Κάρτα ανεργίας ΔΥΠΑ: 13 παροχές και δικαιώματα που πολλοί άνεργοι δεν γνωρίζουν – Από δωρεάν μετακινήσεις μέχρι μειώσεις λογαριασμών

Η κάρτα ανεργίας της ΔΥΠΑ δεν χρησιμεύει μόνο για την αναζήτηση εργασίας ή την είσπραξη του επιδόματος ανεργίας. Μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για 13 κατηγορίες παροχών και διευκολύνσεων, όπως μοριοδότηση σε προσλήψεις, κοινωνικό τουρισμό, δωρεάν μετακινήσεις, προγράμματα κατάρτισης και πρόσβαση σε μουσεία. Ωστόσο, κάθε παροχή έχει τους δικούς της όρους και δεν χορηγείται αυτομάτως σε όλους τους κατόχους της κάρτας.

Σημαντικές δυνατότητες που δεν περιορίζονται στο επίδομα ανεργίας έχουν οι πολίτες που είναι εγγεγραμμένοι στο ψηφιακό μητρώο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).

Η ενεργή κάρτα ανεργίας μπορεί να αξιοποιηθεί σε διαφορετικούς τομείς της καθημερινότητας, από την αναζήτηση εργασίας και την επαγγελματική κατάρτιση έως τις μετακινήσεις, την κοινωνική προστασία και τον πολιτισμό.

Αρκετοί άνεργοι, ωστόσο, γνωρίζουν μόνο τη δυνατότητα επιδότησης και όχι το σύνολο των προγραμμάτων και διευκολύνσεων για τα οποία μπορούν να εξετάσουν εάν πληρούν τις προϋποθέσεις.

Χρειάζεται να διευκρινιστεί ότι η κατοχή της κάρτας δεν σημαίνει αυτόματη χορήγηση 13 επιδομάτων. Πρόκειται για διαφορετικά δικαιώματα, προγράμματα και δυνατότητες, ορισμένα από τα οποία απαιτούν ειδική αίτηση, συγκεκριμένη διάρκεια ανεργίας, ασφαλιστικό ιστορικό ή εισοδηματικά κριτήρια.

1. Επιπλέον μόρια σε προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ

Η εγγεγραμμένη ανεργία μπορεί να προσφέρει πρόσθετη μοριοδότηση σε διαδικασίες προσλήψεων του δημόσιου τομέα.

Η διάρκεια της ανεργίας λαμβάνεται υπόψη όπου αυτό προβλέπεται από το θεσμικό πλαίσιο και τους όρους της αντίστοιχης προκήρυξης.

Αυτό σημαίνει ότι η ενεργή εγγραφή στη ΔΥΠΑ μπορεί να επηρεάσει την κατάταξη ενός υποψηφίου, χωρίς όμως να αποτελεί γενικό κριτήριο για κάθε διαγωνισμό του ΑΣΕΠ.

2. Συμμετοχή σε προγράμματα κοινωφελούς εργασίας

Οι εγγεγραμμένοι άνεργοι μπορούν να διεκδικήσουν συμμετοχή σε προγράμματα κοινωφελούς χαρακτήρα, εφόσον προκηρυχθούν.

Σε τέτοιες δράσεις μπορεί να προβλέπεται απασχόληση σε δημόσιους φορείς, δήμους και άλλους οργανισμούς.

Η διάρκεια της ανεργίας μπορεί να επηρεάζει τη μοριοδότηση, ενώ η συμμετοχή εξαρτάται από τους ειδικούς όρους της κάθε πρόσκλησης.

Δεν πρόκειται για μόνιμα ανοιχτή δυνατότητα πρόσληψης, αλλά για προγράμματα που ενεργοποιούνται με συγκεκριμένες προκηρύξεις.

3. Προγράμματα εργασίας, κατάρτισης και συμβουλευτικής

Μία από τις βασικότερες δυνατότητες που παρέχει η εγγραφή στη ΔΥΠΑ είναι η συμμετοχή σε ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης.

Οι δράσεις αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν επιδοτούμενες θέσεις εργασίας, επαγγελματική κατάρτιση, αναβάθμιση δεξιοτήτων και συμβουλευτική υποστήριξη.

Ανάλογα με το πρόγραμμα, ενδέχεται να προβλέπεται και εκπαιδευτικό επίδομα.

Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να εξετάζουν τις προϋποθέσεις κάθε πρόσκλησης, καθώς δεν είναι όλα τα προγράμματα διαθέσιμα σε όλες τις ηλικιακές ομάδες ή κατηγορίες ανέργων.

4. Κοινωνικός τουρισμός και παιδικές κατασκηνώσεις

Η ιδιότητα του εγγεγραμμένου ανέργου μπορεί να συνδέεται με συμμετοχή σε προγράμματα κοινωνικού τουρισμού και παιδικών κατασκηνώσεων.

Στον κοινωνικό τουρισμό εξετάζονται, ανάλογα με την εκάστοτε πρόσκληση, ασφαλιστικά και άλλα κριτήρια, όπως προηγούμενη επιδότηση ανεργίας ή υπαγωγή σε ειδικές κατηγορίες δικαιούχων.

Για τα κατασκηνωτικά προγράμματα μπορεί να απαιτείται συγκεκριμένη συνεχόμενη διάρκεια εγγεγραμμένης ανεργίας.

Το ενημερωτικό υλικό αναφέρει ως χαρακτηριστικό όριο τους τέσσερις συνεχείς μήνες, αλλά η εφαρμογή του εξαρτάται από τους όρους της συγκεκριμένης πρόσκλησης.

5. Ασφαλιστική κάλυψη για παροχές υγείας

Για ορισμένες κατηγορίες μακροχρόνια ανέργων προβλέπονται ειδικές δυνατότητες ασφαλιστικής κάλυψης για παροχές ασθενείας σε είδος.

Στο σχετικό ενημερωτικό πλαίσιο αναφέρεται, μεταξύ άλλων, περίπτωση ασφαλισμένων με τουλάχιστον 3.000 ημέρες ασφάλισης στο πρώην ΙΚΑ και δώδεκα συνεχείς μήνες εγγεγραμμένης ανεργίας.

Η υπαγωγή, ωστόσο, εξαρτάται από την εφαρμοστέα ασφαλιστική διάταξη και τις πρόσθετες προϋποθέσεις.

Είναι σημαντικό να διακρίνεται αυτή η ειδική ασφαλιστική κάλυψη από το γενικό δικαίωμα πρόσβασης των ανασφάλιστων πολιτών στο δημόσιο σύστημα υγείας.

6. Προαιρετική ασφάλιση πριν από τη συνταξιοδότηση

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα προαιρετικής ασφάλισης για ορισμένους μακροχρόνια ανέργους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση.

Το ενημερωτικό υλικό αναφέρεται σε ειδικό πλαίσιο για άνδρες άνω των 60 ετών και γυναίκες άνω των 55 ετών, με προϋπόθεση, μεταξύ άλλων, δωδεκάμηνη συνεχόμενη ανεργία.

Επειδή πρόκειται για ειδικές ασφαλιστικές ρυθμίσεις, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να επιβεβαιώνουν στον e-ΕΦΚΑ και στη ΔΥΠΑ αν υπάγονται στο ισχύον καθεστώς.

Η κάρτα ανεργίας από μόνη της δεν εξασφαλίζει αυτόματη συμπλήρωση ενσήμων.

7. Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο ρεύματος

Οι άνεργοι μπορούν να εξετάζουν εάν πληρούν τις προϋποθέσεις ένταξης στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ), το οποίο προσφέρει ευνοϊκότερη χρέωση ηλεκτρικής ενέργειας σε επιλέξιμα νοικοκυριά.

Η ένταξη δεν πραγματοποιείται αποκλειστικά επειδή κάποιος διαθέτει κάρτα ανεργίας.

Καθοριστικό ρόλο έχουν τα ισχύοντα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια, η σύνθεση του νοικοκυριού και οι ειδικές προϋποθέσεις της αντίστοιχης κατηγορίας ΚΟΤ.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ελέγχουν την επιλεξιμότητά τους μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας της ΗΔΙΚΑ.

8. Φορολογικές ελαφρύνσεις και ΕΝΦΙΑ

Η ανεργία μπορεί να αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την οικονομική κατάσταση ενός νοικοκυριού, αλλά δεν συνεπάγεται από μόνη της απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ ή άλλους φόρους.

Για την έκπτωση 50% ή την πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ εφαρμόζονται συγκεκριμένα εισοδηματικά, περιουσιακά και οικογενειακά κριτήρια.

Επομένως, ένας άνεργος μπορεί να πληροί τις προϋποθέσεις λόγω της συνολικής οικονομικής και οικογενειακής του κατάστασης, όχι απλώς επειδή είναι εγγεγραμμένος στη ΔΥΠΑ.

9. Ρυθμίσεις δανείων και οφειλών

Η βεβαίωση ανεργίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την τεκμηρίωση της οικονομικής κατάστασης ενός δανειολήπτη κατά την εξέταση αιτημάτων ρύθμισης οφειλών.

Ωστόσο, η κάρτα ανεργίας δεν εξασφαλίζει αυτόματη μείωση χρέους, αναστολή πλειστηριασμού ή ευνοϊκή ρύθμιση.

Το ενημερωτικό υλικό αναφέρεται και στον νόμο 3869/2010, γνωστό ως νόμο Κατσέλη, ο οποίος αφορά παλαιότερο πλαίσιο προστασίας και δεν αποτελεί γενικά διαθέσιμη διαδικασία για νέες αιτήσεις σήμερα.

Για τις σύγχρονες δυνατότητες ρύθμισης πρέπει να εξετάζεται το ισχύον πλαίσιο διαχείρισης οφειλών.

10. Δωρεάν μετακινήσεις με μέσα μαζικής μεταφοράς

Μία από τις πιο άμεσα αξιοποιήσιμες παροχές για συγκεκριμένους δικαιούχους είναι η δωρεάν μετακίνηση με μέσα αρμοδιότητας ΟΑΣΑ στην Αττική.

Η παροχή αφορά εγγεγραμμένους ανέργους που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις κατοικίας, εισοδήματος και πιστοποίησης.

Δεν ισχύει αυτομάτως σε όλα τα ΚΤΕΛ ή σε κάθε περιοχή της Ελλάδας.

Για τους ανέργους που κατοικούν στην Κεφαλονιά, επομένως, η συγκεκριμένη παροχή του ΟΑΣΑ δεν σημαίνει δωρεάν μετακίνηση με τα τοπικά υπεραστικά ή αστικά λεωφορεία.

11. Εκπτώσεις και προσφορές από επιχειρήσεις

Ορισμένες ιδιωτικές επιχειρήσεις παρέχουν κατά καιρούς ειδικές τιμές ή εκπτώσεις σε εγγεγραμμένους ανέργους.

Οι παροχές αυτές μπορεί να αφορούν υπηρεσίες, πολιτιστικές δραστηριότητες ή άλλες αγορές.

Δεν πρόκειται για καθολικό νομοθετημένο δικαίωμα, αλλά για πρωτοβουλίες που εξαρτώνται από την εμπορική πολιτική κάθε επιχείρησης.

12. Δημοτικές κοινωνικές παροχές

Οι δήμοι μπορούν να προβλέπουν ειδικές διευκολύνσεις για άνεργους δημότες ή κατοίκους.

Ανάλογα με τις αποφάσεις κάθε δήμου, μπορεί να υπάρχουν μειωμένες χρεώσεις ή απαλλαγές σε δημοτικές αθλητικές και πολιτιστικές εγκαταστάσεις, καθώς και πρόσβαση σε κοινωνικές δομές.

Ενδεικτικά, τέτοιες παροχές μπορεί να αφορούν δημοτικά κολυμβητήρια, θέατρα ή κοινωνικές υπηρεσίες.

Οι ενδιαφερόμενοι στην Κεφαλονιά μπορούν να απευθύνονται στον οικείο δήμο για να ενημερωθούν σχετικά με τις πραγματικά διαθέσιμες παροχές και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται.

13. Δωρεάν είσοδος σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους

Η ενεργή κάρτα ανεργίας μπορεί να εξασφαλίζει δωρεάν είσοδο σε κρατικούς αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και μουσεία που υπάγονται στο σχετικό κανονιστικό πλαίσιο.

Η δυνατότητα αυτή αφορά συγκεκριμένους δικαιούχους και απαιτεί την επίδειξη των κατάλληλων αποδεικτικών στοιχείων.

Δεν σημαίνει απαραίτητα δωρεάν πρόσβαση σε κάθε ιδιωτικό μουσείο ή πολιτιστικό χώρο της χώρας.

Τι πρέπει να γνωρίζουν όλοι οι άνεργοι

Το σημαντικότερο είναι να διατηρείται ενεργή η εγγραφή στη ΔΥΠΑ και να ελέγχονται τα κριτήρια κάθε παροχής ξεχωριστά.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη διάρκεια της ανεργίας, στο οικογενειακό εισόδημα, στο ασφαλιστικό ιστορικό και στις προθεσμίες υποβολής αιτήσεων.

Επιπλέον, ορισμένες παροχές του παραπάνω καταλόγου συνδέονται με ειδικά ή παλαιότερα προγράμματα, τα οποία δεν είναι απαραίτητα ανοιχτά για νέες αιτήσεις.

Η ουσία είναι ότι η κάρτα ανεργίας μπορεί να προσφέρει περισσότερες δυνατότητες από όσες γνωρίζουν πολλοί δικαιούχοι, αλλά κάθε διευκόλυνση απαιτεί ξεχωριστό έλεγχο των προϋποθέσεων.