Ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει ανακοινώσει επισήμως τη δημιουργία νέου κόμματος. Όμως η σχετική συζήτηση έχει πλέον ξεφύγει από τα όρια ενός απλού πολιτικού σεναρίου.
Νεότερες πληροφορίες φέρουν τον πρώην πρωθυπουργό να εξετάζει τις επόμενες κινήσεις του με χρονικό ορίζοντα ακόμη και τον Σεπτέμβριο, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει επίσημη ανακοίνωση που να επιβεβαιώνει ότι η τελική απόφαση έχει ληφθεί.
Το πραγματικό πολιτικό ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο εάν ο Αντώνης Σαμαράς θα πατήσει τελικά το κουμπί.
Είναι τι θα συμβεί στη Νέα Δημοκρατία εάν το κάνει.
Διότι ένα κόμμα Σαμαρά δεν χρειάζεται απαραίτητα να φτάσει σε διψήφιο ποσοστό για να επηρεάσει τις πολιτικές εξελίξεις. Ακόμη και μια περιορισμένη μετακίνηση παραδοσιακών ψηφοφόρων της ΝΔ θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά την εκλογική αριθμητική και, κυρίως, τη μάχη για την αυτοδυναμία.
Το μήνυμα Σαμαρά γίνεται ολοένα και πιο καθαρό
Η πολιτική απόσταση που χωρίζει τον Αντώνη Σαμαρά από τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι πλέον εμφανής.
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει ασκήσει έντονη κριτική στην κυβέρνηση για τα ελληνοτουρκικά, για θεσμικά ζητήματα και για την υπόθεση των υποκλοπών, επιχειρώντας παράλληλα να παρουσιάσει τη σημερινή Νέα Δημοκρατία ως ένα κόμμα που έχει απομακρυνθεί από τμήμα της παραδοσιακής κεντροδεξιάς βάσης.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και η πιθανή εκλογική δεξαμενή ενός νέου πολιτικού φορέα.
Παραδοσιακοί ψηφοφόροι της ΝΔ που θεωρούν ότι το κόμμα έχει μετακινηθεί υπερβολικά προς το Κέντρο, κοινωνικά συντηρητικοί πολίτες, ψηφοφόροι που επιθυμούν σκληρότερη στάση απέναντι στην Τουρκία αλλά και τμήματα της εκλογικής βάσης που έχουν ήδη μετακινηθεί προς κόμματα δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας.
Πατρίδα, οικογένεια, εθνικά ζητήματα
Εάν ο Αντώνης Σαμαράς προχωρήσει πράγματι στη δημιουργία νέου κόμματος, οι βασικοί ιδεολογικοί άξονες είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι από τις μέχρι σήμερα δημόσιες τοποθετήσεις του.
Ισχυρή έμφαση στην εθνική ταυτότητα, κοινωνικός συντηρητισμός και πολύ πιο σκληρή γραμμή στα ελληνοτουρκικά.
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει διαφοροποιηθεί έντονα από την κυβέρνηση σε κοινωνικά ζητήματα, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την αντίθεσή του στον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών, ενώ έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα επιχειρήματα εναντίον αυτού που περιγράφει ως «woke» ατζέντα.
Στα εθνικά ζητήματα η διαφοροποίηση είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Η κριτική του απέναντι στην πολιτική των «ήρεμων νερών» με την Τουρκία και η επιμονή του στην απειλή της «Γαλάζιας Πατρίδας» διαμορφώνουν ένα σαφές πολιτικό στίγμα.
Ο αριθμός που έχει πραγματικά σημασία
Τα δημοσκοπικά στοιχεία δείχνουν γιατί η συζήτηση δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.
Σε μέτρηση της GPO τον Ιούλιο, το ποσοστό όσων απάντησαν ότι θεωρούν «πολύ» ή «αρκετά πιθανό» να ψηφίσουν ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά έφτασε το 12,3%, από 9,2% σε προηγούμενη μέτρηση.
Το ποσοστό όσων δήλωσαν «πολύ πιθανό» να το ψηφίσουν διαμορφώθηκε στο 4,6%.
Οι δύο αριθμοί δεν πρέπει να συγχέονται.
Το 12,3% αποτυπώνει μια δυνητική εκλογική δεξαμενή και όχι πρόθεση ψήφου 12,3% για ένα κόμμα το οποίο άλλωστε δεν έχει ακόμη ιδρυθεί.
Αντίστοιχα, ούτε το 4,6% μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ασφαλής πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος.
Δείχνει όμως ότι το ενδεχόμενο ενός νέου κόμματος αποτελεί πλέον υπολογίσιμη παράμετρο.
Γιατί ακόμη και 3% μπορεί να γίνει πρόβλημα για τη ΝΔ
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο της πολιτικής εξίσωσης.
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν χρειάζεται να δημιουργήσει κόμμα εξουσίας για να προκαλέσει σοβαρό πρόβλημα στη Νέα Δημοκρατία.
Εάν ένας νέος φορέας αφαιρούσε μερικές ποσοστιαίες μονάδες από ψηφοφόρους που διαφορετικά θα επέλεγαν τη ΝΔ, η επίπτωση θα μπορούσε να γίνει πολύ μεγαλύτερη από το ίδιο το εκλογικό ποσοστό του.
Ειδικά εάν οι επόμενες εκλογές εξελιχθούν σε μάχη για την επίτευξη κοινοβουλευτικής αυτοδυναμίας.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, ακόμη και 3 ή 4 μονάδες μπορούν να αποκτήσουν δυσανάλογη πολιτική σημασία.
Η μάχη για τη δεξιά «πολυκατοικία»
Ένα νέο κόμμα Σαμαρά δεν θα ανταγωνιζόταν μόνο τη Νέα Δημοκρατία.
Θα έμπαινε σε έναν χώρο στον οποίο ήδη δραστηριοποιούνται η Ελληνική Λύση, η Φωνή Λογικής και η Νίκη.
Ο πρώην πρωθυπουργός θα μπορούσε να επιχειρήσει να διαφοροποιηθεί από τα συγκεκριμένα κόμματα προβάλλοντας δύο χαρακτηριστικά: κυβερνητική εμπειρία και θεσμικό προφίλ.
Από την άλλη πλευρά, η είσοδος ενός ακόμη κόμματος στον συγκεκριμένο χώρο μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερο κατακερματισμό της δεξιάς ψήφου.
Και αυτό αποτελεί ταυτόχρονα ευκαιρία και κίνδυνο για ένα ενδεχόμενο εγχείρημα Σαμαρά.
Η Τουρκία ίσως αποδειχθεί καταλύτης
Το ισχυρότερο πολιτικό πεδίο για τον Αντώνη Σαμαρά παραμένει πιθανότατα η εξωτερική πολιτική.
Εάν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις παραμείνουν σχετικά ήρεμες μέχρι τις επόμενες εκλογές, η κυβέρνηση θα μπορεί να υποστηρίζει ότι η στρατηγική αποκλιμάκωσης λειτουργεί χωρίς να υποχωρεί η αποτρεπτική ισχύς της χώρας.
Εάν, αντίθετα, υπάρξει σοβαρή ένταση στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο ή στην Κύπρο, η επιχειρηματολογία Σαμαρά θα αποκτήσει διαφορετικό πολιτικό βάρος.
Η Τουρκία εξακολουθεί, άλλωστε, να υποστηρίζει λύση δύο κρατών στην Κύπρο, θέση την οποία επανέλαβε πρόσφατα και ο Χακάν Φιντάν.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αντιπαραθέτει μια διαφορετική στρατηγική: ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, ευρωπαϊκές συμμαχίες και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία.
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη το 2026 πάνω από τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις κύριες αμυντικές δαπάνες, ενώ ο πρωθυπουργός έχει ζητήσει ουσιαστικότερη εφαρμογή της ευρωπαϊκής ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής.
Επομένως, η μελλοντική σύγκρουση των δύο πλευρών δεν θα είναι απλώς «πατριωτισμός εναντίον μετριοπάθειας».
Θα είναι σύγκρουση δύο διαφορετικών στρατηγικών για το πώς εξασφαλίζεται καλύτερα η εθνική ισχύς.
Η σκιά του 1993 και της Πολιτικής Άνοιξης
Υπάρχει όμως και ένας ιστορικός παράγοντας που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει.
Ο Αντώνης Σαμαράς έχει ακολουθήσει ξανά τον δρόμο της δημιουργίας δικού του πολιτικού φορέα.
Η ρήξη του με τη Νέα Δημοκρατία και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη οδήγησε στην Πολιτική Άνοιξη και σημάδεψε την πολιτική ζωή της δεκαετίας του ’90.
Η Πολιτική Άνοιξη κατάφερε να εισέλθει στη Βουλή, αλλά δεν εδραιώθηκε μακροπρόθεσμα ως μεγάλος πολιτικός πόλος.
Τρεις δεκαετίες αργότερα, όμως, οι πολιτικές συνθήκες είναι διαφορετικές.
Η μετανάστευση, η εθνική κυριαρχία, η ασφάλεια, η οικογένεια, η ταυτότητα και η αντιπαράθεση γύρω από την αποκαλούμενη «woke» ατζέντα βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Αυτό δημιουργεί ένα διαφορετικό περιβάλλον για την ανάπτυξη ενός εθνικοσυντηρητικού πολιτικού φορέα.
Το μεγάλο ρίσκο για τον Σαμαρά
Υπάρχει, ωστόσο, σημαντική απόσταση μεταξύ της δημιουργίας ενός κόμματος που μπορεί να αποσπάσει ψήφους διαμαρτυρίας και ενός κόμματος που μπορεί να διεκδικήσει κεντρικό ρόλο στη διακυβέρνηση.
Ένας νέος πολιτικός φορέας θα χρειαστεί ολοκληρωμένο πρόγραμμα για την οικονομία, τη φορολογία, την υγεία, την παιδεία, τη στεγαστική κρίση, τις συντάξεις, την ενέργεια και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ισχυρή ταυτότητα μπορεί να δημιουργήσει εκλογική βάση.
Δεν αρκεί από μόνη της για να δημιουργήσει κόμμα εξουσίας.
Η πραγματική «βόμβα» για τον Μητσοτάκη
Και εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία ολόκληρης της συζήτησης.
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν χρειάζεται να επιστρέψει στο Μέγαρο Μαξίμου για να επηρεάσει το ποιος θα βρίσκεται σε αυτό μετά τις επόμενες εκλογές.
Εάν τελικά δημιουργήσει κόμμα και κατορθώσει να συγκρατήσει ένα αξιοσημείωτο τμήμα της παραδοσιακής δεξιάς ψήφου, η μεγαλύτερη συνέπεια μπορεί να μην είναι η δική του εκλογική επίδοση.
Μπορεί να είναι η επίδραση που θα έχει στην εκλογική δύναμη της Νέας Δημοκρατίας.
Γι’ αυτό και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσο μπορεί να πάρει ο Σαμαράς».
Είναι πόσο μπορεί να χάσει ο Μητσοτάκης.
