Οι ελεύθεροι επαγγελματίες βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο της φορολογικής συζήτησης λίγες ημέρες πριν από τη ΔΕΘ.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα φορολογικά μέτρα των τελευταίων ετών.
Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν κυκλοφορήσει πληροφορίες ακόμη και για «κατάργηση των τεκμηρίων».
Αυτό όμως δεν αποτυπώνει με ακρίβεια όσα έχουν δηλώσει μέχρι σήμερα κυβερνητικά στελέχη.
Η κατάργηση του συστήματος δεν έχει ανακοινωθεί.
Αντίθετα, η κατεύθυνση που περιγράφεται είναι η σταδιακή επανεξέταση και προσαρμογή του, όσο η φορολογική διοίκηση αποκτά περισσότερα ηλεκτρονικά εργαλεία για να εντοπίζει την πραγματική οικονομική δραστηριότητα κάθε επαγγελματία.
Γιατί δημιουργήθηκε το τεκμαρτό
Η λογική του συστήματος ήταν ότι υπήρχε μεγάλος αριθμός αυτοαπασχολουμένων που δήλωναν για χρόνια πολύ χαμηλά φορολογητέα εισοδήματα.
Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι δεν είναι λογικό ένας επαγγελματίας με πολυετή δραστηριότητα, επαγγελματική έδρα και λειτουργικά έξοδα να εμφανίζει σταθερά εισόδημα χαμηλότερο ακόμη και από εργαζόμενο που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό.
Έτσι θεσπίστηκε ένας μηχανισμός ελάχιστου φορολογητέου εισοδήματος.
Η φορολογική διοίκηση δεν λαμβάνει δηλαδή σε όλες τις περιπτώσεις ως μοναδική βάση το καθαρό κέρδος που δηλώνει ο επαγγελματίας.
Γιατί αντέδρασε η αγορά
Οι επαγγελματικοί φορείς απάντησαν ότι το σύστημα δημιουργεί μία γενίκευση.
Ένας επαγγελματίας μπορεί πράγματι να έχει κακή χρονιά.
Μπορεί να δραστηριοποιείται σε περιοχή με περιορισμένη οικονομική κίνηση.
Μπορεί να έχει σοβαρή μείωση πελατών ή αυξημένα έξοδα.
Το γεγονός ότι λειτουργεί μια επιχείρηση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει συγκεκριμένο επίπεδο κέρδους.
Αυτό αποτέλεσε και τον πυρήνα της κριτικής: ότι η φορολόγηση πρέπει να γίνεται με βάση το πραγματικό εισόδημα και όχι με μια υπόθεση για το πόσο «θα έπρεπε» να έχει κερδίσει κάποιος.
Τι είπε ο Κωστής Χατζηδάκης
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης έβαλε φρένο στα σενάρια άμεσης κατάργησης.
Η βασική θέση που εξέφρασε είναι ότι όσο αναπτύσσονται άλλοι τρόποι διασφάλισης της φορολογικής συμμόρφωσης, το σύστημα μπορεί να επανεξετάζεται.
Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το «καταργούνται τα τεκμήρια».
Η κατεύθυνση είναι να αξιοποιηθούν περισσότερο τα πραγματικά ψηφιακά δεδομένα κάθε επιχείρησης.
POS, IRIS και ηλεκτρονικά βιβλία αλλάζουν το παιχνίδι
Η φορολογική διοίκηση διαθέτει σήμερα πολύ περισσότερες πληροφορίες από ό,τι πριν από λίγα χρόνια.
Οι συναλλαγές με κάρτα καταγράφονται.
Οι πληρωμές μέσω IRIS αυξάνονται.
Τα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA επιτρέπουν στην ΑΑΔΕ να παρακολουθεί πολύ μεγαλύτερο μέρος των εσόδων και εξόδων.
Οι ταμειακές μηχανές διασυνδέονται με τα POS.
Όσο περισσότερη οικονομική δραστηριότητα καταγράφεται αυτόματα, τόσο μικρότερη θεωρητικά γίνεται η ανάγκη για ένα γενικό τεκμήριο που προσπαθεί να «μαντέψει» το εισόδημα.
Ποιος θεωρείται «συνεπής»
Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη συζήτηση.
Στον σχεδιασμό εξετάζεται η αξιοποίηση μετρήσιμων δεικτών φορολογικής συμμόρφωσης.
Ένας επαγγελματίας που υποβάλλει εγκαίρως τις δηλώσεις του, πληρώνει τις υποχρεώσεις του, χρησιμοποιεί POS και ηλεκτρονικά συστήματα και δεν εμφανίζει φορολογικές παραβάσεις μπορεί στο μέλλον να αντιμετωπίζεται διαφορετικά.
Η λογική είναι ότι το κράτος έχει περισσότερους λόγους να εμπιστεύεται τα δηλωμένα στοιχεία ενός επαγγελματία όταν όλες οι συναλλαγές του αφήνουν ψηφιακό αποτύπωμα.
Δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί ο τελικός μηχανισμός.
Άρα δεν γνωρίζουμε ποια ακριβώς κριτήρια θα χρησιμοποιηθούν ούτε πόση μείωση του τεκμαρτού θα μπορεί να εξασφαλίζει κάθε κριτήριο.
Η μεγάλη είδηση μπορεί να είναι αλλού: Προκαταβολή φόρου
Παράλληλα εξετάζεται παρέμβαση στην προκαταβολή φόρου.
Σήμερα οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι ατομικές επιχειρήσεις επιβαρύνονται με προκαταβολή φόρου 55%.
Η προκαταβολή αφορά φόρο για το επόμενο οικονομικό έτος.
Αυτό δημιουργεί ιδιαίτερη πίεση στη ρευστότητα, επειδή ο επαγγελματίας καλείται να πληρώσει όχι μόνο τον φόρο για εισόδημα που ήδη απέκτησε αλλά και μέρος του φόρου που εκτιμάται ότι θα προκύψει στο μέλλον.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί, εξετάζεται ένα «κούρεμα» του ποσοστού.
Γιατί η προκαταβολή είναι τόσο σημαντική
Ας υποθέσουμε ότι μια ατομική επιχείρηση έχει φόρο 10.000 ευρώ.
Με προκαταβολή 55%, δημιουργείται πρόσθετη επιβάρυνση 5.500 ευρώ, πριν από τυχόν συμψηφισμούς ή άλλες προσαρμογές.
Για μια μικρή επιχείρηση, η διαφορά είναι τεράστια.
Μείωση του ποσοστού δεν αλλάζει απλώς το λογιστικό αποτέλεσμα.
Αφήνει περισσότερα χρήματα διαθέσιμα για προμηθευτές, μισθοδοσία, επενδύσεις ή κάλυψη καθημερινών εξόδων.
Τι γίνεται με τις ασφαλιστικές εισφορές
Στο ευρύτερο πακέτο βρίσκεται και η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών.
Από τα μέχρι στιγμής δεδομένα, η μείωση κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα αποτελεί το σημείο αναφοράς.
Δεν έχει προκύψει μέχρι τώρα ότι θα υπάρξει μεγαλύτερη άμεση μείωση ειδικά για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Και εδώ πρέπει να διαχωρίζουμε τις επίσημες αποφάσεις από τα σενάρια.
Θα καταργηθεί τελικά το τεκμαρτό;
Η μακροπρόθεσμη κατεύθυνση που περιγράφουν κυβερνητικά στελέχη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το τεκμαρτό σύστημα να περιορίζεται όσο ενισχύονται τα ψηφιακά εργαλεία κατά της φοροδιαφυγής.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει ημερομηνία οριστικής κατάργησης.
Η εξέλιξη μπορεί να είναι σταδιακή.
Πρώτα να δημιουργηθούν εξαιρέσεις ή μειώσεις για τους συνεπείς.
Στη συνέχεια να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των ηλεκτρονικών εργαλείων.
Και μόνο εφόσον το κράτος θεωρήσει ότι μπορεί να προσδιορίζει αξιόπιστα το πραγματικό εισόδημα, να προχωρήσει σε βαθύτερη αλλαγή.
Τι πρέπει να περιμένουν οι επαγγελματίες από τη ΔΕΘ
Τρία πράγματα έχουν τη μεγαλύτερη σημασία:
Πρώτον, εάν θα ανακοινωθούν συγκεκριμένα κριτήρια με τα οποία θα μειώνεται το τεκμαρτό για τους συνεπείς.
Δεύτερον, εάν θα ανακοινωθεί συγκεκριμένη μείωση της προκαταβολής φόρου από το σημερινό 55%.
Τρίτον, από ποιο φορολογικό έτος θα ισχύσουν οι αλλαγές.
Χωρίς αυτές τις τρεις λεπτομέρειες δεν μπορεί να υπολογιστεί το πραγματικό όφελος για έναν επαγγελματία.
Η ουσία για την αγορά
Η μεγάλη αλλαγή φιλοσοφίας είναι ότι η τεχνολογία αρχίζει να χρησιμοποιείται όχι μόνο για περισσότερους ελέγχους αλλά ενδεχομένως και για διαφορετική φορολογική μεταχείριση του συνεπούς φορολογουμένου.
Εάν αυτό εφαρμοστεί σωστά, ένας επαγγελματίας που λειτουργεί πλήρως ηλεκτρονικά και δηλώνει τις πραγματικές συναλλαγές του θα έχει κίνητρο να παραμένει συνεπής.
Εάν όμως τα κριτήρια είναι πολύ σύνθετα ή το όφελος μικρό, η αλλαγή μπορεί να μείνει περισσότερο επικοινωνιακή παρά ουσιαστική.
Οι απαντήσεις αναμένονται πλέον σε λίγες ημέρες.
Μέχρι τότε, το ασφαλές συμπέρασμα είναι ένα:
Τα τεκμήρια δεν καταργούνται τώρα. Μπαίνουν όμως για πρώτη φορά τόσο καθαρά σε τροχιά επανεξέτασης, με τους συνεπείς επαγγελματίες στο επίκεντρο των αλλαγών.
