Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά το βασικό ερώτημα για τα νοικοκυριά είναι διαφορετικό: πότε θα φανεί πραγματικά στο ράφι;
Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς σημειώνει σήμερα ότι η υποχώρηση του πληθωρισμού πρέπει πλέον να περάσει από τους μακροοικονομικούς δείκτες στην πραγματική καθημερινότητα του καταναλωτή. Τα τρόφιμα έχουν βάρος περίπου 21% στον εθνικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, γι’ αυτό οι αλλαγές τους επηρεάζουν πολύ περισσότερο την αίσθηση ακρίβειας ενός νοικοκυριού.
Το μεγάλο λάθος: «έπεσε ο πληθωρισμός, άρα πέφτουν οι τιμές»
Δεν ισχύει.
Εάν ένα προϊόν κόστιζε 2 ευρώ, ανέβηκε στα 3 και τώρα η τιμή του παραμένει 3 ευρώ, ο πληθωρισμός του συγκεκριμένου προϊόντος μπορεί να μηδενιστεί.
Η τιμή όμως εξακολουθεί να είναι 50% υψηλότερη από την αρχική.
Αυτό είναι το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά.
Η αποκλιμάκωση είναι ταχύτητα, όχι επιστροφή
Ο πληθωρισμός δείχνει την ταχύτητα μεταβολής των τιμών.
Όταν πέφτει, σημαίνει ότι οι τιμές αυξάνονται πιο αργά.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι επιστρέφουν στα επίπεδα πριν από τρία ή τέσσερα χρόνια.
Για πραγματική μείωση των τιμών απαιτείται αρνητική μεταβολή σε συγκεκριμένες κατηγορίες.
Γιατί τα τρόφιμα «πονάνε» περισσότερο
Τα τρόφιμα αποτελούν καθημερινή δαπάνη.
Ένα νοικοκυριό μπορεί να αναβάλει την αγορά τηλεόρασης ή αυτοκινήτου.
Δεν μπορεί να αναβάλει το γάλα, το ψωμί, τα φρούτα ή το κρέας.
Γι’ αυτό ακόμη και σχετικά μικρές αυξήσεις στα τρόφιμα γίνονται πολύ πιο αισθητές.
Ο προσωπικός πληθωρισμός
Ο επίσημος δείκτης είναι ένας μέσος όρος.
Κάθε νοικοκυριό έχει τον δικό του «προσωπικό πληθωρισμό».
Μία οικογένεια με δύο παιδιά αγοράζει πολύ περισσότερα τρόφιμα και είδη καθημερινής χρήσης από έναν άνθρωπο που ζει μόνος.
Ένας ενοικιαστής έχει διαφορετικές πιέσεις από έναν ιδιοκτήτη.
Ένας οδηγός που διανύει 2.000 χιλιόμετρα τον μήνα επηρεάζεται περισσότερο από τις τιμές καυσίμων.
Η μείωση στο ράφι χρειάζεται διάρκεια
Το ΕΒΕΠ επισημαίνει ότι η θετική εικόνα των τελευταίων στοιχείων πρέπει να αποκτήσει διάρκεια.
Μία καλή μέτρηση δεν αρκεί.
Ο καταναλωτής χρειάζεται σταθεροποίηση και πραγματικές μειώσεις σε βασικές κατηγορίες.
Η διεθνής αγορά εξακολουθεί να παίζει ρόλο
Καφές, κακάο, δημητριακά, γαλακτοκομικά και κρέας επηρεάζονται από διεθνείς τιμές.
Ένας καύσωνας ή ξηρασία σε παραγωγική χώρα μπορεί να ανεβάσει την τιμή μιας πρώτης ύλης.
Αυτό περνά αργότερα στη βιομηχανία και τελικά στο ράφι.
Ενέργεια και μεταφορές
Τα τρόφιμα δεν κοστίζουν μόνο λόγω της πρώτης ύλης.
Χρειάζονται ψυγεία, εργοστάσια, συσκευασία, μεταφορά και αποθήκευση.
Αν αυξηθεί το diesel ή το ηλεκτρικό ρεύμα, μέρος του κόστους μεταφέρεται στην τελική τιμή.
Η σημασία των προσφορών
Οι προσφορές μειώνουν προσωρινά τον λογαριασμό, δεν αλλάζουν όμως απαραίτητα τη μόνιμη τιμή ενός προϊόντος.
Αυτός είναι ο λόγος που οι καταναλωτές πρέπει να ξεχωρίζουν τη «φθηνότερη εβδομάδα» από την πραγματική αποκλιμάκωση τιμών.
Τι πρέπει να κοιτάμε
Όχι μόνο το ποσοστό έκπτωσης.
Αλλά:
την τιμή ανά κιλό ή λίτρο,
τη διαφορά από προηγούμενες αγορές,
την τιμή σε ανταγωνιστικές αλυσίδες,
και τη συσκευασία.
Ένα προϊόν μπορεί να έχει ίδια τιμή αλλά μικρότερη ποσότητα.
Η shrinkflation
Η λεγόμενη «συρρίκνωση συσκευασίας» είναι πρακτική κατά την οποία η τιμή μένει ίδια αλλά η ποσότητα μειώνεται.
Παράδειγμα: από 500 γραμμάρια σε 450.
Ο καταναλωτής μπορεί να πιστεύει ότι δεν έγινε αύξηση, ενώ στην πραγματικότητα η τιμή ανά κιλό αυξήθηκε.
Το πραγματικό τεστ του φθινοπώρου
Το τέλος Αυγούστου και ο Σεπτέμβριος θα είναι κρίσιμοι μήνες.
Τα νοικοκυριά επιστρέφουν σε σχολικές υποχρεώσεις, λογαριασμούς και πλήρη κατανάλωση στο σπίτι.
Εάν η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού συνοδευτεί από σταθεροποίηση ή μειώσεις βασικών προϊόντων, τότε η διαφορά θα αρχίσει να γίνεται αισθητή.
Τι σημαίνει «καλή είδηση»
Μακροοικονομικά, η υποχώρηση του πληθωρισμού είναι θετική.
Κοινωνικά, όμως, η επιτυχία θα κριθεί στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.
Ο καταναλωτής δεν αγοράζει δείκτες.
Αγοράζει τρόφιμα.
Και όσο το πραγματικό καλάθι παραμένει ακριβό, η αίσθηση της ακρίβειας θα παραμένει ισχυρή.
