Το μήνυμα είναι απλό:
Το Ιράν χτυπήθηκε. Το Κατάρ έχασε LNG. Η Σαουδική Αραβία έχασε κρίσιμες εξαγωγικές υποδομές. Η Ρωσία χάνει διυλιστήρια. Η ενέργεια ακριβαίνει.
Και άρα;
«Είναι σαφές τι έρχεται και θα φταίει πάλι ο Κούλης. Κάλτσες πλέξτε και κασκόλ».
Ωραίο.
Μόνο που εδώ συμβαίνει κάτι πολιτικά πολύ βολικό: πριν δούμε πόσο θα κοστίσει η νέα ενεργειακή κρίση στην Ελλάδα, ποια μέτρα θα πάρει η κυβέρνηση και πόσο αποτελεσματικά θα είναι, έχουμε ήδη αποφασίσει ότι για οτιδήποτε συμβεί δεν μπορεί να φέρει καμία ευθύνη η ελληνική κυβέρνηση.
Και μάλιστα το επιχείρημα έχει και σοβαρά πραγματολογικά προβλήματα.
Ναι, υπάρχει τεράστιο διεθνές ενεργειακό πρόβλημα
Αυτό δεν χρειάζεται να το αμφισβητήσει κανείς.
Η IEA μιλά για τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς πετρελαίου στην ιστορία και εκτιμά πλέον ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου το 2026 θα μειωθεί κατά περίπου 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Στο Κατάρ υπάρχει επίσης σοβαρότατη ζημιά. Αλλά το «έχασε τη δυνατότητα εξαγωγής LNG» είναι υπερβολικό. Περίπου 17% της δυναμικότητας LNG της χώρας παραμένει εκτός λειτουργίας μετά τις ζημιές σε δύο μονάδες, με τις επισκευές να εκτιμάται ότι μπορεί να απαιτήσουν χρόνια. Δεν έχει χαθεί ολόκληρη η δυνατότητα εξαγωγής LNG του Κατάρ.
Η Σαουδική Αραβία έχει πράγματι τεράστιο πρόβλημα με τον East-West Pipeline και το Yanbu. Αλλά ούτε εδώ σημαίνει ότι «δεν μπορεί πλέον να εξάγει». Η Aramco έχει ήδη αυξήσει τις φορτώσεις από Ras Tanura και Juaymah και οργανώνει μεταφορτώσεις αργού ανοικτά του Ομάν ακριβώς για να δημιουργήσει εναλλακτικές διαδρομές.
Άρα:
σοβαρότατη διαταραχή; Ναι.
Η Σαουδική Αραβία έμεινε χωρίς δυνατότητα εξαγωγής; Όχι.
Και η Ρωσία δεν «έχασε πάνω από τις μισές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις»
Εδώ η υπερβολή γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.
Το Reuters καταγράφει ότι οι ουκρανικές επιθέσεις ανάγκασαν τα μισά από τα έξι μεγαλύτερα ρωσικά διυλιστήρια παραγωγής diesel να μειώσουν σημαντικά ή να διακόψουν την παραγωγή τους τον Σεπτέμβριο.
Αυτές οι έξι μονάδες αντιστοιχούν περίπου στο μισό της ρωσικής παραγωγής diesel.
Προσέξτε τη διαφορά:
«Τα μισά από τα έξι κορυφαία διυλιστήρια diesel έχουν πληγεί»
δεν σημαίνει:
«Η Ρωσία έχασε πάνω από τις μισές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της».
Είναι εντελώς διαφορετικός ισχυρισμός.
Και το καλύτερο: «Οι ΗΠΑ περιορίζουν άμεσα τις εξαγωγές LNG»
Εδώ έχουμε σχεδόν το αντίθετο από αυτό που δείχνουν τα επίσημα στοιχεία.
Η αμερικανική Energy Information Administration ανακοίνωσε την 1η Σεπτεμβρίου ότι οι εξαγωγές LNG των ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 23% στο πρώτο εξάμηνο του 2026, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 17,4 δισ. κυβικά πόδια ημερησίως.
Και τι προβλέπει για μετά;
17,3 δισ. στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 και 18,7 δισ. στο πρώτο εξάμηνο του 2027.
Δηλαδή η επίσημη αμερικανική πρόβλεψη είναι για περαιτέρω αύξηση της εξαγωγικής δυναμικότητας.
Υπήρξαν συζητήσεις για περιορισμούς στις εξαγωγές καυσίμων λόγω της κρίσης, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ έχει δημοσίως απορρίψει την επιβολή export bans.
Άρα το:
«οι ΗΠΑ περιορίζουν άμεσα τις εξαγωγές LNG»
χρειάζεται πολύ σοβαρή πηγή.
Με τα σημερινά διαθέσιμα στοιχεία, δεν επιβεβαιώνεται.
Και αφού ξεκαθαρίσαμε τα γεγονότα, πάμε στο πολιτικό κόλπο
Ας δεχτούμε τώρα όλα τα πραγματικά προβλήματα.
Υπάρχει τεράστιο διεθνές ενεργειακό σοκ.
Υπάρχει περιορισμός της προσφοράς.
Υπάρχει κίνδυνος πολύ υψηλότερων τιμών.
Τι ακριβώς αποδεικνύει αυτό για την ευθύνη της ελληνικής κυβέρνησης;
Ότι ο Μητσοτάκης βομβάρδισε τα διυλιστήρια;
Προφανώς όχι.
Ότι η ΝΔ έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ;
Προφανώς όχι.
Αλλά μήπως από το γεγονός ότι η αιτία μιας κρίσης είναι διεθνής προκύπτει ότι μια κυβέρνηση δεν έχει καμία ευθύνη για τη διαχείρισή της;
Επίσης όχι.
Και εδώ βρίσκεται ολόκληρο το τέχνασμα.
Μπερδεύεται σκόπιμα η ευθύνη για την πρόκληση της κρίσης με την ευθύνη για την αντιμετώπιση των συνεπειών της.
Με αυτή τη λογική γιατί χρειαζόμαστε κυβέρνηση;
Αν το πετρέλαιο ακριβύνει:
«Φταίει το Ιράν».
Αν ακριβύνει το φυσικό αέριο:
«Φταίει το Κατάρ».
Αν ακριβύνει το diesel:
«Φταίνε οι Ουκρανοί που χτυπούν τα ρωσικά διυλιστήρια».
Αν ακριβύνει το ρεύμα:
«Διεθνείς τιμές».
Ωραία.
Τότε τι ακριβώς αξιολογούμε στις κυβερνήσεις;
Μια κυβέρνηση δεν κρίνεται μόνο από το αν προκάλεσε μια διεθνή κρίση.
Κρίνεται από το πόσο προετοιμασμένη είναι γι’ αυτή.
Από το ενεργειακό της μείγμα.
Από την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα καύσιμα.
Από τη φορολογία τους.
Από τα αποθέματα ασφαλείας.
Από τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Από τις ΑΠΕ και την αποθήκευση.
Από τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Από το αν προστατεύει αποτελεσματικά τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Από το αν οι παρεμβάσεις είναι στοχευμένες ή απλώς πληρώνει ο προϋπολογισμός κάθε φορά που εκρήγνυται η χονδρική τιμή.
Αυτό λέγεται κυβερνητική πολιτική.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική συζήτηση: όχι αν πήρε μέτρα, αλλά αν είναι αρκετά
Για να είμαστε ακριβείς: η κυβέρνηση έχει πάρει μέτρα.
Έδωσε Fuel Pass, επιδότησε το diesel και ανακοίνωσε έκτακτες ενισχύσεις. Για τον Σεπτέμβριο συνεχίζει την επιδότηση του πετρελαίου κίνησης κατά 10 λεπτά το λίτρο, ενώ το συνολικό κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης από τον Απρίλιο υπολογίζεται από την ίδια την κυβέρνηση στα 211 εκατ. ευρώ.
Ωραία.
Το ερώτημα όμως δεν είναι αν έδωσε κάτι. Είναι αν αυτό το «κάτι» είναι ανάλογο του προβλήματος.
Γιατί όταν βρίσκεται μπροστά σου μια ενεργειακή κρίση τέτοιας κλίμακας, τα 50 ή 60 ευρώ του Fuel Pass και τα 10 λεπτά προσωρινής επιδότησης στο diesel μπορούν εύλογα να χαρακτηριστούν ασπιρίνες απέναντι σε μια πολύ μεγαλύτερη επιβάρυνση.
Το Fuel Pass τελειώνει.
Η επιδότηση τελειώνει.
Το έκτακτο βοήθημα καταναλώνεται.
Η τιμή όμως μένει.
Και αν η διεθνής ενεργειακή κρίση διαρκέσει μήνες, το νοικοκυριό δεν πληρώνει καύσιμα μία φορά. Τα πληρώνει κάθε εβδομάδα. Δεν πληρώνει ρεύμα μία φορά. Το πληρώνει κάθε μήνα.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στο επίδομα και στη δομική παρέμβαση στην τιμή.
👉 Και γιατί δεν συζητάμε σοβαρά για ΕΦΚ και ΦΠΑ;
Αυτό είναι το ερώτημα που η ανάρτηση με τις «κάλτσες και τα κασκόλ» αποφεύγει εντελώς.
Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στην αμόλυβδη βενζίνη στην Ελλάδα είναι σήμερα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, όταν το ελάχιστο επίπεδο της ΕΕ είναι 359 ευρώ.
Στο diesel κίνησης ο ελληνικός ΕΦΚ είναι 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, έναντι ευρωπαϊκού ελάχιστου 330 ευρώ. Αυτά είναι τα επίσημα στοιχεία του ίδιου του υπουργείου Οικονομικών.
Άρα υπάρχει περιθώριο μείωσης του ΕΦΚ χωρίς να πέσουμε κάτω από τα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια — ιδιαίτερα μεγάλο στη βενζίνη.
Δεν λέμε ότι μια τέτοια επιλογή είναι δωρεάν.
Δεν είναι.
Σημαίνει απώλεια φορολογικών εσόδων και πρέπει να εξηγηθεί πώς θα καλυφθεί.
Αλλά αυτή είναι η σοβαρή πολιτική συζήτηση:
Πόσο κοστίζει; Πόσο μειώνει την τιμή στην αντλία; Για πόσο διάστημα μπορεί να εφαρμοστεί; Και ποιος πρέπει να σηκώσει το κόστος μιας έκτακτης ενεργειακής κρίσης;
Όχι:
«Πλέξτε κάλτσες γιατί δεν φταίει ο Κούλης».
👉 Και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έκαναν ακριβώς αυτό που εδώ παρουσιάζεται περίπου ως αδύνατο
Η Πολωνία, για παράδειγμα, αποφάσισε μέσα στην ίδια ενεργειακή κρίση να μειώσει τον ΦΠΑ στα καύσιμα από 23% σε 8% και τον ΕΦΚ στα ευρωπαϊκά ελάχιστα επίπεδα. Η κυβέρνηση υπολόγισε μάλιστα ότι το δημοσιονομικό κόστος θα φτάσει περίπου τα 1,6 δισ. ζλότι τον μήνα.
Η Ισπανία παρουσίασε πακέτο 5 δισ. ευρώ, που περιλάμβανε μείωση ΦΠΑ στους λογαριασμούς ενέργειας και παρεμβάσεις στην τιμή των καυσίμων.
Η Κύπρος προχώρησε σε περαιτέρω μείωση του ΦΠΑ στο ηλεκτρικό ρεύμα και σε μειώσεις φόρων στα καύσιμα.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η Ελλάδα πρέπει υποχρεωτικά να αντιγράψει κάθε μέτρο αυτών των χωρών. Οι δημοσιονομικές δυνατότητες και οι φορολογικές δομές διαφέρουν.
Αποδεικνύει όμως κάτι πολύ συγκεκριμένο:
η μείωση φορολογικών επιβαρύνσεων στην ενέργεια αποτελεί υπαρκτή επιλογή πολιτικής, όχι κάποια φαντασίωση.
Και στην Ελλάδα η κυβέρνηση έχει επιλέξει μέχρι στιγμής διαφορετικό δρόμο: προσωρινές και περισσότερο στοχευμένες ενισχύσεις. Μάλιστα, εκπρόσωπος του ΥΠΕΘΟ δήλωσε πριν από τη ΔΕΘ ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει στη λογική του Fuel Pass και δεν εξετάζει μείωση ΦΠΑ ή ΕΦΚ.
Αυτό είναι πολιτική επιλογή.
Και ως πολιτική επιλογή κρίνεται.
👉 Και τώρα που το σοκ συνεχίζεται, οι «ασπιρίνες» δεν αρκούν
Μάλιστα, μόλις χθες έγινε γνωστό ότι η κυβέρνηση εξετάζει πρόσθετα μέτρα για καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα, ακριβώς επειδή οι διεθνείς τιμές παραμένουν υπό πίεση.
Άρα ακόμη και η ίδια η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι μπορεί να απαιτηθεί νέα παρέμβαση.
Και εδώ πρέπει να τεθεί πλέον το ερώτημα χωρίς περιστροφές:
Θα συνεχίσουμε με Fuel Pass, δεκάρικα στο diesel και έκτακτα βοηθήματα ή θα υπάρξει γενναία παρέμβαση στην ίδια την τελική τιμή της ενέργειας;
Θα εξεταστεί προσωρινή μείωση του ΕΦΚ;
Θα εξεταστεί μείωση του ΦΠΑ εκεί όπου επιτρέπεται και είναι δημοσιονομικά βιώσιμη;
Θα υπάρξει ουσιαστικότερη προστασία στο ηλεκτρικό ρεύμα;
Θα εξεταστούν υπερκέρδη ενεργειακών επιχειρήσεων και ενδεχόμενη χρηματοδότηση μέτρων από αυτά; Η Πολωνία, για παράδειγμα, εξετάζει εκ νέου έκτακτη φορολόγηση πλεοναζόντων εσόδων πετρελαϊκών εταιρειών ώστε τα έσοδα να χρηματοδοτήσουν ελάφρυνση των καταναλωτών.
Αυτά είναι τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν.
Το Ιράν εξηγεί την κρίση. Δεν αποτελεί κυβερνητικό πρόγραμμα
Και κάπου εδώ πρέπει να τελειώσει και το επικοινωνιακό παιχνίδι:
«Φταίει το Ιράν».
«Φταίει η Ρωσία».
«Φταίει η Ουκρανία».
«Φταίνε τα Στενά του Ορμούζ».
Ναι.
Οι διεθνείς εξελίξεις προκαλούν το ενεργειακό σοκ. Αυτό είναι γεγονός και θα ήταν παράλογο να το αρνηθούμε.
Αλλά ο Έλληνας πολίτης δεν εξέλεξε κυβέρνηση για να του εξηγεί κάθε βράδυ στις ειδήσεις γιατί ακριβαίνει το πετρέλαιο.
Εξέλεξε κυβέρνηση για να διαχειρίζεται τις συνέπειες όταν ακριβαίνει.
Το αν φταίει η Ρωσία ή το Ιράν για την αρχική αύξηση δεν απαντά στο ερώτημα γιατί ο ΕΦΚ της ελληνικής βενζίνης παραμένει στα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.
Δεν απαντά γιατί επιλέγεται Fuel Pass αντί μείωσης φόρων.
Δεν απαντά πόσο από το κόστος θα αναλάβει το κράτος.
Και δεν απαντά τι θα συμβεί αν η κρίση κρατήσει όλο τον χειμώνα.
Αυτό είναι πλέον ευθύνη της ελληνικής κυβέρνησης: όχι να σταματήσει τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αλλά να αποφασίσει πόσο από το διεθνές σοκ θα επιτρέψει να περάσει στην τσέπη του πολίτη.
Και εδώ χρειάζονται σκληρά, γενναία και μετρήσιμα μέτρα, με σαφή κοστολόγηση και διάρκεια.
Γιατί το «δεν φταίμε εμείς» μπορεί να εξηγεί από πού ξεκίνησε η φωτιά.
Δεν είναι όμως σχέδιο για το πώς θα τη σβήσεις.
Και οι κάλτσες, τα κασκόλ και οι κουβέρτες μπορεί να κάνουν ωραίο τρολάρισμα στο Facebook.
Ενεργειακή πολιτική πάντως δεν είναι.
