Η κυβέρνηση πήγε στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης με έναν ξεκάθαρο πολιτικό στόχο: να αλλάξει το κλίμα.
Ανακοίνωσε φοροελαφρύνσεις, παρεμβάσεις για οικογένειες και τρίτεκνους, μέτρα για ελεύθερους επαγγελματίες, περιφέρεια, στέγη και εισοδήματα. Ένα μεγάλο μέρος της κυβερνητικής επικοινωνίας των τελευταίων ημερών οικοδομήθηκε πάνω στην εικόνα μιας κυβέρνησης που «επιστρέφει μέρισμα στην κοινωνία» και επιχειρεί μια νέα εκκίνηση ενόψει της τελικής ευθείας προς τις εκλογές.
Και μετά ήρθε η πρώτη μεγάλη δημοσκοπική δοκιμή.
Το αποτέλεσμα;
25,8%.
Τόσο καταγράφει η Νέα Δημοκρατία στην πρόθεση ψήφου της νέας δημοσκόπησης της GPO.
Και πόσο είχε στην προηγούμενη δημοσκόπηση της ίδιας εταιρείας, στις 13 Ιουλίου;
25,7%.
Δηλαδή μετά τη ΔΕΘ, μετά τις εξαγγελίες, μετά την πολυήμερη επικοινωνιακή προβολή των μέτρων και μετά την προσπάθεια επανεκκίνησης της κυβέρνησης:
+0,1 ποσοστιαία μονάδα.
Ουσιαστικά, καμία μεταβολή.
Και αυτό ίσως είναι πολύ σημαντικότερη πολιτική είδηση από το «30,6%» που κυριαρχεί στους τίτλους.
Από 25,7% σε 25,8% μετά τη ΔΕΘ
Ας βάλουμε δίπλα δίπλα τις δύο μετρήσεις της ίδιας εταιρείας.
| GPO | 13 Ιουλίου | 9 Σεπτεμβρίου | Μεταβολή |
|---|---|---|---|
| ΝΔ – πρόθεση ψήφου | 25,7% | 25,8% | +0,1 |
| ΝΔ – εκτίμηση ψήφου | 29,3% | 30,6% | +1,3 |
| ΕΛΑΣ – πρόθεση | 14,5% | 13,5% | −1,0 |
| ΠΑΣΟΚ – πρόθεση | 9,5% | 10,8% | +1,3 |
Η προηγούμενη GPO πράγματι κατέγραφε 25,7% για τη ΝΔ, 14,5% για την ΕΛΑΣ και 9,5% για το ΠΑΣΟΚ στην πρόθεση ψήφου. Στην εκτίμηση έδινε 29,3%, 16,6% και 10,8% αντίστοιχα.
Επομένως, εάν κάποιος αναζητεί το αποτύπωμα της ΔΕΘ στην άμεση εκλογική προτίμηση, δύσκολα μπορεί να μιλήσει για πολιτική ανατροπή.
Η ΝΔ ήταν στο 25,7%.
Είναι στο 25,8%.
Αυτό δεν είναι δημοσκοπικό «άλμα». Είναι ουσιαστικά στασιμότητα — και μάλιστα διαφορά τόσο μικρή ώστε από μόνη της δεν επιτρέπει σοβαρό συμπέρασμα περί πραγματικής μετακίνησης του εκλογικού σώματος.
Το πραγματικό ερώτημα: Πού είναι το «μέρισμα» της ΔΕΘ στις κάλπες;
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Η κυβέρνηση δεν πήγε στη Θεσσαλονίκη απλώς για να παρουσιάσει έναν ακόμη οικονομικό σχεδιασμό.
Η ΔΕΘ αποτελεί παραδοσιακά κορυφαίο πολιτικό γεγονός. Πολύ περισσότερο όταν βρισκόμαστε στην πορεία προς εκλογική χρονιά.
Επομένως, το πολιτικό ερώτημα δεν είναι εάν τα μέτρα είναι πολλά ή λίγα.
Είναι εάν έπεισαν.
Εάν μετακίνησαν πολίτες.
Εάν επανέφεραν ψηφοφόρους.
Εάν δημιούργησαν πολιτική δυναμική.
Και η πρώτη απάντηση που δίνει η συγκεκριμένη μέτρηση είναι τουλάχιστον δυσάρεστη για τη ΝΔ:
μέχρι στιγμής δεν διακρίνεται τέτοια μετακίνηση στην πρόθεση ψήφου.
Από το 25,7% στο 25,8%.
Και τότε πώς προκύπτει το 30,6%;
Εδώ αρχίζει η επικοινωνιακή μαγεία των δημοσκοπήσεων.
Ο τίτλος λέει:
«Στο 30,6% η Νέα Δημοκρατία».
Σωστό.
Αλλά το 30,6% είναι η εκτίμηση ψήφου.
Η καταγεγραμμένη πρόθεση ψήφου είναι:
25,8%.
Και στην προηγούμενη GPO η εκτίμηση ήταν 29,3%, ενώ η πρόθεση ήταν 25,7%.
Άρα έχουμε δύο διαφορετικές εικόνες:
Πρόθεση: 25,7% → 25,8%
και
Εκτίμηση: 29,3% → 30,6%.
Και τα δύο είναι πραγματικά στοιχεία της έρευνας.
Αλλά πολιτικά δεν λένε ακριβώς το ίδιο πράγμα.
Ειδικά όταν το ερώτημα είναι:
«Έφερε η ΔΕΘ νέους ψηφοφόρους στη ΝΔ;»
Στην καθαρή πρόθεση ψήφου, τουλάχιστον από αυτή τη σύγκριση, η απάντηση είναι:
ουσιαστικά όχι.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό: Το ΠΑΣΟΚ κερδίζει περισσότερο
Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που κάνει τη σύγκριση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Το ΠΑΣΟΚ στην προηγούμενη GPO βρισκόταν στο:
9,5%.
Σήμερα βρίσκεται στο:
10,8%.
Κέρδος:
+1,3 μονάδες.
Η Νέα Δημοκρατία:
25,7% → 25,8%.
Κέρδος:
+0,1.
Δηλαδή μεταξύ των δύο αυτών μετρήσεων, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζει αριθμητικά δεκατρείς φορές μεγαλύτερη μεταβολή στην πρόθεση ψήφου από τη ΝΔ.
Προσοχή: ούτε αυτό σημαίνει αυτομάτως ότι όλες αυτές οι μεταβολές αποτελούν πραγματικές μετακινήσεις ψηφοφόρων — στις δημοσκοπήσεις πρέπει πάντοτε να λαμβάνεται υπόψη το στατιστικό σφάλμα.
Αλλά ακριβώς γι’ αυτό είναι προβληματικό να βαφτίζεται το +0,1 της ΝΔ πολιτική ανάκαμψη.
Η διαφορά μεγαλώνει κυρίως επειδή πέφτει η ΕΛΑΣ
Υπάρχει και δεύτερο επικοινωνιακό τέχνασμα.
Η ΝΔ εμφανίζεται να αυξάνει σημαντικά τη διαφορά από τη δεύτερη ΕΛΑΣ.
Πράγματι.
Αλλά ας κάνουμε την αριθμητική.
Τον Ιούλιο:
ΝΔ 25,7% – ΕΛΑΣ 14,5%
Διαφορά: 11,2 μονάδες.
Τώρα:
ΝΔ 25,8% – ΕΛΑΣ 13,5%
Διαφορά: 12,3 μονάδες.
Η ψαλίδα άνοιξε κατά 1,1 μονάδα.
Γιατί;
Η ΝΔ κέρδισε 0,1.
Η ΕΛΑΣ έχασε 1,0.
Άρα η διεύρυνση της διαφοράς δεν προέρχεται πρωτίστως από μια νέα εκλογική επέλαση της ΝΔ.
Προέρχεται κυρίως από την υποχώρηση του δεύτερου κόμματος.
Κι αυτή είναι μια αρκετά διαφορετική ιστορία.
Και γιατί το δημοσίευμα συγκρίνει με τον Ιούνιο;
Εδώ υπάρχει ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο.
Το κείμενο αναφέρει ότι η ΝΔ εμφανίζει:
«άνοδο 0,8 μονάδας σε σχέση με τον Ιούνιο».
Πράγματι, στις 3 Ιουνίου η GPO για το Star κατέγραφε τη ΝΔ στο 25% στην πρόθεση ψήφου.
Άρα:
25% → 25,8% = +0,8.
Μόνο που έκτοτε μεσολάβησαν νεότερες μετρήσεις.
Στα τέλη Ιουνίου η ΝΔ καταγραφόταν στο 26%, ενώ στις 13 Ιουλίου στο 25,7%.
Η ακολουθία λοιπόν είναι περίπου:
25% → 26% → 25,7% → 25,8%.
Και αυτό περιγράφει πολύ περισσότερο ένα κόμμα που κινείται εδώ και μήνες στην περιοχή του 25%-26% παρά ένα κόμμα που μετά τη ΔΕΘ απέκτησε ξαφνικά ισχυρό ανοδικό momentum.
Η μεγάλη πολιτική αποτυχία της ΔΕΘ δεν είναι η πτώση – είναι ότι δεν έφερε άνοδο
Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το δυνατότερο σημείο του άρθρου.
Δεν χρειάζεται να γράψουμε ότι η ΝΔ καταρρέει.
Δεν καταρρέει.
Δεν χρειάζεται να ισχυριστούμε ότι έχασε την πρώτη θέση.
Παραμένει με μεγάλη διαφορά πρώτη.
Ούτε ότι η ΔΕΘ την έριξε.
Δεν προκύπτει κάτι τέτοιο.
Το πολιτικό πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ίσως πιο συγκεκριμένο:
Έπαιξε ένα από τα ισχυρότερα χαρτιά της και δεν πήρε δημοσκοπικό μέρισμα στην πρόθεση ψήφου.
Έδωσε μέτρα.
Έδωσε φοροελαφρύνσεις.
Έδωσε παρεμβάσεις για οικογένειες, επαγγελματίες και περιφέρεια.
Έκανε τη ΔΕΘ το επίκεντρο της πολιτικής επικαιρότητας.
Ο πρωθυπουργός είχε επί ημέρες το επικοινωνιακό πλεονέκτημα της ατζέντας.
Και μετά από όλα αυτά:
25,7% πριν.
25,8% μετά.
Αυτό είναι το πραγματικά δύσκολο εύρημα για τη Νέα Δημοκρατία.
Γιατί αυτό πρέπει να ανησυχεί περισσότερο το Μαξίμου από μια μικρή πτώση
Μια κυβέρνηση μπορεί σχετικά εύκολα να εξηγήσει μια πτώση μέσα σε μια δύσκολη συγκυρία.
Μπορεί να επικαλεστεί ακρίβεια, διεθνείς κρίσεις, φθορά εξουσίας ή κάποιο έκτακτο γεγονός.
Πολύ δυσκολότερο είναι να εξηγήσει γιατί ένα μεγάλο πακέτο θετικών εξαγγελιών δεν παράγει αισθητή εκλογική ανταπόκριση.
Διότι τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενο των μέτρων.
Μπορεί να βρίσκεται στη σχέση εμπιστοσύνης με το εκλογικό σώμα.
Μπορεί οι πολίτες να περιμένουν πρώτα να δουν τα μέτρα στην τσέπη τους.
Μπορεί να θεωρούν ότι δεν επαρκούν απέναντι στην ακρίβεια.
Μπορεί απλώς η ΔΕΘ να μην έχει πια την πολιτική δύναμη που είχε κάποτε.
Αυτές είναι ερμηνείες που χρειάζονται περισσότερα δεδομένα.
Το αποτέλεσμα όμως παραμένει:
στη συγκεκριμένη GPO δεν καταγράφεται ουσιαστικό «μπόνους ΔΕΘ» στην πρόθεση ψήφου.
Το 30,6% δεν πρέπει να κρύψει το 25,8%
Κάπως έτσι φτάνουμε στον εντυπωσιακό τίτλο:
«ΝΔ 30,6%».
Ναι.
Η ΝΔ βρίσκεται στο 30,6% στην εκτίμηση ψήφου.
Αλλά όταν κάποιος προσπαθεί να μετρήσει την πολιτική επίδραση της ΔΕΘ, υπάρχει ένας αριθμός που έχει τουλάχιστον εξίσου μεγάλη σημασία:
25,8%.
Γιατί πριν από τη ΔΕΘ ήταν:
25,7%.
Και ίσως τελικά αυτή να είναι η πιο δυσάρεστη είδηση για την κυβέρνηση από ολόκληρη τη δημοσκόπηση.
Όχι ότι έχασε.
Όχι ότι κατέρρευσε.
Όχι ότι αμφισβητείται η πρωτιά της.
Αλλά ότι μετά από ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά και οικονομικά πακέτα που είχε στη διάθεσή της για να αλλάξει το κλίμα, δεν άλλαξε σχεδόν τίποτα στην πρόθεση ψήφου.
Η ΔΕΘ τελείωσε. Τα μέτρα ανακοινώθηκαν. Η επικοινωνιακή καμπάνια έγινε. Και η ΝΔ παραμένει εκεί που ήταν: 25,7% πριν, 25,8% μετά.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό μήνυμα της δημοσκόπησης.
Και είναι πολύ δυσκολότερο να κρυφτεί πίσω από το 30,6%.
