Υπάρχει ένα επιχείρημα που ακούγεται πειστικό: πριν σχεδιάσουμε το Αργοστόλι του 2040, ας λύσουμε τα προβλήματα του Αργοστολίου του 2026.
Μόνο που μια Δημοτική Αρχή δεν έχει αυτή την πολυτέλεια.
Δεν μπορεί να επιλέξει αν θα ασχοληθεί με το σήμερα ή με το αύριο. Είναι υποχρεωμένη να κάνει και τα δύο ταυτόχρονα.
Να καθαρίζει ένα ρέμα και την ίδια στιγμή να εξασφαλίζει χρηματοδότηση για ένα έργο που θα ολοκληρωθεί χρόνια αργότερα.
Να αντιμετωπίζει μια βλάβη στην ύδρευση και παράλληλα να σχεδιάζει τα δίκτυα της επόμενης δεκαετίας.
Να προετοιμάζεται για μια κακοκαιρία και ταυτόχρονα να αναμορφώνει την πόλη ώστε σε δέκα ή είκοσι χρόνια να είναι περισσότερο ανθεκτική στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Αυτό δεν είναι επικοινωνιακή αντίφαση. Είναι διοίκηση.
Και αν υπάρχει κάτι πραγματικά επικίνδυνο για έναν τόπο, είναι μια διοίκηση που ασχολείται αποκλειστικά με ό,τι βρίσκεται μπροστά στα μάτια της και αφήνει στους επόμενους όλα τα δύσκολα προβλήματα του μέλλοντος.
Τα μεγάλα έργα δεν σχεδιάζονται όταν τα χρειαστούμε
Ας ξεκινήσουμε από κάτι που συχνά παραβλέπεται.
Ένα μεγάλο δημόσιο έργο δεν αποφασίζεται σήμερα και κατασκευάζεται αύριο.
Χρειάζεται σχεδιασμό.
Μελέτες.
Αδειοδοτήσεις.
Εγκρίσεις.
Χρηματοδότηση.
Διαγωνισμούς.
Συμβάσεις.
Και τελικά κατασκευή.
Μπορεί να απαιτηθούν πολλά χρόνια μέχρι μια ιδέα να μετατραπεί σε πραγματική υποδομή.
Επομένως, όταν μια Δημοτική Αρχή συζητά σήμερα για το Αργοστόλι των επόμενων δεκαετιών, δεν εγκαταλείπει αυτομάτως το 2026.
Κάνει αυτό που οφείλει να κάνει ώστε το 2030 ή το 2040 να μη βρεθούμε να αναρωτιόμαστε:
«Γιατί δεν το είχαμε προβλέψει τότε;»
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν ήταν ποτέ ότι σχεδίαζε υπερβολικά μακριά.
Πολλές φορές ήταν ακριβώς το αντίθετο.
Το μακροπρόθεσμο σχέδιο δεν είναι πολυτέλεια
Το Αργοστόλι αντιμετωπίζει προβλήματα που δεν λύνονται με μία εργολαβία καθημερινότητας.
Κυκλοφοριακό.
Στάθμευση.
Προσβασιμότητα.
Αστικό πράσινο.
Διαχείριση υδάτων.
Ανθεκτικότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ενεργειακή μετάβαση.
Παραλιακό μέτωπο.
Τουριστικές πιέσεις.
Δημογραφικές μεταβολές.
Όλα αυτά απαιτούν ορίζοντα μεγαλύτερο από μία δημοτική θητεία.
Εάν κάθε Δημοτική Αρχή περιορίζεται στα τέσσερα ή πέντε χρόνια της θητείας της, τα μεγάλα προβλήματα απλώς μεταφέρονται στους επόμενους.
Άρα ο μακροχρόνιος σχεδιασμός δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με καχυποψία.
Πρέπει να απαιτείται.
Και ασφαλώς πρέπει να συνοδεύεται από χρηματοδοτήσεις και πραγματικά έργα.
Μια γεώτρηση δεν ακυρώνεται επειδή έτρεχε νερό μπροστά στην κάμερα
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος η πολιτική συζήτηση να διολισθαίνει από την ουσία στην εικόνα.
Αν δημιουργήθηκε μια νέα γεώτρηση που βελτιώνει την υδροδότηση μιας περιοχής, το βασικό ερώτημα είναι αν το έργο λειτουργεί.
Έχει νερό η περιοχή;
Είναι επαρκής η παροχή;
Βελτιώθηκε η κατάσταση για τους κατοίκους;
Είναι βιώσιμη η λύση;
Αυτά είναι τα σημαντικά ερωτήματα.
Το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια ενός βίντεο εμφανίζεται νερό να τρέχει από μια παροχή μπορεί ασφαλώς να δημιουργήσει μια ατυχή επικοινωνιακή εικόνα.
Αλλά είναι δύσκολο να μετατραπεί αυτή η εικόνα σε ουσιαστικό πολιτικό επιχείρημα.
Πολύ περισσότερο χωρίς να γνωρίζουμε εάν επρόκειτο για δοκιμή, εξαέρωση, έκπλυση, έλεγχο παροχής ή οποιαδήποτε άλλη διαδικασία.
Η κριτική πρέπει να στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα.
Διαφορετικά κινδυνεύουμε να κάνουμε ακριβώς αυτό που υποτίθεται ότι καταγγέλλουμε: πολιτική μέσω εικόνας.
Στην Πολιτική Προστασία πράγματι μετρά το αποτέλεσμα
Εδώ υπάρχει μια αρχή με την οποία δύσκολα μπορεί κανείς να διαφωνήσει.
Η Πολιτική Προστασία κρίνεται στο πεδίο.
Αλλά το ίδιο ακριβώς σημαίνει ότι η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται συνολικά.
Σε μια μεγάλη πυρκαγιά δεν επιχειρεί μόνο ο Δήμος.
Εμπλέκονται η Πυροσβεστική, η Πολιτική Προστασία, η Περιφέρεια, η Αστυνομία, εθελοντές, υπηρεσίες, μηχανήματα και πολλοί διαφορετικοί φορείς.
Άρα, όταν αναζητούμε τι πήγε καλά και τι πήγε λάθος, χρειάζεται συγκεκριμένη αποτίμηση.
Ποιος είχε ποια αρμοδιότητα;
Ποια μέσα κινητοποιήθηκαν;
Πού υπήρξαν καθυστερήσεις;
Τι μπορούσε να είχε προβλεφθεί;
Τι πρέπει να αλλάξει;
Η γενική επίκληση της εμπειρίας των κατοίκων είναι σημαντική ως κοινωνική μαρτυρία, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να αντικαταστήσει την επιχειρησιακή αξιολόγηση ενός σύνθετου συμβάντος.
Και ο χειμώνας πράγματι χρειάζεται προετοιμασία
Μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά, η ανάγκη πρόληψης απέναντι στις έντονες βροχοπτώσεις είναι απολύτως πραγματική.
Οι καμένες εκτάσεις μπορούν να παρουσιάσουν αυξημένη επιφανειακή απορροή και διάβρωση.
Τα ρέματα πρέπει να ελέγχονται.
Τα τεχνικά έργα απορροής πρέπει να είναι λειτουργικά.
Οι αντλίες πρέπει να δοκιμάζονται.
Τα ευάλωτα σημεία πρέπει να είναι γνωστά.
Και όπου απαιτούνται αντιδιαβρωτικές ή αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις, πρέπει να προχωρούν εγκαίρως από τους αρμόδιους φορείς.
Σε αυτά δεν χωρά εφησυχασμός.
Αλλά ακριβώς εδώ βρίσκεται μια σημαντική διαφορά:
άλλο να ζητάς συγκεκριμένη ενημέρωση για την προετοιμασία και άλλο να προεξοφλείς ότι προετοιμασία δεν υπάρχει.
Η σοβαρή κριτική χρειάζεται συγκεκριμένα στοιχεία.
Το El Niño δεν μπορεί να γίνει τοπική πρόγνωση για την Κεφαλονιά
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν παγκόσμια κλιματικά φαινόμενα μπαίνουν στην τοπική πολιτική συζήτηση.
Το El Niño είναι μεγάλης κλίμακας ωκεάνιο και ατμοσφαιρικό φαινόμενο.
Δεν αποτελεί δελτίο καιρού για την Κεφαλονιά.
Δεν μπορεί μια πρόβλεψη για την εξέλιξη των θερμοκρασιών στον τροπικό Ειρηνικό να μεταφραστεί ευθέως σε πρόβλεψη ότι το Αργοστόλι θα αντιμετωπίσει συγκεκριμένο τύπο χειμώνα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Δήμος πρέπει να περιμένει τη μετεωρολογική πρόγνωση για να προετοιμαστεί.
Ακριβώς το αντίθετο.
Η Πολιτική Προστασία πρέπει να είναι έτοιμη ανεξάρτητα από το El Niño.
Ένα νησί όπως η Κεφαλονιά έχει ήδη αρκετή εμπειρία από ακραία φαινόμενα ώστε να γνωρίζει ότι η πρόληψη αποτελεί μόνιμη υποχρέωση και όχι αντίδραση σε μια εποχική κλιματική πρόβλεψη.
Οι αρμοδιότητες έχουν σημασία
Υπάρχει και κάτι ακόμη που συχνά χάνεται στον δημόσιο διάλογο.
Δεν ανήκουν όλα στον Δήμο.
Ρέματα, δρόμοι, αντιπλημμυρικά έργα, δασικές εκτάσεις και παρεμβάσεις μετά από πυρκαγιές μπορεί να εμπλέκουν διαφορετικούς φορείς και διαφορετικά επίπεδα διοίκησης.
Δήμο.
Περιφέρεια.
Κεντρικό κράτος.
Δασικές υπηρεσίες.
Άλλους οργανισμούς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Δήμος πρέπει να σηκώνει τα χέρια ψηλά όταν κάτι δεν αποτελεί αποκλειστικά δική του αρμοδιότητα.
Οφείλει να πιέζει, να συντονίζει όπου έχει ρόλο και να ενημερώνει τους πολίτες.
Αλλά εάν θέλουμε πραγματική λογοδοσία, πρέπει να αποδίδουμε και την ευθύνη εκεί όπου πραγματικά ανήκει.
Διαφορετικά δεν κάνουμε έλεγχο εξουσίας.
Κάνουμε απλώς πολιτική χρέωση.
Το 2026 και το 2040 δεν είναι αντίπαλοι
Και φτάνουμε στην καρδιά του ζητήματος.
Η εικόνα μιας Δημοτικής Αρχής που μιλά για έργα, χρηματοδοτήσεις και μακροχρόνιο σχεδιασμό δεν πρέπει από μόνη της να αντιμετωπίζεται ως επικοινωνιακό τέχνασμα.
Το ερώτημα είναι αν πίσω από τις ανακοινώσεις υπάρχουν πραγματικές διαδικασίες.
Υπάρχουν χρηματοδοτήσεις;
Υπάρχουν μελέτες;
Υπάρχουν έργα που δημοπρατούνται;
Υπάρχουν παρεμβάσεις που ολοκληρώνονται;
Αν ναι, τότε δεν μιλάμε απλώς για επικοινωνία.
Μιλάμε για διοικητική δραστηριότητα που ασφαλώς πρέπει να αξιολογείται ως προς το αποτέλεσμα.
Το ίδιο ισχύει για την καθημερινότητα.
Εάν ένα πρόβλημα παραμένει άλυτο, πρέπει να αναδεικνύεται.
Αλλά με συγκεκριμένα στοιχεία και όχι με τη γενική λογική ότι τα μεγάλα σχέδια αποτελούν περίπου απόδειξη ότι κάποιος δεν ασχολείται με τα μικρά.
Μια Δημοτική Αρχή πρέπει να περπατά και να κοιτάζει μακριά ταυτόχρονα
Η καλή διοίκηση έχει δύο διαφορετικούς χρονικούς ορίζοντες.
Ο πρώτος είναι η Δευτέρα το πρωί.
Το σκουπίδι που πρέπει να μαζευτεί.
Η λακκούβα που πρέπει να αποκατασταθεί.
Η βλάβη που πρέπει να διορθωθεί.
Το ρέμα που πρέπει να ελεγχθεί.
Ο δεύτερος είναι δέκα και είκοσι χρόνια μακριά.
Πού θα παρκάρουν τα αυτοκίνητα;
Πώς θα μετακινούνται οι πολίτες;
Πόσο πράσινη θα είναι η πόλη;
Πώς θα προστατεύεται από ακραία φαινόμενα;
Ποιες υποδομές θα χρειάζεται;
Πώς θα αλλάξει το παραλιακό μέτωπο;
Αν μια Δημοτική Αρχή αποτύχει στο πρώτο, θα ταλαιπωρήσει τους πολίτες σήμερα.
Αν αποτύχει στο δεύτερο, θα παραδώσει στους πολίτες του αύριο μια πόλη με προβλήματα που θα είναι πολύ ακριβότερο και δυσκολότερο να διορθωθούν.
Και τα δύο είναι εξίσου σοβαρά.
Η κριτική χρειάζεται τον ίδιο πήχη που απαιτούμε από τη διοίκηση
Κανείς δεν πρέπει να ζητά λιγότερο έλεγχο της Δημοτικής Αρχής.
Το αντίθετο.
Όσο περισσότερα έργα ανακοινώνονται, τόσο περισσότερες ερωτήσεις πρέπει να γίνονται.
Πόσα υλοποιήθηκαν;
Πόσα καθυστέρησαν;
Πόσα χρηματοδοτήθηκαν;
Ποια είναι τα χρονοδιαγράμματα;
Τι έγινε με την αντιπλημμυρική προετοιμασία;
Ποια έργα Πολιτικής Προστασίας ολοκληρώθηκαν;
Αυτό είναι ουσιαστικός έλεγχος.
Αλλά ο ίδιος πήχης ακρίβειας πρέπει να υπάρχει και στην κριτική.
Δεν μπορεί μια εικόνα με νερό που τρέχει να μετατρέπεται χωρίς τεχνική τεκμηρίωση σε παράδειγμα διαχείρισης υδάτινων πόρων.
Δεν μπορεί ένα παγκόσμιο κλιματικό φαινόμενο να χρησιμοποιείται ως υπαινιγμός για τον επόμενο τοπικό χειμώνα.
Και δεν μπορεί ο μακροχρόνιος σχεδιασμός να παρουσιάζεται περίπου ως ανταγωνιστής της καθημερινότητας.
Το μέλλον δεν μπορεί να περιμένει
Η πρόληψη ασφαλώς δεν μπορεί να περιμένει.
Ούτε όμως το μέλλον.
Γιατί το Αργοστόλι του 2040 δεν θα εμφανιστεί ξαφνικά ένα πρωί σε δεκατέσσερα χρόνια.
Κατασκευάζεται σήμερα.
Με κάθε έργο που σχεδιάζεται.
Με κάθε χρηματοδότηση που εξασφαλίζεται ή χάνεται.
Με κάθε μελέτη που ωριμάζει ή μένει σε ένα συρτάρι.
Με κάθε παρέμβαση που γίνεται σωστά ή λανθασμένα.
Και ταυτόχρονα κατασκευάζεται από το αν σήμερα καθαρίζουμε τα ρέματα, συντηρούμε τις υποδομές και προετοιμαζόμαστε για το επόμενο ακραίο φαινόμενο.
Δεν χρειάζεται λοιπόν να επιλέξουμε.
Το Αργοστόλι χρειάζεται και το 2026 και το 2040.
Χρειάζεται μια Δημοτική Αρχή που να λύνει το πρόβλημα της ημέρας χωρίς να εγκλωβίζεται σε αυτό και να σχεδιάζει το μέλλον χωρίς να ξεχνά την καθημερινότητα.
Και εκεί πρέπει να γίνεται η πραγματική αξιολόγηση.
Όχι στο αν μιλά πολύ για το μέλλον.
Αλλά στο αν καταφέρνει, έργο με έργο, να συνδέσει το σήμερα με αυτό.
