Την πρότασή του για την επιβολή «πατριωτικής εισφοράς» στους πολύ εύπορους πολίτες ανέλυσε ο Αλέξης Τσίπρας, υποστηρίζοντας ότι η διεύρυνση των οικονομικών ανισοτήτων επιβάλλει μια νέα συζήτηση για τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου.
Ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε παράλληλα στην κριτική που έχει δεχθεί η πρότασή του, ξεκινώντας μάλιστα με μια αιχμηρή αναφορά προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
«Μιας και ο πρωθυπουργός το Σαββατοκύριακο το ‘ριξε στο ελαφρολαϊκό, να σας θυμίσω κι εγώ ένα ωραίο τραγούδι του αείμνηστου Γιώργου Μητσάκη, που έλεγε: “Μου ‘φαγες όλα τα δαχτυλίδια”», είπε, για να προσθέσει αμέσως: «Να σοβαρευτούμε, όμως».
«Η συζήτηση για τον φόρο πλούτου γίνεται διεθνώς»
Ο Αλέξης Τσίπρας επιχείρησε να εντάξει την πρότασή του σε μια ευρύτερη διεθνή συζήτηση για τη φορολόγηση των πολύ μεγάλων περιουσιών.
Αναφέρθηκε στις ΗΠΑ, στη Γαλλία, στην Ισπανία, στην Ελβετία και στη Νορβηγία, υποστηρίζοντας ότι το βασικό πρόβλημα είναι πως ο πλούτος και το κεφάλαιο έχουν πλέον διεθνοποιηθεί, ενώ τα φορολογικά συστήματα εξακολουθούν να λειτουργούν κυρίως σε εθνικό επίπεδο.
Κατά τον ίδιο, ένα μεγάλο μέρος του σύγχρονου πλούτου δεν αποτυπώνεται μόνο στο δηλωμένο εισόδημα, αλλά δημιουργείται και συσσωρεύεται μέσα από χρηματοοικονομικά και επενδυτικά προϊόντα.
Ο πρώην πρωθυπουργός επικαλέστηκε στοιχεία και διεθνείς αναλύσεις για τη συγκέντρωση του πλούτου, θέτοντας ως κεντρικό πολιτικό ζήτημα τη διεύρυνση των οικονομικών ανισοτήτων.
«Υπάρχουν εκατομμυριούχοι που λένε: φορολογήστε μας»
Ο Τσίπρας αναφέρθηκε σε πρωτοβουλίες εύπορων πολιτών στο εξωτερικό που ζητούν μεγαλύτερη φορολόγηση των υψηλότερων περιουσιών.
Έκανε ειδική μνεία στο κίνημα των «Patriotic Millionaires» στις ΗΠΑ και στην πρωτοβουλία «Proud to Pay More» στη Βρετανία, χρησιμοποιώντας τα παραδείγματα για να υποστηρίξει ότι ακόμη και μεταξύ των οικονομικά ισχυρότερων υπάρχουν φωνές υπέρ μεγαλύτερης συνεισφοράς.
Στον αντίποδα, επέκρινε την αντίδραση που, όπως υποστήριξε, προκάλεσε στην Ελλάδα η δική του πρόταση.
Μάλιστα, εξαπέλυσε αιχμή κατά στελεχών της ΝΔ, λέγοντας ότι εάν αντιδρούν επειδή φοβούνται ότι ένα περιουσιολόγιο θα καταγράψει «την απότομη αύξηση περιουσίας των βουλευτών και των στελεχών της Νέας Δημοκρατίας την τελευταία επταετία, αυτό είναι μια άλλη συζήτηση».
Πρόκειται για πολιτικό ισχυρισμό του Αλέξη Τσίπρα, τον οποίο ο ίδιος συνέδεσε με την αντιπαράθεση γύρω από τη δημιουργία περιουσιολογίου.
Πόσο πλούτο κατέχει το πλουσιότερο 1%;
Ο Αλέξης Τσίπρας παραδέχθηκε ότι δεν μπορεί σήμερα να προσδιορίσει με ακρίβεια το συνολικό ύψος της περιουσίας που βρίσκεται στα χέρια του πλουσιότερου 1% των Ελλήνων.
Αναφέρθηκε σε εκτίμηση του World Inequality Lab που, όπως είπε, τοποθετεί τον πλούτο του ανώτερου 1% περίπου στα 200 δισ. ευρώ, επισημαίνοντας όμως ότι το πραγματικό μέγεθος μπορεί να είναι υψηλότερο ή χαμηλότερο.
Παράλληλα, έκανε λόγο για εγχώριες εκτιμήσεις που ανεβάζουν το ποσό ακόμη και στα 350 δισ. ευρώ.
Ο ίδιος χρησιμοποίησε ακριβώς αυτή την αβεβαιότητα ως επιχείρημα υπέρ της δημιουργίας ολοκληρωμένου περιουσιολογίου.
Το ερώτημα των «5 εκατομμυρίων στην τράπεζα»
Ο Τσίπρας προσπάθησε να εξηγήσει τη φιλοσοφία της πρότασής του μέσα από μια σύγκριση ανάμεσα στη μικρή ακίνητη περιουσία και στις πολύ μεγάλες χρηματικές περιουσίες.
Όπως σημείωσε, ένας πολίτης που διαθέτει «ένα δυάρι στο Περιστέρι» έχει περιουσία και φορολογείται γι’ αυτήν.
Και έθεσε το ερώτημα:
«Όταν κάποιος έχει 5 εκατομμύρια στην Τράπεζα, πληρώνει για την περιουσία αυτή;»
Το επιχείρημά του είναι ότι το φορολογικό σύστημα δεν πρέπει να εξετάζει αποκλειστικά το ετήσιο εισόδημα ή την ακίνητη περιουσία, αλλά συνολικά τον συσσωρευμένο μεγάλο πλούτο.
Γιατί την ονομάζει «πατριωτική εισφορά»
Ο πρώην πρωθυπουργός εξήγησε και την επιλογή του όρου «πατριωτική εισφορά», αντί απλώς για «φόρο πλούτου».
Όπως υποστήριξε, η ονομασία αποτυπώνει την αντίληψη ότι οι οικονομικά ισχυρότεροι έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα —και, κατά τη δική του πολιτική προσέγγιση, μεγαλύτερη ευθύνη— να συμβάλουν στη χρηματοδότηση του κοινωνικού συνόλου.
Έφερε μάλιστα ιστορικά παραδείγματα εύπορων Ελλήνων ευεργετών, επιχειρώντας να συνδέσει τη σημερινή πρόταση με την παράδοση της οικονομικής συνεισφοράς προς τη χώρα.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν μιλά για φιλανθρωπία, αλλά για θεσμοθετημένο κανόνα που θα επιβάλει η Πολιτεία.
«Ταμείο Νέων Γενεών» με τα έσοδα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η πρόταση για το πού θα διοχετεύονται τα χρήματα που θα συγκεντρώνονται.
Ο Τσίπρας παραδέχθηκε ότι δεν μπορεί ακόμη να προσδιορίσει εάν τα ετήσια έσοδα θα είναι ένα, δύο ή τρία δισ. ευρώ.
Πρότεινε, όμως, τη δημιουργία ενός ειδικού «Ταμείου Νέων Γενεών», στο οποίο θα κατευθύνεται ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος.
Τα χρήματα, σύμφωνα με την πρότασή του, θα χρηματοδοτούν:
- την έρευνα και την τεχνολογία,
- τα σχολεία,
- τα δημόσια πανεπιστήμια,
- πολιτικές που δημιουργούν προοπτικές για τους νέους και περιορίζουν τη φυγή τους από τη χώρα.
Με αυτόν τον τρόπο ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να συνδέσει τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου όχι με μια γενική αύξηση της φορολογίας, αλλά με συγκεκριμένη αναδιανεμητική πολιτική υπέρ των νεότερων γενεών.
Το μεγάλο πολιτικό και τεχνικό ερώτημα, εφόσον η πρόταση εξειδικευτεί, θα είναι ποιο ακριβώς θα είναι το όριο περιουσίας πάνω από το οποίο θα επιβάλλεται η εισφορά, ποια περιουσιακά στοιχεία θα συνυπολογίζονται, με ποιον συντελεστή και με ποιες δικλίδες ώστε να αποφεύγονται τόσο η διπλή φορολόγηση όσο και η μεταφορά κεφαλαίων εκτός Ελλάδας.
