Μια νέα διαδικασία που ενδιαφέρει χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε μικρούς οικισμούς της χώρας δρομολογεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας, οι πολίτες θα μπορούν να ενημερώνονται για τα προτεινόμενα όρια των οικισμών και να υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις ενστάσεις τους. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, όπου υπάρχουν δεκάδες μικροί οικισμοί και το ζήτημα της οριοθέτησης συνδέεται άμεσα με την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας.
Νέα δεδομένα για τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων
Σε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται η δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας για την ανάρτηση των προτεινόμενων ορίων οικισμών και την ηλεκτρονική υποβολή ενστάσεων από τους ενδιαφερόμενους πολίτες.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προκήρυξε διαγωνισμό για την επιλογή αναδόχου που θα αναλάβει την κατασκευή και την υποστήριξη του νέου πληροφοριακού συστήματος.
Το έργο έχει τίτλο «Ψηφιακή Πλατφόρμα Ανάρτησης Ορίων Οικισμών, Υποβολής Ενστάσεων και Υποστήριξης Γνωμοδοτικής Διαδικασίας» και προϋπολογισμό 1,2 εκατομμυρίων ευρώ.
Η πλατφόρμα συνδέεται με το πλαίσιο του Προεδρικού Διατάγματος 11/2025 (ΦΕΚ Δ΄ 194), που αφορά την οριοθέτηση οικισμών με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προϋφίστανται του 1923.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού περιβάλλοντος, όπου οι ιδιοκτήτες ακινήτων, οι μηχανικοί και κάθε ενδιαφερόμενος θα μπορούν να εξετάζουν τα προτεινόμενα όρια και να καταθέτουν τις αντιρρήσεις τους.
Γιατί αφορά ιδιαίτερα την Κεφαλονιά και την Ιθάκη
Η οριοθέτηση των μικρών οικισμών αποτελεί ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας για τα δύο νησιά.
Σε πολλές περιοχές της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης, η ακίνητη περιουσία βρίσκεται μέσα ή κοντά σε παραδοσιακούς οικισμούς, των οποίων τα όρια επηρεάζουν την πολεοδομική αντιμετώπιση των ακινήτων.
Η θέση ενός οικοπέδου σε σχέση με τα εγκεκριμένα όρια μπορεί να επηρεάζει τις προϋποθέσεις δόμησης, την αξιοποίησή του και, κατ’ επέκταση, την εμπορική του αξία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ακίνητο που βρίσκεται εντός οικισμού είναι αυτομάτως οικοδομήσιμο, ούτε ότι η θέση του εκτός ορίων συνεπάγεται πάντοτε πλήρη απαγόρευση δόμησης.
Οι δυνατότητες αξιοποίησης εξαρτώνται από το σύνολο των πολεοδομικών και λοιπών περιορισμών που ισχύουν για κάθε ιδιοκτησία.
Ωστόσο, είναι σαφές ότι η διαδικασία επανακαθορισμού των ορίων μπορεί να αποκτήσει μεγάλη πρακτική σημασία για τους ιδιοκτήτες.
Γι’ αυτό και η δυνατότητα πρόσβασης στους χάρτες και υποβολής τεκμηριωμένων ενστάσεων αποτελεί κρίσιμο στάδιο της διαδικασίας.
Τι θα βλέπουν οι πολίτες στην πλατφόρμα
Στο νέο ψηφιακό σύστημα θα αναρτώνται τα προτεινόμενα όρια των οικισμών, μαζί με τους αντίστοιχους χάρτες και τα συνοδευτικά στοιχεία των μελετών.
Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να εξετάζουν τα διαθέσιμα δεδομένα και, εφόσον διαφωνούν με την προτεινόμενη οριοθέτηση, να υποβάλλουν ηλεκτρονικά ένσταση.
Κάθε ένσταση θα συνδέεται με συγκεκριμένο οικισμό, με την αντίστοιχη ανάρτηση και με τη γεωγραφική θέση στην οποία αναφέρεται.
Παράλληλα, το σύστημα θα προβλέπει την ηλεκτρονική αποθήκευση εγγράφων, σχεδίων και άλλων στοιχείων τεκμηρίωσης.
Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να δημιουργείται ένας ολοκληρωμένος ηλεκτρονικός φάκελος για κάθε υπόθεση.
Πώς θα γίνεται η υποβολή ένστασης
Η διαδικασία θα αναπτύσσεται σε διαδοχικά στάδια.
Αρχικά θα δημοσιοποιούνται οι προτεινόμενοι χάρτες οριοθέτησης και η συνοδευτική τεκμηρίωση.
Στη συνέχεια, ο ενδιαφερόμενος θα μπορεί να υποβάλλει την ένστασή του, καταχωρίζοντας τα σχετικά στοιχεία και τα έγγραφα που τη στηρίζουν.
Μετά την υποβολή, το αίτημα θα πρωτοκολλείται αυτόματα και θα αποκτά μοναδική καταχώριση στο πληροφοριακό σύστημα.
Θα ακολουθεί τεχνικός προέλεγχος για την πληρότητα και τη συμβατότητα των στοιχείων, πριν η υπόθεση διαβιβαστεί στα αρμόδια πρόσωπα και όργανα.
Η εξέταση της ουσίας της ένστασης θα πραγματοποιείται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης διοικητικής και γνωμοδοτικής διαδικασίας.
Σημαντική δυνατότητα του συστήματος θα είναι και η παρακολούθηση της πορείας κάθε υπόθεσης.
Τι ρόλο θα έχει η τεχνητή νοημοσύνη
Ένα από τα ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά της πλατφόρμας είναι ότι προβλέπεται η αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για τον αρχικό έλεγχο των ενστάσεων.
Ο συγκεκριμένος έλεγχος θα αφορά τεχνικά ζητήματα, όπως η πληρότητα των υποβαλλόμενων στοιχείων και η συμβατότητά τους με τις απαιτήσεις του συστήματος.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αποφασίζει αν μια ένσταση είναι βάσιμη ή όχι.
Η ουσιαστική αξιολόγηση θα εξακολουθήσει να αποτελεί αρμοδιότητα των προβλεπόμενων διοικητικών και γνωμοδοτικών οργάνων.
Αντίστοιχα, ο ιδιώτης ανάδοχος που θα κατασκευάσει την πλατφόρμα δεν θα έχει αρμοδιότητα να εγκρίνει ή να απορρίπτει ενστάσεις και πολεοδομικές μελέτες.
Ο ρόλος του θα περιορίζεται στην ανάπτυξη και την τεχνική υποστήριξη της ψηφιακής υποδομής.
Πότε θα λειτουργήσει η πλατφόρμα
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάζεται για το έργο, οι ενδιαφερόμενες εταιρείες μπορούν να καταθέσουν τις προσφορές τους έως τις 18 Νοεμβρίου 2026.
Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η πλατφόρμα θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία προς τα τέλη του καλοκαιριού του 2027.
Η διάρκεια της σύμβασης ορίζεται σε 27 μήνες από την ανάρτησή της στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων.
Πρέπει, πάντως, να διευκρινιστεί ότι πρόκειται για προγραμματισμένο χρονοδιάγραμμα και όχι για βεβαιωμένη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας.
Η υλοποίηση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του διαγωνισμού, την ανάθεση και την ολοκλήρωση των απαιτούμενων τεχνικών εργασιών.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες
Για όσους διαθέτουν οικόπεδα ή άλλες ιδιοκτησίες σε μικρούς οικισμούς, η νέα διαδικασία θα απαιτήσει ιδιαίτερη προσοχή όταν αναρτηθούν οι σχετικοί χάρτες.
Το πρώτο βήμα θα είναι ο έλεγχος της θέσης της ιδιοκτησίας σε σχέση με τα προτεινόμενα όρια.
Εάν προκύπτει ζήτημα που επηρεάζει το ακίνητο, θα πρέπει να εξετάζεται η δυνατότητα υποβολής ένστασης με τα κατάλληλα δικαιολογητικά και την αναγκαία τεχνική τεκμηρίωση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η συνδρομή μηχανικού θα είναι χρήσιμη για την αξιολόγηση των χαρτών και των πολεοδομικών δεδομένων.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανοίξει η νέα διαδικασία ηλεκτρονικών ενστάσεων, καθώς η πλατφόρμα βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της διαγωνιστικής διαδικασίας.
Επίσης, από την ανακοίνωση του έργου δεν προκύπτουν συγκεκριμένες ημερομηνίες ανάρτησης χαρτών για τους οικισμούς της Κεφαλονιάς ή της Ιθάκης.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η πλατφόρμα
Η ψηφιοποίηση της διαδικασίας μπορεί να διευκολύνει την ενημέρωση των πολιτών, την κατάθεση των ενστάσεων και την παρακολούθηση της εξέτασής τους.
Ωστόσο, το ουσιαστικό ζήτημα παραμένει ο τρόπος με τον οποίο θα καθοριστούν τα όρια κάθε οικισμού.
Για την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, όπου η οικιστική ανάπτυξη συνδέεται με την ιστορία των χωριών, τις τοπικές ιδιαιτερότητες και την ιδιοκτησία γης, η οριοθέτηση δεν αποτελεί μια απλή χαρτογραφική διαδικασία.
Μπορεί να επηρεάσει τον μελλοντικό σχεδιασμό των περιοχών, τις δυνατότητες δόμησης και την αξιοποίηση περιουσιών.
Το επόμενο διάστημα, επομένως, το ενδιαφέρον θα στραφεί όχι μόνο στην ολοκλήρωση της ψηφιακής πλατφόρμας, αλλά κυρίως στις μελέτες και στους χάρτες που θα αναρτηθούν για κάθε οικισμό.
Εκεί θα φανεί ποιες ιδιοκτησίες επηρεάζονται και σε ποιες περιπτώσεις οι πολίτες θα χρειαστεί να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα υποβολής ένστασης.
