Ιδιαίτερη πολιτική σημασία αποκτά η δημόσια κριτική που άσκησε ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ Γιάννης Μπρατάκος στις εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ για τις επιχειρήσεις.
Και αυτό όχι απλώς επειδή πρόκειται για τον επικεφαλής του μεγαλύτερου Επιμελητηρίου της χώρας.
Ο Μπρατάκος δεν είναι ένας οποιοσδήποτε εκπρόσωπος της επιχειρηματικής κοινότητας που διαφωνεί με την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Υπήρξε γενικός διευθυντής της Νέας Δημοκρατίας από το 2019 και υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, δηλαδή άνθρωπος με στενή πολιτική σχέση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και γνώση του τρόπου λειτουργίας του Μεγάρου Μαξίμου.
Γι’ αυτό και όταν ο ίδιος χαρακτηρίζει ουσιαστικά «φτωχό» το επιχειρηματικό σκέλος της ΔΕΘ, η δήλωση αποκτά διαφορετικό βάρος.
Το ερώτημα είναι εύλογο:
Μιλά αποκλειστικά ως πρόεδρος του ΕΒΕΑ ή πίσω από τη δημόσια διαφοροποίηση υπάρχει πλέον και πολιτική απόσταση από τον πρωθυπουργό;
Τι είπε πραγματικά ο Μπρατάκος
Οι δηλώσεις του στο OT Forum ήταν πολύ πιο αιχμηρές από μια τυπική επιμελητηριακή ανακοίνωση.
Αναγνώρισε ότι τα κοινωνικά μέτρα είναι αναγκαία και ότι οι παρεμβάσεις για τις επιχειρήσεις κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Αμέσως μετά όμως έβαλε το μεγάλο «αλλά»: «δεν είμαστε πλήρως ευχαριστημένοι», είπε, υποστηρίζοντας ότι οι εξαγγελίες δεν έφτασαν στο επίπεδο που περίμενε η επιχειρηματική κοινότητα.
Ιδιαίτερα σκληρός ήταν για τις 120 δόσεις, ένα από τα βασικά αιτήματα του ΕΒΕΑ, για τις οποίες δεν ανακοινώθηκε νέα ρύθμιση.
Αλλά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει όσα είπε για την προκαταβολή φόρου.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε σταδιακή μείωσή της για τα νομικά πρόσωπα, αρχίζοντας από το φορολογικό έτος 2028.
Ο Μπρατάκος ουσιαστικά αποδόμησε την εξαγγελία.
Τόνισε ότι η πρώτη μείωση θα αφορά το φορολογικό έτος 2028 και θα γίνει αισθητή το 2029, ενώ η ολοκλήρωση της αποκλιμάκωσης φτάνει σε βάθος πολλών ετών.
Και χρησιμοποίησε τη φράση που δύσκολα περνά απαρατήρητη:
«Δηλαδή, ζήσε Μάη μου…».
Δεν πρόκειται ακριβώς για τη γλώσσα που συνηθίζει να χρησιμοποιεί δημοσίως ένας άνθρωπος που μέχρι πρόσφατα βρισκόταν στον στενό κυβερνητικό πυρήνα.
«Οι μικρομεσαίοι χρηματοδοτούν το κράτος»
Ακόμη πιο ουσιαστική ήταν η κριτική του για τη ρευστότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ υποστήριξε ότι μια μικρομεσαία επιχείρηση που δυσκολεύεται να αντλήσει χρήματα από τις τράπεζες και τα χρηματοδοτικά εργαλεία βρίσκεται ταυτόχρονα στη θέση να χρηματοδοτεί το κράτος μέσω της προκαταβολής φόρου.
Έθεσε επίσης το ζήτημα των οφειλών του Δημοσίου προς τις επιχειρήσεις και επανέφερε την πρόταση για αυτόματο συμψηφισμό των απαιτήσεων των επιχειρήσεων από το Δημόσιο με τις δικές τους υποχρεώσεις προς το κράτος.
«Ούτε αυτό», ήταν η χαρακτηριστική παρατήρησή του.
Το ΕΒΕΑ ζητά ακόμη ευκολότερη πρόσβαση των ΜμΕ στη χρηματοδότηση, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, μικρότερη φορολογική και ασφαλιστική επιβάρυνση και μόνιμη λύση για τις οφειλές βιώσιμων επιχειρήσεων.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική αντίφαση
Μόλις τον περασμένο Ιούλιο ο Μπρατάκος είχε καταθέσει επισήμως τις προτάσεις του ΕΒΕΑ στην κυβέρνηση ενόψει της ΔΕΘ.
Σε συνάντησή του με τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο είχαν συζητηθεί ακριβώς η στήριξη των μικρομεσαίων, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα.
Επομένως, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι τα αιτήματα του ΕΒΕΑ δεν ήταν γνωστά στην κυβέρνηση.
Ήταν γνωστά.
Κατατέθηκαν.
Συζητήθηκαν.
Και τελικά ένα σημαντικό μέρος τους δεν μπήκε στο πακέτο με τον τρόπο και στον χρόνο που ζητούσε η επιχειρηματική κοινότητα.
Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη δυσαρέσκεια.
Δεν εξηγεί όμως από μόνο του τον τόνο.
Υπάρχει πρόβλημα στις σχέσεις με τον Μητσοτάκη;
Εδώ απαιτείται προσοχή.
Από τις δημόσιες δηλώσεις του Μπρατάκου δεν προκύπτει αυτή τη στιγμή τεκμηριωμένη προσωπική ρήξη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Μάλιστα, ο ίδιος φρόντισε να τραβήξει μία πολύ καθαρή πολιτική γραμμή.
Δήλωσε ότι η Νέα Δημοκρατία είναι η πολιτική δύναμη που διαθέτει τα στελέχη και τη δυνατότητα να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις, αρκεί –όπως είπε– να ακούσει περισσότερο την επιχειρηματικότητα.
Πήγε ακόμη παραπέρα: τάχθηκε υπέρ της αυτοδυναμίας της ΝΔ και της συνέχισης της διακυβέρνησής της.
Άρα όποιος παρουσιάσει σήμερα τις δηλώσεις ως απόδειξη ότι ο Μπρατάκος «έσπασε» με τον Μητσοτάκη θα πάει πιο μακριά από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Υπάρχει όμως κάτι άλλο που είναι ήδη πολιτικά σημαντικό.
Ο Μπρατάκος αισθάνεται πλέον ελεύθερος να διαφωνεί δημόσια
Αυτό είναι το πραγματικά καινούργιο στοιχείο.
Ένας άνθρωπος που έχει υπάρξει στον στενό πυρήνα του Μαξίμου δεν περιορίζεται σε διπλωματικές διατυπώσεις του τύπου «χαιρετίζουμε τα μέτρα και αναμένουμε περισσότερα».
Λέει ότι περίμενε περισσότερα.
Λέει ότι η μείωση της προκαταβολής φόρου ουσιαστικά μετατίθεται στο μέλλον.
Λέει «ζήσε Μάη μου».
Υπενθυμίζει όσα ζήτησε το ΕΒΕΑ και δεν έγιναν.
Και ζητά από την κυβέρνηση να ακούσει περισσότερο την επιχειρηματικότητα.
Αυτό δεν αποδεικνύει προσωπικό ρήγμα.
Αποδεικνύει όμως πολιτική αυτονομία.
Και για έναν πρώην στενό συνεργάτη του πρωθυπουργού η διαφορά είναι σημαντική.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως δεν είναι ο Μπρατάκος
Υπάρχει όμως και μία άλλη ανάγνωση, ίσως σημαντικότερη.
Το πρόβλημα για την κυβέρνηση μπορεί να μην είναι εάν χάλασαν ή όχι οι προσωπικές σχέσεις Μητσοτάκη – Μπρατάκου.
Το πρόβλημα είναι ότι ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ εκφράζει θεσμικά μια υπαρκτή δυσαρέσκεια της αγοράς.
Και αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση επιχείρησε να παρουσιάσει τη ΔΕΘ ως μεγάλο άνοιγμα προς τη μεσαία τάξη και την πραγματική οικονομία.
Εάν όμως οι ίδιοι οι εκπρόσωποι της επιχειρηματικότητας απαντούν ότι περίμεναν περισσότερα, τότε το κυβερνητικό αφήγημα εμφανίζει ρωγμές.
Ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπου το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο ονομαστικός φορολογικός συντελεστής.
Είναι η ρευστότητα.
Οι οφειλές.
Η προκαταβολή φόρου.
Το ενεργειακό κόστος.
Η πρόσβαση στις τράπεζες.
Και η δυνατότητα μιας επιχείρησης να επιβιώσει μέχρι να φτάσει η φορολογική ελάφρυνση του… 2029 ή του 2030.
Η ΔΕΘ στόχευσε παντού – και ίσως δεν ικανοποίησε κανέναν πλήρως
Εδώ επιστρέφουμε στο βασικό πολιτικό πρόβλημα του φετινού πακέτου.
Η κυβέρνηση επέλεξε τη λογική πολλών στοχευμένων παρεμβάσεων σε πολλές κοινωνικές ομάδες, αντί μιας ή δύο πολύ μεγάλων οριζόντιων αλλαγών.
Έτσι μπορεί να εμφανίζει έναν μεγάλο κατάλογο μέτρων.
Αλλά υπάρχει ο κίνδυνος κάθε επιμέρους κοινωνική ή επαγγελματική ομάδα να κοιτάζει τι πραγματικά παίρνει η ίδια και να καταλήγει:
«Περίμενα περισσότερα».
Και όταν αυτή ακριβώς τη φράση χρησιμοποιεί δημόσια ένας άνθρωπος που γνωρίζει από μέσα τη Νέα Δημοκρατία και το Μέγαρο Μαξίμου, το μήνυμα γίνεται πολύ πιο ηχηρό.
Το μήνυμα Μπρατάκου προς το Μαξίμου
Προς το παρόν, λοιπόν, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να μιλήσουμε για προσωπική σύγκρουση Μητσοτάκη – Μπρατάκου.
Υπάρχουν όμως στοιχεία για κάτι που πολιτικά μπορεί να αποδειχθεί εξίσου ενδιαφέρον:
ο πρώην στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού δεν αισθάνεται πλέον την ανάγκη να προστατεύσει δημόσια την κυβερνητική αφήγηση.
Υποστηρίζει τη ΝΔ.
Ζητά αυτοδυναμία.
Αλλά ταυτόχρονα λέει στην κυβέρνηση ότι στο επιχειρηματικό σκέλος της ΔΕΘ δεν έκανε αρκετά.
Και ίσως αυτό είναι το μεγαλύτερο καμπανάκι για το Μαξίμου.
Γιατί η κριτική από την αντιπολίτευση είναι αναμενόμενη.
Η φράση «ζήσε Μάη μου» από έναν άνθρωπο που μέχρι πριν λίγα χρόνια καθόταν μέσα στο Μέγαρο Μαξίμου είναι πολύ δυσκολότερο να αγνοηθεί.
