Νέα δεδομένα δημιουργεί η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη από τις φυλακές Δομοκού, με το πολιτικό ενδιαφέρον να μεταφέρεται πλέον στην επόμενη ημέρα και κυρίως στο ερώτημα εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να επιχειρήσει επιστροφή στην εκλογική διαδικασία.
Ο πρώην βουλευτής αναμένεται να αποφυλακιστεί σήμερα το μεσημέρι και έχει προαναγγείλει δηλώσεις στις τηλεοπτικές κάμερες.
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο το τι θα δηλώσει.
Αφορά το τι του επιτρέπει η εκλογική νομοθεσία.
Μπορεί να δημιουργήσει κόμμα και να κατέβει στις εκλογές;
Το ζήτημα είναι πιο σύνθετο από το γεγονός της αποφυλάκισής του.
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο όπως αυτό διαμορφώθηκε και με τις νομοθετικές παρεμβάσεις του 2023, για την κατάρτιση συνδυασμού κόμματος τίθενται συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αφορούν την ηγεσία του.
Μεταξύ άλλων εξετάζονται ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, τα μέλη της διοικούσας επιτροπής, ο νόμιμος εκπρόσωπος αλλά και η «πραγματική ηγεσία» ενός κόμματος.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα πρόσωπα αυτά δεν πρέπει να έχουν συγκεκριμένες καταδίκες που εμπίπτουν στις προβλέψεις της εκλογικής νομοθεσίας.
Αυτό σημαίνει ότι η φυσική έξοδος ενός καταδικασμένου από τη φυλακή δεν συνεπάγεται από μόνη της και άρση των εκλογικών περιορισμών που προβλέπει ο νόμος για την κατάρτιση κομματικού συνδυασμού.
Γιατί η αποφυλάκιση δεν αλλάζει αυτομάτως τα δεδομένα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία, για τον υπολογισμό της διάρκειας του συγκεκριμένου κωλύματος, δεν έχει καθοριστική σημασία εάν η ποινή έχει πράγματι εκτιθεί στο σύνολό της.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο σχετικό πλαίσιο:
«Η έκτιση ή μη της ποινής ή η παραγραφή αυτής δεν ασκεί επιρροή στον υπολογισμό».
Με βάση, επομένως, τα δεδομένα που παρατίθενται για τη συγκεκριμένη περίπτωση, το κώλυμα που αφορά την κατάρτιση κομματικού συνδυασμού υπολογίζεται ότι εκτείνεται έως το 2033.
Άλλο η ηγεσία κόμματος και άλλο το «εκλέγεσθαι»
Εδώ όμως εμφανίζεται μια σημαντική νομική διάκριση.
Η στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων ως παρεπόμενη ποινή καταργήθηκε με τον νέο Ποινικό Κώδικα του 2019.
Κατά συνέπεια, το ζήτημα δεν εξαντλείται στο εάν κάποιος έχει αποφυλακιστεί ή εάν έχει καταδικαστεί. Πρέπει να εξεταστούν χωριστά οι ειδικοί περιορισμοί που προβλέπει η εκλογική νομοθεσία για τα κόμματα και τους συνδυασμούς και οι προϋποθέσεις συμμετοχής ενός φυσικού προσώπου στις εκλογές.
Στο πλαίσιο αυτό έχει τεθεί το σενάριο της καθόδου ως μεμονωμένου υποψηφίου σε συγκεκριμένη εκλογική περιφέρεια, καθώς εκεί δεν υπάρχει κομματικός συνδυασμός με την ίδια έννοια.
Πρόκειται, πάντως, για ένα νομικά ιδιαίτερα σύνθετο ζήτημα, το οποίο θα κριθεί από τις ακριβείς προϋποθέσεις του εκλογικού νόμου και, τελικά, από τα αρμόδια όργανα που ανακηρύσσουν τις υποψηφιότητες.
Ακόμη και αν μπορεί, υπάρχει ένα τεράστιο πρακτικό εμπόδιο
Ακόμη όμως και εάν υπάρξει νομικά διαθέσιμη οδός για προσωπική υποψηφιότητα, υπάρχει ένα δεύτερο και πολύ διαφορετικό ζήτημα: η εκλογή.
Η κάθοδος ενός μεμονωμένου υποψηφίου δεν προσφέρει τον μηχανισμό πανελλαδικής κατανομής εδρών που διαθέτει ένα κόμμα το οποίο συμμετέχει στις εθνικές εκλογές.
Επομένως, άλλο πράγμα είναι η δυνατότητα κατάθεσης μιας υποψηφιότητας και εντελώς διαφορετικό η πραγματική δυνατότητα κατάκτησης κοινοβουλευτικής έδρας.
Οι επόμενες κινήσεις στο επίκεντρο
Γι’ αυτό και οι πρώτες δηλώσεις του Ηλία Κασιδιάρη μετά την έξοδό του από τις φυλακές αποκτούν ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον.
Το ερώτημα είναι εάν θα επιχειρήσει να ανακοινώσει νέα πολιτική πρωτοβουλία, εάν θα στηρίξει κάποιο υφιστάμενο σχήμα ή εάν θα αναζητηθεί διαφορετικός δρόμος για συμμετοχή στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Σε κάθε περίπτωση, η αποφυλάκισή του δεν συνεπάγεται αυτομάτως και ελεύθερο δρόμο για τη δημιουργία και κάθοδο κομματικού συνδυασμού.
Και εκεί βρίσκεται πλέον το μεγάλο ερώτημα της επόμενης ημέρας: όχι μόνο τι θέλει να κάνει πολιτικά ο Ηλίας Κασιδιάρης, αλλά κυρίως τι του επιτρέπει να κάνει ο εκλογικός νόμος.
