Τουλάχιστον ενδιαφέρουσα είναι η άποψη ότι μετά τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης οι δημοτικές αρχές περίπου απελευθερώθηκαν από κάθε έλεγχο και οι δημοτικοί σύμβουλοι της αντιπολίτευσης μετατράπηκαν σε «διακοσμητικά στοιχεία».
Γιατί, αν πράγματι ίσχυε κάτι τέτοιο, θα επρόκειτο για θεσμική εκτροπή.
Μόνο που δεν ισχύει.
Και καλό είναι, όταν χρησιμοποιούμε τόσο βαριές εκφράσεις όπως «φίμωση», «αντιδημοκρατικό μέτρο» και «ανεξέλεγκτη διοίκηση», να κοιτάμε ολόκληρο το θεσμικό πλαίσιο και όχι μία μόνο διάταξη.
Ναι, η λογοδοσία έγινε ανά τετράμηνο
Αυτό είναι γεγονός.
Το άρθρο 150 του Ν. 5314/2026 προβλέπει ότι το Δημοτικό Συμβούλιο συγκαλείται υποχρεωτικά σε ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες.
Κάθε σύμβουλος μπορεί να καταθέσει εγγράφως, τρεις ημέρες πριν από τη συνεδρίαση, ένα θέμα που αφορά τις αρμοδιότητες του Δήμου ή των νομικών προσώπων Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Επομένως, ναι:
η ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας γίνεται πλέον αραιότερα.
Από αυτό όμως μέχρι τον ισχυρισμό ότι «η εκάστοτε διοίκηση λειτουργεί εντελώς ανεξέλεγκτη, κάνοντας ό,τι θέλει καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους», υπάρχει τεράστια απόσταση.
Δηλαδή ανάμεσα στις λογοδοσίες εξαφανίζεται το Δημοτικό Συμβούλιο;
Εδώ βρίσκεται το βασικό πρόβλημα της επιχειρηματολογίας.
Η ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας είναι ένας συγκεκριμένος θεσμός ελέγχου.
Δεν είναι το ίδιο το Δημοτικό Συμβούλιο.
Δεν είναι το σύνολο των δικαιωμάτων της αντιπολίτευσης.
Δεν είναι η μοναδική στιγμή κατά την οποία οι αιρετοί μπορούν να τοποθετηθούν πολιτικά απέναντι στη διοίκηση.
Και βέβαια η μείωση της συχνότητας ενός ειδικού τύπου συνεδρίασης δεν συνεπάγεται αυτομάτως κατάργηση του αντιπολιτευτικού ελέγχου.
Διαφορετικά θα έπρεπε να δεχτούμε κάτι παράδοξο:
ότι μεταξύ δύο συνεδριάσεων λογοδοσίας οι εκλεγμένοι δημοτικοί σύμβουλοι περίπου παύουν να υπάρχουν.
«Διακοσμητική» η αντιπολίτευση; Αυτό μάλλον αδικεί πρώτα την ίδια
Ακόμη πιο προβληματική είναι η διατύπωση ότι πλέον η μειοψηφία μετατρέπεται σε «απλό διακοσμητικό στοιχείο».
Διακοσμητικός είναι ένας δημοτικός σύμβουλος επειδή δεν πραγματοποιείται κάθε δύο μήνες μια ειδική συνεδρίαση;
Τότε ποιος είναι ο ρόλος του στις κανονικές συνεδριάσεις;
Ποιος ελέγχει τις εισηγήσεις;
Ποιος τοποθετείται επί των θεμάτων;
Ποιος ψηφίζει;
Ποιος καταψηφίζει;
Ποιος ζητά στοιχεία;
Ποιος αναδεικνύει δημόσια ένα ζήτημα;
Ποιος καταθέτει προτάσεις;
Ποιος απευθύνεται στους πολίτες;
Η αντιπολίτευση δεν υπάρχει μόνο όταν πραγματοποιείται “ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας”.
Και ίσως είναι μάλλον υποτιμητικό για τους ίδιους τους εκλεγμένους συμβούλους της μειοψηφίας να παρουσιάζονται περίπου ως πολιτικά ανενεργοί για τέσσερις μήνες επειδή άλλαξε η περιοδικότητα μιας συγκεκριμένης διαδικασίας.
Υπάρχει και κάτι που μάλλον δεν ταιριάζει με τη θεωρία της «φίμωσης»
Το άρθρο 150 εξακολουθεί να προβλέπει ότι κάθε σύμβουλος μπορεί να καταθέσει θέμα για τη λογοδοσία.
Δεν καταργήθηκε δηλαδή η διαδικασία.
Δεν μετατράπηκε σε προαιρετική διαδικασία που πραγματοποιεί ο Δήμαρχος εφόσον επιθυμεί.
Το συμβούλιο υποχρεούται να συγκαλείται σε ειδική συνεδρίαση το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες, εφόσον έχει υποβληθεί θέμα και δεν συντρέχει ανωτέρα βία.
Και ήδη Δήμοι σε ολόκληρη τη χώρα εφαρμόζουν το άρθρο 150 και πραγματοποιούν ειδικές συνεδριάσεις λογοδοσίας.
Άρα δεν καταργήθηκε η λογοδοσία.
Άλλαξε η συχνότητά της.
Αυτό μπορεί κάποιος απολύτως θεμιτά να το κρίνει αρνητικά.
Άλλο όμως «θεωρώ ότι θα έπρεπε να γίνεται συχνότερα» και άλλο «η διοίκηση πλέον λειτουργεί εντελώς ανεξέλεγκτη».
Και κάτι ακόμη: έλεγχος της διοίκησης δεν σημαίνει μόνο ερώτηση στον Δήμαρχο
Εδώ υπάρχει μια ευρύτερη σύγχυση.
Η δημοτική διοίκηση δεν ελέγχεται μόνο πολιτικά μέσα στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου.
Υπάρχουν αποφάσεις.
Υπάρχει δημοσίευση πράξεων.
Υπάρχει Διαύγεια.
Υπάρχουν οικονομικά στοιχεία.
Υπάρχουν διοικητικές διαδικασίες και έλεγχοι νομιμότητας.
Υπάρχουν δικαιώματα πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα.
Υπάρχουν οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.
Και φυσικά υπάρχει ο δημόσιος και δημοσιογραφικός έλεγχος.
Επομένως η εικόνα ενός Δημάρχου που για τέσσερις μήνες μπορεί να «κάνει ό,τι θέλει» επειδή δεν πραγματοποιήθηκε ακόμη η επόμενη ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας είναι περισσότερο πολιτική υπερβολή παρά περιγραφή του θεσμικού συστήματος.
Και στον Δήμο Αργοστολίου η αντιπολίτευση μόνο «φιμωμένη» δεν δείχνει
Αρκεί να παρακολουθήσει κανείς την τοπική επικαιρότητα.
Αναθέσεις, έργα, καθαριότητα, γήπεδα, κυκλοφοριακό, κοινόχρηστοι χώροι, παραλίες.
Υπάρχει αντιπαράθεση.
Υπάρχουν καταγγελίες.
Υπάρχουν δημόσιες παρεμβάσεις.
Υπάρχουν ανακοινώσεις.
Υπάρχουν τοποθετήσεις μέσα και έξω από το Δημοτικό Συμβούλιο.
Και πολλές φορές η αντιπαράθεση είναι ιδιαίτερα έντονη.
Μπορεί κανείς να συμφωνεί ή να διαφωνεί με την ποιότητά της.
«Φιμωμένη» όμως δύσκολα μπορεί να τη χαρακτηρίσει.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι άλλο
Υπάρχει περιθώριο να υποστηρίξει κάποιος ότι οι ειδικές συνεδριάσεις λογοδοσίας θα ήταν προτιμότερο να παραμείνουν συχνότερες;
Βεβαίως.
Και είναι απολύτως θεμιτή πολιτική θέση.
Θα μπορούσε ακόμη να υποστηριχθεί ότι η λογοδοσία πρέπει να ενισχυθεί περισσότερο και όχι να περιοριστεί χρονικά.
Αυτό είναι σοβαρό αντικείμενο συζήτησης.
Αλλά τότε ας γίνει αυτή η συζήτηση.
Χωρίς να βαφτίζεται κάθε αλλαγή «φίμωση» και χωρίς να παρουσιάζονται οι Δήμαρχοι περίπου ως ανεξέλεγκτοι τοπικοί άρχοντες.
Γιατί έτσι ένα υπαρκτό θέμα θεσμικής συζήτησης χάνει τελικά τη σοβαρότητά του μέσα στην υπερβολή.
Η λογοδοσία δεν είναι ημερομηνία στο ημερολόγιο
Και υπάρχει ίσως ένα ακόμη πιο ουσιαστικό ζήτημα.
Μια αντιπολίτευση δεν γίνεται αποτελεσματική επειδή έχει περισσότερες συνεδριάσεις λογοδοσίας.
Γίνεται αποτελεσματική όταν διαβάζει τις αποφάσεις, γνωρίζει τους φακέλους, ελέγχει τα στοιχεία, εντοπίζει πραγματικές αστοχίες και παρουσιάζει τεκμηριωμένες εναλλακτικές προτάσεις.
Μπορείς να έχεις λογοδοσία κάθε μήνα και αντιπολίτευση χωρίς ουσία.
Και μπορείς να έχεις λιγότερες ειδικές συνεδριάσεις και εξαιρετικά αποτελεσματικό πολιτικό έλεγχο.
Η δημοκρατία δεν μετριέται μόνο με το πόσες φορές ανοίγει ένα μικρόφωνο.
Μετριέται και από το τι λες όταν το μικρόφωνο ανοίγει.
Γι’ αυτό και η συζήτηση για τον νέο Κώδικα αξίζει να γίνει.
Αλλά με ακρίβεια.
Ο Ν. 5314/2026 έκανε την υποχρεωτική ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας αραιότερη.
Δεν κατάργησε την αντιπολίτευση.
Δεν κατάργησε τα Δημοτικά Συμβούλια.
Δεν εξαφάνισε τον δημόσιο έλεγχο.
Και σίγουρα δεν έδωσε σε κανέναν Δήμαρχο λευκή επιταγή να «κάνει ό,τι θέλει».
Γιατί αν μια δημοτική αντιπολίτευση θεωρεί ότι χωρίς ειδική συνεδρίαση κάθε δύο μήνες μετατρέπεται σε «διακοσμητικό στοιχείο», τότε ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο συχνά λογοδοτεί η Δημοτική Αρχή.
Είναι και πώς αντιλαμβάνεται η ίδια η αντιπολίτευση τον ρόλο της τις υπόλοιπες 365 ημέρες του χρόνου.
