, όταν αναδείχθηκαν ακόμη περισσότερο οι απαιτήσεις και οι κίνδυνοι των συγκεκριμένων επαγγελμάτων.
Συνδικαλιστικοί φορείς υποστηρίζουν ότι η νέα ρύθμιση έρχεται να καλύψει ένα θεσμικό κενό δεκαετιών και να αποδώσει, έστω και καθυστερημένα, ασφαλιστική αναγνώριση σε ανθρώπους που εργάζονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή του συστήματος υγείας.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκαθαρίσουν και οι τελικές λεπτομέρειες εφαρμογής του μέτρου, καθώς και το ακριβές χρονοδιάγραμμα ένταξης των νέων ειδικοτήτων στο καθεστώς ΒΑΕ.
Για χιλιάδες εργαζόμενους, πάντως, το νέο νομοσχέδιο θεωρείται ήδη κομβική εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τα δεδομένα στην επαγγελματική και ασφαλιστική τους πορεία.
