Ο Οκτώβριος εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα τεστ της κυβέρνησης στην ελληνική περιφέρεια. Μετά την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και τη μετάβαση των πληρωμών στην ΑΑΔΕ, οι παραγωγοί περιμένουν να δουν το αποτέλεσμα στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς. Η κυβέρνηση μιλά για εξυγίανση, αυστηρότερους ελέγχους και μεγαλύτερες ενισχύσεις. Για τον αγρότη, όμως, το κριτήριο είναι πολύ πιο απλό: πότε θα μπουν τα χρήματα και αν θα βρίσκονται στον λογαριασμό όταν πρέπει να πληρωθούν καύσιμα, ζωοτροφές, λιπάσματα και οι υπόλοιπες υποχρεώσεις της νέας καλλιεργητικής περιόδου.
Ένα από τα δυσκολότερα πολιτικά μέτωπα της κυβέρνησης στην ελληνική περιφέρεια δεν βρίσκεται πλέον μόνο στις μεγάλες ιδεολογικές αντιπαραθέσεις.
Βρίσκεται στους τραπεζικούς λογαριασμούς των αγροτών.
Μετά την πολύκροτη υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, την αναδιοργάνωση του συστήματος και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων πληρωμών στην ΑΑΔΕ, η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι η εξυγίανση δεν θα καταλήξει σε ένα σύστημα με περισσότερους ελέγχους αλλά λιγότερη προβλεψιμότητα για τον πραγματικό παραγωγό.
Οι έλεγχοι είναι απαραίτητοι.
Η αποτροπή παράνομων επιδοτήσεων είναι επίσης απαραίτητη.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά:
ο νόμιμος δικαιούχος πρέπει να πληρώνεται εγκαίρως.
Και εκεί θα κριθεί μεγάλο μέρος της προσπάθειας.
Ο Οκτώβριος γίνεται μήνας-κλειδί
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς έχει ανακοινώσει ότι έως το τέλος Οκτωβρίου προγραμματίζεται νέος κύκλος πληρωμών από την ΑΑΔΕ για εκκρεμότητες του 2025.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε σε συνάντηση με αγρότες στις Σέρρες, ο συγκεκριμένος κύκλος αναμένεται να αφορά μεταξύ άλλων κτηνοτρόφους που δεν έχουν πληρωθεί, παραγωγούς με εκκρεμότητες σε μέτρα, περιπτώσεις με προβλήματα στα στοιχεία της ΑΑΔΕ και υπόλοιπα συνδεδεμένων ενισχύσεων.
Αυτό δημιουργεί ένα πολύ συγκεκριμένο πολιτικό και διοικητικό ορόσημο.
Τέλος Οκτωβρίου.
Μέχρι τότε η κυβέρνηση πρέπει να δείξει ότι το νέο σύστημα μπορεί ταυτόχρονα να ελέγχει αυστηρότερα και να πληρώνει τους πραγματικούς δικαιούχους.
Γιατί η επιτυχία μιας μεταρρύθμισης δεν κρίνεται μόνο από το πόσες παρατυπίες εντοπίζει.
Κρίνεται και από το αν ο συνεπής πολίτης εξυπηρετείται καλύτερα.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει διαφορετική εικόνα
Χρειάζεται πάντως να καταγραφεί και η κυβερνητική πλευρά.
Στις 30 Ιουνίου, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι οι πληρωμές του Πυλώνα Ι για Μάιο και Ιούνιο έφτασαν τα 802,4 εκατ. ευρώ, έναντι αρχικού προγραμματισμού 701,3 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, οι συνολικές πληρωμές του πρώτου εξαμήνου είχαν ήδη υπερβεί τον στόχο των 1,06 δισ. ευρώ.
Επομένως δεν μπορεί να υποστηριχθεί τεκμηριωμένα ότι οι αγροτικές πληρωμές έχουν συνολικά σταματήσει.
Το πρόβλημα βρίσκεται περισσότερο στις εκκρεμότητες, στα διαφορετικά καθεστώτα ενίσχυσης, στους ελέγχους και στην αγωνία για την τήρηση των επόμενων χρονοδιαγραμμάτων.
Και για έναν παραγωγό που βρίσκεται στην κατηγορία εκείνων που ακόμη περιμένουν, η συνολική στατιστική έχει μικρότερη σημασία από τη δική του εκκρεμότητα.
Ο παραγωγός έχει πραγματικό ταμείο
Αυτό είναι το σημείο που συχνά χάνεται μέσα στους κυβερνητικούς αριθμούς.
Η αγροτική παραγωγή έχει ταμειακές ανάγκες συγκεκριμένες χρονικές στιγμές.
Δεν μπορεί ο παραγωγός να μεταφέρει επ’ αόριστον την αγορά καυσίμων.
Δεν μπορεί να αφήσει τα ζώα χωρίς ζωοτροφές.
Δεν μπορεί να περιμένει μήνες για λιπάσματα, φυτοπροστασία ή τις υπόλοιπες καλλιεργητικές εργασίες.
Η καθυστέρηση μιας πληρωμής δεν είναι επομένως απλώς μια διοικητική εκκρεμότητα.
Μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα ρευστότητας.
Και όσο πλησιάζει ο χειμώνας, η πίεση μεγαλώνει.
Το αγροτικό πετρέλαιο στο κάδρο
Στο κόστος παραγωγής παραμένει καθοριστική η ενέργεια.
Το αγροτικό πετρέλαιο αποτελεί σταθερό έξοδο για τις εκμεταλλεύσεις και η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης έχει επίσης ενταχθεί στον μηχανισμό πληρωμών προς τους παραγωγούς.
Μέσα στο 2026 υπήρξαν ήδη κύκλοι επιστροφής ΕΦΚ, με τη δεύτερη δόση να έχει προγραμματιστεί για τον Ιούλιο.
Το πρόβλημα όμως για τον παραγωγό δεν είναι μόνο αν προβλέπεται μια ενίσχυση.
Είναι πότε καταβάλλεται σε σχέση με τη στιγμή που πραγματοποιείται η δαπάνη.
Αυτή η χρονική απόσταση μπορεί να είναι καθοριστική για μικρές και μεσαίες αγροτικές εκμεταλλεύσεις.
Μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ οι έλεγχοι έγιναν αυστηρότεροι
Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολιτικά στην εικόνα μιας βαθιάς εξυγίανσης του συστήματος αγροτικών ενισχύσεων.
Ο ίδιος ο Σχοινάς έχει δηλώσει ότι η χώρα είχε φτάσει το προηγούμενο διάστημα οριακά ακόμη και μπροστά στον κίνδυνο παύσης πληρωμών στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η λογική της κυβερνητικής παρέμβασης είναι ότι οι ενισχύσεις πρέπει πλέον να περνούν από αυστηρότερες διασταυρώσεις, ώστε να πληρώνονται οι πραγματικοί παραγωγοί και να αποκλείονται περιπτώσεις παρατυπιών.
Αυτό είναι το ένα σκέλος.
Το δεύτερο είναι η ταχύτητα.
Γιατί ένα σύστημα που εμποδίζει την απάτη αλλά εγκλωβίζει επί μακρόν νόμιμους δικαιούχους δημιουργεί διαφορετικού τύπου πρόβλημα.
Όταν μπαίνουν στη μέση τα ακίνητα
Υπάρχει επιπλέον ένα διαχρονικό πρόβλημα με την αγροτική γη και τους τίτλους ιδιοκτησίας.
Η ίδια η κυβέρνηση αναγκάστηκε φέτος να νομοθετήσει για χιλιάδες περιπτώσεις αγροτικών ακινήτων που το Δημόσιο διεκδικούσε, παρότι είχαν παραχωρηθεί από το ίδιο σε πολίτες κατά το παρελθόν.
Η σχετική ρύθμιση τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιούλιο και παρουσιάστηκε από Χατζηδάκη και Σχοινά ως λύση σε μια ταλαιπωρία που σε ορισμένες περιπτώσεις κρατούσε δεκαετίες.
Η διασταύρωση στοιχείων ιδιοκτησίας, δηλώσεων και επιλέξιμων εκτάσεων είναι αναγκαία.
Όσο όμως αυξάνονται οι ψηφιακοί έλεγχοι, τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η ανάγκη να υπάρχουν γρήγορες διαδικασίες διόρθωσης πραγματικών λαθών.
Ο αγρότης δεν μπορεί να μετατρέπεται σε υπάλληλο που κυνηγάει έναν φάκελο από υπηρεσία σε υπηρεσία.
Ο Σχοινάς βρίσκεται μπροστά στο μεγαλύτερο τεστ του
Στο κέντρο όλης αυτής της υπόθεσης βρίσκεται πλέον ο Μαργαρίτης Σχοινάς.
Ανέλαβε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης τον Απρίλιο του 2026, μετά από μακρά ευρωπαϊκή διαδρομή και θητεία ως αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η εμπειρία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα υπουργείο που διαχειρίζεται την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τεράστιους ευρωπαϊκούς πόρους.
Στην ελληνική περιφέρεια όμως υπάρχει ένα διαφορετικό μέτρο αξιολόγησης:
το αποτέλεσμα στην καθημερινότητα.
Πότε πληρώνεται ο παραγωγός;
Πότε αποζημιώνεται;
Πόσο γρήγορα διορθώνεται ένα λάθος;
Πόσο εύκολα μπορεί να επικοινωνήσει με τον μηχανισμό όταν η πληρωμή του μπλοκάρει;
Δεν είναι ακριβές ότι ο υπουργός «εξαφανίστηκε»
Εδώ επίσης χρειάζεται μια διόρθωση στο αρχικό δημοσίευμα.
Ο Μαργαρίτης Σχοινάς δεν έχει εξαφανιστεί από τη δημόσια επικαιρότητα.
Στις 16 Σεπτεμβρίου παραχώρησε τηλεοπτική συνέντευξη στον ΑΝΤ1, ενώ στις 17 Σεπτεμβρίου βρισκόταν στο Παρίσι για συνάντηση με τη Γαλλίδα υπουργό Γεωργίας σχετικά με την ΚΑΠ και την ευρωπαϊκή παραγωγή.
Το πολιτικό ερώτημα επομένως δεν είναι εάν εμφανίζεται.
Είναι εάν οι παρεμβάσεις του θα μεταφραστούν σε έγκαιρες πληρωμές και μικρότερες εκκρεμότητες.
Η κυβέρνηση υπόσχεται και αυξημένες ενισχύσεις
Υπάρχει ακόμη μία παράμετρος.
Ο πρωθυπουργός έχει προαναγγείλει ότι στον επόμενο μεγάλο κύκλο πληρωμών του φθινοπώρου οι ενισχύσεις προς τους παραγωγούς θα είναι αυξημένες κατά περισσότερο από 15%.
Αυτό ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη.
Γιατί μετά τις δεσμεύσεις, η συζήτηση μεταφέρεται αναπόφευκτα στην εκτέλεση.
Ποιοι θα πληρωθούν;
Πότε;
Για ποια καθεστώτα;
Πόσες περιπτώσεις θα μείνουν σε εκκρεμότητα λόγω ελέγχων;
Και πόσο γρήγορα θα μπορούν να ξεμπλοκάρουν;
Το πολιτικό κόστος δεν μετριέται σε δελτία Τύπου
Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η σχέση της με την αγροτική Ελλάδα δεν θα κριθεί αποκλειστικά από τα συνολικά ποσά που θα ανακοινώσει.
Θα κριθεί από το αν τα χρήματα φτάσουν στους πραγματικούς δικαιούχους και στον χρόνο που τα χρειάζονται.
Μετά την υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, η εξυγίανση ήταν αναγκαία.
Οι έλεγχοι ήταν αναγκαίοι.
Οι διασταυρώσεις ήταν αναγκαίες.
Τώρα όμως έρχεται η δυσκολότερη φάση:
να αποδειχθεί ότι ένα αυστηρότερο σύστημα μπορεί ταυτόχρονα να είναι και λειτουργικό.
Γιατί ο παραγωγός δεν πληρώνει το πετρέλαιο, τις ζωοτροφές και τα λιπάσματα με κυβερνητικές ανακοινώσεις.
Τα πληρώνει με χρήματα.
Και γι’ αυτό ο Οκτώβριος μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα τεστ για την κυβέρνηση στην ελληνική περιφέρεια.
