Νέοι κανόνες ισχύουν για τις μεταβιβάσεις των δικαιωμάτων βασικής εισοδηματικής στήριξης των αγροτών για την περίοδο 2026-2027. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται τόσο στην ηλεκτρονική ολοκλήρωση της διαδικασίας όσο και στην παρακράτηση 25% που προβλέπεται σε συγκεκριμένες μεταβιβάσεις χωρίς γη.
Η νέα εγκύκλιος της αρμόδιας Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων Ενισχύσεων και Πληρωμών καθορίζει τις διαδικασίες, τις προϋποθέσεις και τα δικαιολογητικά για τους γεωργούς που θέλουν να μεταβιβάσουν δικαιώματα βασικής εισοδηματικής στήριξης για τη βιωσιμότητα.
Το πλαίσιο περιλαμβάνει διαφορετικές περιπτώσεις: οριστική μεταβίβαση με ή χωρίς γη, κληρονομιά, μίσθωση δικαιωμάτων, αλλαγές προσωπικών στοιχείων, λύση μίσθωσης αλλά και συνδυαστικές περιπτώσεις κατά τις οποίες λύνεται μία μίσθωση και τα δικαιώματα περνούν ταυτόχρονα σε άλλο γεωργό.
Τα δικαιώματα μπορούν να μεταβιβαστούν και χωρίς χωράφι
Τα δικαιώματα ενίσχυσης αντιμετωπίζονται ως άυλοι τίτλοι.
Κάθε δικαίωμα αντιστοιχεί σε ένα εκτάριο επιλέξιμης έκτασης και, όταν ενεργοποιείται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, δημιουργεί δικαίωμα καταβολής ενίσχυσης ίσης με τη μοναδιαία αξία του.
Μετά τη χορήγησή τους, τα δικαιώματα μπορούν να διαχωριστούν από τη γη και να μεταβιβαστούν αυτοτελώς.
Αυτό σημαίνει ότι ένας παραγωγός μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του πλαισίου, να μεταβιβάσει δικαιώματα χωρίς ταυτόχρονα να μεταβιβάσει αγροτική έκταση.
Εδώ, όμως, βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες «παγίδες».
Πότε υπάρχει παρακράτηση 25%
Στην οριστική μεταβίβαση δικαιωμάτων χωρίς γη προβλέπεται κατά κανόνα παρακράτηση 25% υπέρ των περιφερειακών αποθεμάτων.
Προσοχή: η παρακράτηση δεν γίνεται στη μοναδιαία αξία κάθε δικαιώματος αλλά στον αριθμό των δικαιωμάτων που μεταβιβάζονται.
Για παράδειγμα, εάν ένας παραγωγός μεταβιβάζει οριστικά χωρίς γη 20 δικαιώματα, η παρακράτηση 25% αντιστοιχεί σε 5 δικαιώματα.
Άρα, στον αποδέκτη καταλήγουν 15.
Ποιοι γλιτώνουν την παρακράτηση
Υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις.
Η παρακράτηση του 25% δεν εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, όταν η οριστική μεταβίβαση χωρίς γη πραγματοποιείται μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας ή μεταξύ συζύγων, εφόσον βεβαίως πληρούνται και αποδεικνύονται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Επίσης, δεν εφαρμόζεται στη μίσθωση δικαιωμάτων χωρίς γη ούτε στις μεταβιβάσεις λόγω κληρονομιάς, σύμφωνα με τους ειδικότερους κανόνες της εγκυκλίου.
Έτσι, εάν ένας αγρότης μεταβιβάσει οριστικά τα δικαιώματά του στο παιδί του χωρίς γη, η συγγένεια πρώτου βαθμού μπορεί να τον εξαιρέσει από την παρακράτηση, εφόσον προσκομιστούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Οι αιτήσεις γίνονται ηλεκτρονικά
Κομβική αλλαγή για τους ενδιαφερόμενους είναι η ηλεκτρονική διαδικασία.
Η αίτηση μεταβίβασης πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω της προβλεπόμενης διαδικτυακής εφαρμογής.
Οι έντυπες αιτήσεις δεν εξετάζονται επί της ουσίας και τίθενται στο αρχείο, εκτός εάν συντρέχει αποδεδειγμένη τεχνική αδυναμία ή άλλη εξαιρετική περίπτωση.
Η διαδικασία ξεκινά κατά κανόνα από τον κάτοχο των δικαιωμάτων, δηλαδή τον μεταβιβαστή.
Εκείνος καταχωρίζει την αίτηση και τα απαιτούμενα στοιχεία και στη συνέχεια ο αποδέκτης πρέπει να προχωρήσει ηλεκτρονικά στην αποδοχή της.
Υπάρχουν εξαιρέσεις, όπως στις περιπτώσεις κληρονομιάς και λύσης μίσθωσης.
Προσοχή: Η καταχώριση δεν σημαίνει υποβολή
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι παραγωγοί.
Δεν αρκεί να έχει καταχωριστεί η αίτηση από τον μεταβιβαστή.
Στις περιπτώσεις όπου απαιτείται αποδοχή από τον αποδέκτη, η αίτηση οριστικοποιείται μόνο όταν ολοκληρωθεί και αυτό το βήμα.
Με την ηλεκτρονική αποδοχή λαμβάνει αυτόματα αριθμό και ημερομηνία πρωτοκόλλου και θεωρείται οριστικά υποβληθείσα.
Εάν ο αποδέκτης δεν κάνει την απαιτούμενη ενέργεια, η αίτηση παραμένει σε πρόχειρη κατάσταση και δεν θεωρείται υποβληθείσα.
Η προθεσμία αφορά και τις δύο πλευρές
Ανάλογη προσοχή απαιτείται στις προθεσμίες.
Δεν αρκεί ο μεταβιβαστής να ξεκινήσει εγκαίρως τη διαδικασία. Μέχρι την προβλεπόμενη καταληκτική ημερομηνία πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί και η αποδοχή από τον αποδέκτη, όπου αυτή απαιτείται.
Αίτηση που έχει καταχωριστεί αλλά δεν έχει οριστικοποιηθεί εμπρόθεσμα θεωρείται μη υποβληθείσα για το συγκεκριμένο έτος.
Γι’ αυτό οι ενδιαφερόμενοι καλό είναι να μην αφήνουν τη διαδικασία για την τελευταία στιγμή.
Ποιος μπορεί να πάρει τα δικαιώματα
Ο μεταβιβαστής πρέπει να είναι δικαιούχος της βασικής εισοδηματικής στήριξης και να κατέχει νόμιμα τα δικαιώματα κατά το έτος της μεταβίβασης.
Εάν σε μεταγενέστερο διοικητικό ή επιτόπιο έλεγχο διαπιστωθεί ότι αυτό δεν ίσχυε, η αίτηση μπορεί να απορριφθεί ως άκυρη.
Μάλιστα, ενισχύσεις που έχουν ήδη καταβληθεί στον αποδέκτη μπορούν να χαρακτηριστούν αχρεωστήτως καταβληθείσες και να αναζητηθούν.
Ο αποδέκτης πρέπει κατά κανόνα να θεωρείται ενεργός γεωργός κατά το έτος της μεταβίβασης και να είναι μόνιμα και νόμιμα εγκατεστημένος στην Ελλάδα. Εξαίρεση προβλέπεται στις περιπτώσεις κληρονομιάς.
Τι απαιτείται όταν μαζί με τα δικαιώματα μεταβιβάζεται γη
Στις μεταβιβάσεις δικαιωμάτων μαζί με γη υπάρχει ακόμη μία βασική προϋπόθεση.
Η επιλέξιμη έκταση που μεταβιβάζεται πρέπει να είναι ίση ή μεγαλύτερη από τον αριθμό των αντίστοιχων δικαιωμάτων.
Παράλληλα πρέπει να τηρείται η αντιστοίχιση των περιφερειών ΠΕ1, ΠΕ2 και ΠΕ3, αφού τα δικαιώματα μπορούν να ενεργοποιηθούν μόνο στην περιφέρεια για την οποία έχουν χορηγηθεί.
Στην οριστική μεταβίβαση με γη απαιτούνται τα σχετικά αποδεικτικά έγγραφα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η συμβολαιογραφική πράξη για την έκταση –όπως αγοραπωλησία, γονική παροχή ή δωρεά– καθώς και το πιστοποιητικό από το οποίο προκύπτει η προβλεπόμενη μεταγραφή στο αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο ή στο Εθνικό Κτηματολόγιο.
Τι γίνεται στις κληρονομιές
Ξεχωριστή διαδικασία προβλέπεται όταν τα δικαιώματα περνούν σε κληρονόμο μετά τον θάνατο του κατόχου.
Ο κληρονόμος μπορεί να αποκτήσει τα δικαιώματα και, εφόσον δεν επιθυμεί να τα διατηρήσει, να ακολουθήσει την προβλεπόμενη διαδικασία ώστε να τα μεταβιβάσει σε άλλο γεωργό ακόμη και μέσα στο ίδιο έτος ενίσχυσης, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Και στις μισθώσεις δικαιωμάτων υπάρχουν επιλογές
Ένας παραγωγός μπορεί επίσης να έχει εκμισθώσει τα δικαιώματά του σε άλλο γεωργό.
Μετά τη λύση της μίσθωσης μπορεί, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της εγκυκλίου, να τα μισθώσει εκ νέου ή να προχωρήσει σε οριστική μεταβίβασή τους προς άλλον παραγωγό.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει μάλιστα και σύνθετες αιτήσεις ώστε να αντιμετωπίζονται περιπτώσεις στις οποίες η λύση μιας μίσθωσης συνδυάζεται με νέα μεταβίβαση.
Έρχονται ηλεκτρονικά και αιτήματα για πρόσθετα δικαιολογητικά
Η οριστικοποίηση της αίτησης δεν σημαίνει ότι ολοκληρώθηκε και ο έλεγχος.
Για να ισχύσει η μεταβίβαση για το αντίστοιχο έτος ενίσχυσης πρέπει να περάσει από τους προβλεπόμενους διασταυρωτικούς μηχανογραφικούς ελέγχους και, όπου απαιτείται, από διοικητικό έλεγχο των δικαιολογητικών.
Εάν χρειαστούν πρόσθετα έγγραφα, οι ενδιαφερόμενοι ενημερώνονται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και πρέπει να τα υποβάλουν ηλεκτρονικά μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην ακρίβεια των δηλωθέντων στοιχείων, καθώς την ευθύνη για αυτά φέρουν οι συμβαλλόμενοι.
Τέσσερα παραδείγματα για να γίνει κατανοητό
1. Μεταβίβαση 20 δικαιωμάτων χωρίς γη:
Εφόσον εφαρμόζεται η παρακράτηση 25%, παρακρατούνται 5 από τα 20 δικαιώματα.
2. Μεταβίβαση από γονέα σε παιδί χωρίς γη:
Η συγγένεια πρώτου βαθμού αποτελεί εξαίρεση από την παρακράτηση 25%, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
3. Κληρονομιά δικαιωμάτων:
Ο κληρονόμος μπορεί να αποκτήσει τα δικαιώματα και στη συνέχεια, ακολουθώντας τη σχετική διαδικασία, να τα μεταβιβάσει εφόσον δεν θέλει να τα κρατήσει.
4. Λήξη μίσθωσης:
Μετά τη λύση της μίσθωσης, τα δικαιώματα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο νέας μίσθωσης ή οριστικής μεταβίβασης σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο.
Το σημείο που δεν πρέπει να ξεχάσουν οι αγρότες
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η μεταβίβαση αγροτικών δικαιωμάτων δεν ολοκληρώνεται απλώς επειδή κάποιος μπήκε στην ηλεκτρονική εφαρμογή και συμπλήρωσε την αίτηση.
Η αίτηση πρέπει να οριστικοποιηθεί εμπρόθεσμα και, όπου απαιτείται, να γίνει ηλεκτρονικά και η αποδοχή της από τον αποδέκτη.
Παράλληλα, όσοι εξετάζουν οριστική μεταβίβαση δικαιωμάτων χωρίς γη πρέπει να ελέγξουν πριν προχωρήσουν εάν υπάγονται στην παρακράτηση 25% ή σε κάποια από τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
