Μία από τις σκληρότερες πολιτικές παρεμβάσεις του απέναντι στο σημερινό μοντέλο διακυβέρνησης πραγματοποίησε ο Αντώνης Σαμαράς, επιλέγοντας αυτή τη φορά να μην κατονομάσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά χρησιμοποιώντας εκφράσεις που δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν αποσυνδεδεμένες από τη μακρά σύγκρουσή του με το Μέγαρο Μαξίμου. «Ματαιόδοξοι και εγωπαθείς ηγέτες», «σημάδια παρακμής», «οπισθοχώρηση παντού» και ανάγκη να «τελειώνουμε» με τη σημερινή διαχειριστική αντίληψη ήταν ορισμένες από τις φράσεις που χρησιμοποίησε. Και ίσως ακόμη σημαντικότερο ήταν αυτό που είπε για τον ίδιο: «Θεωρώ υποχρέωσή μου να συνεισφέρω στην πατρίδα μου».
Η ομιλία του πρώην πρωθυπουργού στο συνέδριο της εφημερίδας «Το Βήμα» αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα όχι μόνο εξαιτίας του περιεχομένου της, αλλά και εξαιτίας της χρονικής συγκυρίας.
Ο Αντώνης Σαμαράς πυκνώνει πλέον τις δημόσιες παρεμβάσεις του και ταυτόχρονα ανεβάζει σταδιακά τους τόνους απέναντι στο μοντέλο άσκησης εξουσίας που καταγγέλλει.
Αυτή τη φορά δεν χρειάστηκε να πει το όνομα του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Η περιγραφή του ήταν αρκετή.
«Ματαιόδοξοι και εγωπαθείς ηγέτες»
Ένα από τα πλέον πολιτικά φορτισμένα σημεία της παρέμβασής του ήταν η αναφορά του στον χαρακτήρα της πολιτικής ηγεσίας.
Ο πρώην πρωθυπουργός έθεσε ουσιαστικά δύο διαφορετικά μοντέλα απέναντι το ένα στο άλλο.
Από τη μία, την απλή διαχείριση της εξουσίας.
Από την άλλη, την ηγεσία που διαθέτει πολιτικό όραμα και επιχειρεί να αλλάξει τα πράγματα.
Και ήταν ιδιαίτερα σκληρός στην περιγραφή της πρώτης κατηγορίας:
«Υπάρχει πάντα η εκδοχή της διαχείρισης. Είναι οι ματαιόδοξοι και εγωπαθείς ηγέτες. Υπάρχει και η εκδοχή της ηγεσίας που επιχειρεί να αλλάξει τον ρου της ιστορίας».
Η συγκεκριμένη φράση έχει ξεχωριστή σημασία.
Ο Αντώνης Σαμαράς μπορεί να μην είπε «Κυριάκος Μητσοτάκης», ωστόσο εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα η πολιτική του κριτική στρέφεται ακριβώς απέναντι στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η σημερινή κυβέρνηση και προσωπικά ο πρωθυπουργός.
Γι’ αυτό και η αναφορά σε «ματαιόδοξους και εγωπαθείς ηγέτες» αναμένεται αναπόφευκτα να διαβαστεί πολιτικά και μέσα στη Νέα Δημοκρατία.
«Πρέπει να τελειώνουμε»
Ακόμη πιο σαφής ήταν ο πρώην πρωθυπουργός όταν πέρασε από την περιγραφή στην πολιτική προτροπή.
«Πρέπει να τελειώνουμε με αυτήν τη σκέτη, ματαιόδοξη, ισοπεδωτική, νεοφιλελεύθερη μόνο διαχείριση», ανέφερε.
Η επιλογή του ρήματος έχει τη δική της σημασία.
Ο Σαμαράς δεν μίλησε απλώς για ανάγκη διορθώσεων ή αλλαγής πολιτικής κατεύθυνσης.
Είπε «να τελειώνουμε».
Και αυτό προσδίδει στην τοποθέτησή του χαρακτηριστικά συνολικής πολιτικής απόρριψης του μοντέλου που περιγράφει.
Δεν πρόκειται πλέον για επιμέρους διαφωνίες σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, οικονομίας, κοινωνικής πολιτικής ή ιδεολογικής φυσιογνωμίας της ΝΔ.
Η κριτική του αγγίζει πλέον τον ίδιο τον πυρήνα της άσκησης της εξουσίας.
«Σημάδια παρακμής»
Στην ίδια ομιλία ο Αντώνης Σαμαράς έκανε λόγο για «σημάδια παρακμής» στην Ελλάδα και για «οπισθοχώρηση παντού».
Η εικόνα που περιέγραψε είναι μιας κοινωνίας κουρασμένης και αποστασιοποιημένης από το πολιτικό σύστημα.
Αυτή ακριβώς η κοινωνική απογοήτευση φαίνεται να βρίσκεται στον πυρήνα της πολιτικής επιχειρηματολογίας που επιχειρεί να οικοδομήσει.
Ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στην αποχή των ευρωεκλογών του 2024, αλλά και στο γεγονός ότι σε έρευνες της κοινής γνώμης η απάντηση «κανένας» εμφανίζεται ιδιαίτερα ισχυρή όταν οι πολίτες ερωτώνται για την καταλληλότητα πολιτικών προσώπων.
Για τον ίδιο, αυτά δεν αποτελούν απλώς δημοσκοπικά δεδομένα.
Τα παρουσιάζει ως συμπτώματα βαθύτερης κρίσης εκπροσώπησης.
Η φράση που ανοίγει την επόμενη συζήτηση
Μέσα σε όλη την ομιλία υπάρχει, όμως, μία φράση που πιθανότατα θα συζητηθεί περισσότερο για όσα υπονοεί παρά για όσα λέει ευθέως:
«Θεωρώ υποχρέωσή μου να συνεισφέρω στην πατρίδα μου».
Δεν αποτελεί από μόνη της επίσημη ανακοίνωση νέου κόμματος.
Είναι όμως μια πολιτικά φορτισμένη δήλωση, ιδιαίτερα όταν προέρχεται από έναν πρώην πρωθυπουργό ο οποίος πυκνώνει τις δημόσιες εμφανίσεις του και ασκεί πλέον συνολική κριτική στη σημερινή κυβέρνηση.
Το ερώτημα επομένως είναι τι ακριβώς εννοεί ο Αντώνης Σαμαράς όταν μιλά για προσωπική «υποχρέωση» να συνεισφέρει.
Θα περιοριστεί σε πολιτικές παρεμβάσεις;
Ή προετοιμάζει κάτι περισσότερο;
Τρεις παρεμβάσεις μέσα σε λίγες ημέρες
Η ένταση της κινητικότητας του πρώην πρωθυπουργού είναι δύσκολο να περάσει απαρατήρητη.
Μέσα σε λίγες ημέρες πραγματοποίησε διαδοχικές δημόσιες παρεμβάσεις, ανοίγοντας μια μεγάλη γκάμα θεμάτων με πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο.
Και αυτό είναι ίσως εξίσου σημαντικό με τις ίδιες τις δηλώσεις.
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν εμφανίζεται πλέον περιστασιακά για να σχολιάσει ένα συγκεκριμένο εθνικό θέμα.
Επιχειρεί να αρθρώσει μια συνολικότερη πολιτική αφήγηση.
Μιλά για οικονομία, κοινωνία, πολιτική εκπροσώπηση, παρακμή, ηγεσία, αξίες και το μοντέλο διακυβέρνησης.
Αυτό είναι πολύ ευρύτερο από μια προσωπική διαφωνία με τον σημερινό πρωθυπουργό.
Η προσπάθεια να απαντήσει και στους επικριτές του
Υπάρχει παράλληλα ακόμη μία διάσταση.
Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, οι επικριτές του πρώην πρωθυπουργού έχουν κατά καιρούς παρουσιάσει τη στάση του ως αποτέλεσμα προσωπικής αντιπαράθεσης με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Ο Σαμαράς επιχειρεί να αποδομήσει ακριβώς αυτή την εικόνα.
Το μήνυμα που εκπέμπει είναι ότι οι παρεμβάσεις του δεν γίνονται από προσωπική πικρία ούτε επειδή επιθυμεί απλώς να προκαλέσει πολιτική ζημιά στον σημερινό πρωθυπουργό.
Αντίθετα, εντάσσει τη στάση του σε ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο που αφορά, όπως ο ίδιος υποστηρίζει, την πορεία της χώρας.
Η αναφορά στην «πατρίδα» δεν είναι τυχαία.
Επιχειρεί να μεταφέρει τη σύγκρουση από το προσωπικό στο πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο.
Ποιο ακροατήριο κοιτάζει ο Σαμαράς
Ταυτόχρονα, μέσα από τις τοποθετήσεις του αρχίζει να διακρίνεται και το ακροατήριο στο οποίο θέλει να απευθυνθεί.
Δεν περιορίζεται στους παραδοσιακούς ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας.
Απευθύνεται και στους πολίτες που έχουν απομακρυνθεί από την κυβερνητική παράταξη, σε όσους δηλώνουν απογοητευμένοι από το πολιτικό σύστημα, ακόμη και σε εκείνους που έχουν επιλέξει την αποχή.
Είναι ένα μεγάλο και πολιτικά ρευστό ακροατήριο.
Και εκεί ακριβώς αποκτά σημασία η αναφορά του στον «κανένα».
Γιατί η δεξαμενή της απογοήτευσης είναι αυτή που μπορεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις επόμενες πολιτικές εξελίξεις.
Η σύγκρουση με τον Μητσοτάκη μπαίνει σε άλλη φάση
Το βέβαιο είναι ότι η πολιτική απόσταση μεταξύ Αντώνη Σαμαρά και Κυριάκου Μητσοτάκη δεν δείχνει σημάδια γεφύρωσης.
Το αντίθετο.
Η κριτική του πρώην πρωθυπουργού γίνεται περισσότερο συνολική, περισσότερο ιδεολογική και πλέον περισσότερο προσωπική ως προς τα χαρακτηριστικά της ηγεσίας που περιγράφει — ακόμη και όταν αποφεύγει να αναφέρει ονόματα.
Οι λέξεις «ματαιόδοξοι», «εγωπαθείς», «παρακμή» και κυρίως το «πρέπει να τελειώνουμε» δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν μια συνηθισμένη πολιτική διαφοροποίηση.
Το ερώτημα που μένει πλέον ανοιχτό είναι εάν όλα αυτά αποτελούν απλώς μια κλιμάκωση της κριτικής του ή εάν είναι τα κομμάτια μιας πολιτικής κίνησης που βρίσκεται ακόμη στη φάση της προετοιμασίας.
Γιατί ο Αντώνης Σαμαράς μπορεί να μην ανακοίνωσε το επόμενο βήμα του.
Φρόντισε όμως να καταστήσει σαφές ότι θεωρεί πως έχει ακόμη ρόλο να παίξει.
