Ο Σπυρέτος και ο Κάλπικος έκαναν την κουβέντα τους.
Διάβασαν τη σύμβαση της ΕΔΑΚΙ, είδαν μέσα τις λέξεις «προετοιμασία και καθαρισμός παραλιών», είδαν και τις αναθέσεις του Δήμου Αργοστολίου και έφτασαν στο μεγάλο ερώτημα:
«Ποιος καθαρίζει τι;»
Ωραίο ερώτημα.
Μόνο που, αν θέλουμε πραγματικά να το απαντήσουμε, δεν αρκεί να κάνουμε Ctrl+F σε μια σύμβαση, να εντοπίσουμε τη λέξη «παραλίες» και να θεωρήσουμε ότι λύσαμε το μυστήριο.
Γιατί στις δημόσιες συμβάσεις υπάρχει μια μικρή αλλά κρίσιμη λεπτομέρεια:
το φυσικό αντικείμενο.
Και εκεί αρχίζει να αλλάζει αρκετά η ιστορία.
Ναι, η σύμβαση της ΕΔΑΚΙ προβλέπει καθαρισμό παραλιών
Αυτό είναι γεγονός και δεν υπάρχει κανένας λόγος να το αρνηθούμε.
Στο αντικείμενο του διαγωνισμού της ΕΔΑΚΙ περιλαμβάνονται εργασίες αποψίλωσης, κλαδεύσεων ερεισμάτων, καθώς και «προετοιμασία και καθαρισμός παραλιών».
Επομένως, μέχρι εδώ ο Σπυρέτος και ο Κάλπικος έχουν δίκιο.
Μόνο που η πρόταση δεν τελειώνει στις λέξεις «καθαρισμός παραλιών».
Και αυτή είναι η λεπτομέρεια που έχει σημασία.
Πώς προβλέπεται να γίνεται αυτός ο καθαρισμός;
Σε δημοσιευμένη διακήρυξη της ΕΔΑΚΙ το συγκεκριμένο αντικείμενο περιγράφεται σαφέστερα:
«Εργασίες αποψίλωσης – κλαδεύσεις ερεισμάτων επαρχιακών οδών, προετοιμασία και καθαρισμός παραλιών».
Και αμέσως μετά διευκρινίζεται ότι οι συγκεκριμένες εργασίες εκτελούνται με ειδικό αγροτικό μηχάνημα – γεωργικό ελκυστήρα, σύμφωνα με τις υποδείξεις της ΕΔΑΚΙ.
Εδώ λοιπόν βρίσκεται το πρώτο μεγάλο πρόβλημα της συλλογιστικής.
«Καθαρισμός παραλίας» δεν είναι μία και μοναδική υπηρεσία.
Μπορεί να σημαίνει μηχανική προετοιμασία της ακτής.
Μπορεί να σημαίνει απομάκρυνση φερτών υλικών.
Μπορεί να σημαίνει χειρωνακτική περισυλλογή μικροαπορριμμάτων.
Μπορεί να σημαίνει καθαρισμό σε ευαίσθητες ζώνες.
Μπορεί να σημαίνει καθημερινή ή περιοδική παρέμβαση.
Επομένως, για να υποστηριχθεί ότι δύο συμβάσεις αφορούν την ίδια υπηρεσία, δεν αρκεί να υπάρχει και στις δύο η λέξη «καθαρισμός».
Πρέπει να συγκριθούν εργασία προς εργασία, παραλία προς παραλία, περίοδος προς περίοδο και τρόπος εκτέλεσης προς τρόπο εκτέλεσης.
Και μετά εμφανίζεται η Caretta-caretta
Εδώ η ιστορία γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Στην Κεφαλονιά υπάρχουν ακτές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής σημασίας λόγω της ωοτοκίας της Caretta-caretta.
Και οι οδηγίες που έχουν δημοσιευτεί από τον αρμόδιο φορέα για την προστασία της θαλάσσιας χελώνας είναι εξαιρετικά συγκεκριμένες:
τα οχήματα καθαρισμού δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο.
Ο λόγος είναι προφανής: προστασία των φωλιών και της αναπαραγωγικής δραστηριότητας της χελώνας.
Άρα ας το κάνουμε πολύ απλό.
Εάν η ΕΔΑΚΙ έχει συμβατική εργασία καθαρισμού που εκτελείται με ειδικό αγροτικό μηχάνημα – γεωργικό ελκυστήρα, τι ακριβώς πρέπει να κάνει ο Δήμος σε μια παραλία όπου κατά την κρίσιμη θερινή περίοδο δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται οχήματα καθαρισμού;
Να μην καθαρίζει την παραλία;
Προφανώς όχι.
Χρειάζεται διαφορετικός τρόπος παρέμβασης.
Και επομένως μπορεί να απαιτείται διαφορετικό φυσικό αντικείμενο υπηρεσίας.
Αυτό ακριβώς πρέπει να συγκριθεί πριν αρχίσουν οι υπαινιγμοί.
Το μεγάλο άλμα: από το «υπάρχουν δύο συμβάσεις» στο «μήπως πληρώνουμε δύο φορές;»
Το ίδιο το δημοσίευμα προσέχει και γράφει:
«Δηλαδή πληρώνουμε δύο φορές την ίδια δουλειά;»
και αμέσως απαντά:
«Όχι. Αυτό δεν προκύπτει από τα έγγραφα και δεν θα το πούμε».
Και εδώ, παραδόξως, βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πρόταση ολόκληρου του άρθρου.
Γιατί πράγματι:
Δεν προκύπτει.
Και από τη στιγμή που δεν προκύπτει, τότε πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με ολόκληρη την κατασκευή που προηγείται.
Η ύπαρξη δύο συμβάσεων που περιέχουν εργασίες σχετικές με παραλίες δεν αποτελεί απόδειξη ότι πληρώνεται δύο φορές το ίδιο φυσικό αντικείμενο.
Για να αποδειχθεί κάτι τέτοιο πρέπει να έχουμε:
ίδια παραλία,
ίδια εργασία,
ίδιο χρονικό διάστημα,
ίδια μέθοδο,
ίδιο αντικείμενο
και δύο διαφορετικές πληρωμές.
Αυτό θα ήταν πραγματική διπλοπληρωμή.
Όχι η κοινή παρουσία της λέξης «παραλία» σε δύο διοικητικά έγγραφα.
«Ναι, αλλά υπάρχουν και εργαζόμενοι για υποστήριξη του Δήμου»
Υπάρχει.
Και αυτό επίσης πρέπει να εξεταστεί σοβαρά.
Στις συμβάσεις της ΕΔΑΚΙ υπάρχουν προβλέψεις για προσωπικό και υποστηρικτικές δράσεις, ενώ το μοντέλο λειτουργίας της εταιρείας βασίζεται σε συνδυασμό προσωπικού, εργολαβικών υπηρεσιών και μέσων της ίδιας της ΕΔΑΚΙ.
Αλλά και πάλι:
η ύπαρξη προσωπικού δεν σημαίνει ότι αυτό το προσωπικό είναι διαθέσιμο ανά πάσα στιγμή για οποιαδήποτε εργασία αποφασίσει ο Δήμος.
Υπάρχουν προγράμματα αποκομιδής.
Υπάρχουν συγκεκριμένες συμβατικές υποχρεώσεις.
Υπάρχουν ανάγκες της ΕΔΑΚΙ.
Υπάρχει γεωγραφική διασπορά.
Υπάρχουν εποχικές αιχμές.
Και κυρίως υπάρχει το καλοκαίρι στην Κεφαλονιά, όταν οι ανάγκες καθαριότητας πολλαπλασιάζονται.
Αυτό ακριβώς είναι το επιχείρημα που διατύπωσε ο Θεόφιλος Μιχαλάτος στο Δημοτικό Συμβούλιο: ότι το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό καλύπτει συγκεκριμένες ανάγκες της ΕΔΑΚΙ και ο Δήμος χρειάζεται πρόσθετη υποστήριξη για τις δικές του αυξημένες ανάγκες.
Αυτό μπορεί να ελεγχθεί.
Δεν μπορεί όμως να απορριφθεί απλώς επειδή στη σύμβαση υπάρχει η φράση «υποστηρικτικές δράσεις».
Υπάρχει μάλιστα ένα ακόμη στοιχείο που δεν χωρά εύκολα στο αφήγημα
Το ζήτημα του καθαρισμού των παραλιών δεν εμφανίστηκε ξαφνικά το 2026.
Αντίστοιχες ξεχωριστές δαπάνες για καθαρισμό παραλιών υπήρχαν ήδη τα προηγούμενα χρόνια.
Για το 2024, για παράδειγμα, έχουν καταγραφεί ξεχωριστές αναθέσεις περίπου 16.978 ευρώ για τη Δ.Ε. Αργοστολίου και 9.977 ευρώ για τη Δ.Ε. Ελειού-Πρόννων, ενώ στον προϋπολογισμό του 2025 είχαν προβλεφθεί αντίστοιχοι κωδικοί για Αργοστόλι, Λειβαθώ και Ελειό-Πρόννους.
Άρα δεν έχουμε μπροστά μας κάποια ξαφνική εφεύρεση του Αυγούστου του 2026.
Υπάρχει ένα μοντέλο στο οποίο η ΕΔΑΚΙ εκτελεί συγκεκριμένες εργασίες και ο Δήμος αναθέτει πρόσθετες ή ειδικότερες υπηρεσίες.
Το αν αυτό το μοντέλο είναι το οικονομικότερο ή το αποτελεσματικότερο είναι απολύτως θεμιτό να συζητηθεί.
Αλλά είναι άλλη συζήτηση από τον υπαινιγμό ότι πληρώνεται δύο φορές η ίδια δουλειά.
Και εδώ είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να ζητήσουμε στοιχεία από τον Δήμο
Δεν χρειάζεται ούτε να χαϊδέψουμε τη Δημοτική Αρχή ούτε να υιοθετήσουμε κάθε εξήγησή της.
Υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο πράγμα που μπορεί να κάνει ο Δήμος Αργοστολίου και να τελειώσει τη συζήτηση:
Να δημοσιοποιήσει έναν απλό πίνακα.
Για κάθε παραλία:
ποιος φορέας καθαρίζει – ποια εργασία κάνει – με ποια σύμβαση – για ποια περίοδο – με ποια μέθοδο – και με ποιο κόστος.
Τότε θα ξέρουμε όλοι ακριβώς «ποιος καθαρίζει τι».
Και εάν υπάρχει επικάλυψη, θα φανεί.
Εάν δεν υπάρχει, θα φανεί επίσης.
Αυτό είναι διαφάνεια.
Μέχρι τότε όμως υπάρχει μια λεπτή διαφορά
Άλλο να ρωτάς:
«Υπάρχει επικάλυψη μεταξύ των συμβάσεων;»
Και άλλο να δημιουργείς ένα ολόκληρο σκηνικό που οδηγεί τον αναγνώστη μέχρι την πόρτα της «διπλοπληρωμής» και, λίγο πριν την ανοίξει, να του λες:
«Όχι, δεν προκύπτει από τα έγγραφα».
Γιατί τότε γεννάται και μια δική μας απορία.
Αφού δεν προκύπτει, γιατί χτίζεται όλο το αφήγημα γύρω από αυτή την υποψία;
Σπυρέτο, Κάλπικε, να σας λύσουμε λοιπόν τη μία απορία
Το σωστό ερώτημα πράγματι είναι:
«Ποιος καθαρίζει τι;»
Αλλά για να πάρουμε την απάντηση πρέπει να διαβάσουμε ολόκληρο το φυσικό αντικείμενο των συμβάσεων και όχι δύο φράσεις τους.
Γιατί ο μηχανικός καθαρισμός μιας ακτής δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με τον χειρωνακτικό καθαρισμό.
Η προετοιμασία μιας παραλίας δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με την καθημερινή συντήρησή της.
Και κυρίως:
σε παραλίες ωοτοκίας της Caretta-caretta, όπου υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί στη χρήση μηχανικών μέσων κατά τη θερινή περίοδο, η διάκριση αυτή αποκτά πραγματικό και όχι λεκτικό περιεχόμενο.
Οπότε, πριν φτάσουμε στο «ποιονε να ευχαριστούμε» και στο «τα παράπονά σου στον δήμαρχο», ας κάνουμε κάτι πολύ πιο απλό:
ας συγκρίνουμε τις εργασίες.
Και εάν βρούμε ότι ο Δήμος πλήρωσε δύο αναδόχους για ακριβώς την ίδια εργασία, στην ίδια παραλία και για την ίδια περίοδο, τότε πράγματι θα υπάρχει σοβαρό θέμα και θα πρέπει να απαντήσει.
Μέχρι στιγμής όμως αυτό δεν αποδεικνύεται από τα στοιχεία που έχουμε μπροστά μας.
Και το παραδέχεται, τελικά, ακόμη και το ίδιο το κείμενο που επιχειρεί να δημιουργήσει την απορία.
Οπότε ίσως ο Κάλπικος έπρεπε να δώσει στον Σπυρέτο μία τελευταία απάντηση:
— «Δηλαδή πληρώνουμε δύο φορές;»
— «Όχι Σπυρέτο. Και αφού δεν έχουμε στοιχεία ότι πληρώνουμε δύο φορές, ας μην κάνουμε ότι το μισολέμε. Πρώτα βρίσκουμε ποιος κάνει τι και μετά βγάζουμε απόφαση».
