Το ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά φαίνεται να αντιμετωπίζεται πλέον πολύ πιο σοβαρά από δημοσκόπους και κομματικά επιτελεία. Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο αν ένας νέος πολιτικός φορέας θα καταφέρει να μπει στη Βουλή, αλλά πόσο βαθιά μπορεί να εισχωρήσει στην παραδοσιακή εκλογική βάση της Νέας Δημοκρατίας.
Οι συζητήσεις γύρω από τις επόμενες κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού έχουν ενταθεί και μαζί τους μεγαλώνει η προσπάθεια να υπολογιστεί η πραγματική εκλογική δυναμική που θα μπορούσε να αποκτήσει ένα κόμμα υπό την πολιτική επιρροή του.
Το εύρος των εκτιμήσεων παραμένει μεγάλο. Από μια επίδοση λίγο πάνω από το όριο εισόδου στη Βουλή μέχρι ένα ενδεχόμενο διψήφιο ποσοστό, η απόσταση είναι τεράστια.
Και αυτό ακριβώς φαίνεται να αποτελεί σήμερα ένα από τα προβλήματα των δημοσκόπων: δεν είναι εύκολο να μετρηθεί μια πολιτική πρόταση που ακόμη δεν έχει αποκτήσει ολοκληρωμένη κομματική μορφή, ψηφοδέλτια και σαφές πρόγραμμα.
Η μεγάλη δεξαμενή των 990.000 ψηφοφόρων
Υπάρχει, ωστόσο, ένας αριθμός που εξηγεί γιατί το ενδεχόμενο ενός κόμματος Σαμαρά δεν περνά απαρατήρητο από τη ΝΔ.
Στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου του 2023 η Νέα Δημοκρατία είχε συγκεντρώσει 2.115.322 ψήφους και ποσοστό 40,56%. Στις ευρωεκλογές του Ιουνίου του 2024 περιορίστηκε στις 1.125.602 ψήφους και στο 28,31%. Πρόκειται για διαφορά 989.720 ψήφων.
Δεν σημαίνει βεβαίως ότι σχεδόν ένα εκατομμύριο πολίτες αποτελούν σήμερα μια ενιαία πολιτική δεξαμενή ούτε ότι όλοι μπορούν να επιστρέψουν στη ΝΔ ή να μετακινηθούν προς τον Σαμαρά. Η πολύ χαμηλότερη συμμετοχή στις ευρωεκλογές επηρέασε καθοριστικά τους απόλυτους αριθμούς.
Το πολιτικό δεδομένο, όμως, παραμένει: ένα πολύ μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος που είχε ψηφίσει ΝΔ το 2023 δεν την ψήφισε στις ευρωεκλογές του 2024. Ακόμη και κυβερνητικά στελέχη είχαν τότε αναγνωρίσει ότι σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων της ΝΔ κατευθύνθηκε στην αποχή.
Και ακριβώς εκεί φαίνεται να βρίσκεται ένα από τα βασικά πεδία της επερχόμενης πολιτικής σύγκρουσης.
Ποιους θέλει να προσεγγίσει ο Σαμαράς
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν χρειάζεται απαραίτητα να αναζητήσει το μεγαλύτερο μέρος της εκλογικής του δύναμης σε πολίτες που σήμερα ψηφίζουν Ελληνική Λύση, Φωνή Λογικής ή άλλα κόμματα δεξιότερα της ΝΔ.
Η σημαντικότερη δεξαμενή θα μπορούσε να βρίσκεται μέσα στην ιστορική βάση της ίδιας της Νέας Δημοκρατίας.
Πρόκειται για συντηρητικούς ψηφοφόρους που μπορεί να έχουν απομακρυνθεί από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, χωρίς όμως να έχουν βρει άλλη σταθερή πολιτική στέγη.
Εάν ο πρώην πρωθυπουργός καταφέρει να παρουσιάσει το νέο εγχείρημα όχι ως ακόμη ένα κόμμα στα δεξιά της ΝΔ αλλά ως πολιτική έκφραση της «παραδοσιακής Νέας Δημοκρατίας», τότε η σύγκρουση αποκτά διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Δεν θα πρόκειται απλώς για ανταγωνισμό μεταξύ δύο κομμάτων.
Θα πρόκειται για μάχη γύρω από την πολιτική ταυτότητα και την ιστορική βάση της κεντροδεξιάς παράταξης.
Το ίδιο ακροατήριο χρειάζεται και ο Μητσοτάκης
Εδώ βρίσκεται και το πραγματικό πρόβλημα για το Μέγαρο Μαξίμου.
Ένα μέρος ακριβώς αυτών των ψηφοφόρων χρειάζεται και η Νέα Δημοκρατία προκειμένου να ανεβάσει ξανά τα ποσοστά της.
Η αριθμητική είναι απλή.
Η ΝΔ δεν χρειάζεται μόνο να συγκρατήσει όσους εξακολουθούν να δηλώνουν ότι θα την ψηφίσουν. Χρειάζεται να επαναφέρει ένα μέρος των πολιτών που την ψήφισαν στις εθνικές εκλογές και στη συνέχεια απομακρύνθηκαν ή απείχαν.
Εάν όμως στο μεταξύ δημιουργηθεί ένας πολιτικός φορέας που τους προσφέρει μια διαφορετική επιλογή μέσα στον ευρύτερο χώρο της παραδοσιακής Δεξιάς, η επιστροφή αυτή γίνεται δυσκολότερη.
Γι’ αυτό και η πραγματική ζημιά που μπορεί να προκαλέσει ο Σαμαράς στη ΝΔ δεν μετριέται αποκλειστικά από το ποσοστό που θα πάρει ο ίδιος.
Μετριέται και από το ποσοστό που μπορεί να εμποδίσει τη Νέα Δημοκρατία να ανακτήσει.
Από το 3% στο διψήφιο: Γιατί υπάρχει τόσο μεγάλη απόσταση στις εκτιμήσεις
Αυτό εξηγεί και γιατί οι εκτιμήσεις για το ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις.
Άλλο πράγμα είναι να ερωτάται σήμερα ένας ψηφοφόρος εάν «θα μπορούσε» να ψηφίσει ένα κόμμα Σαμαρά και εντελώς διαφορετικό να έχει μπροστά του στην κάλπη ένα πραγματικό κόμμα με όνομα, υποψηφίους, πρόγραμμα και πολιτικές συμμαχίες.
Η δυνητική ψήφος δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε πραγματική ψήφο.
Υπάρχουν όμως παράγοντες που θα μπορούσαν να αυξήσουν τη δυναμική του εγχειρήματος: η στελέχωσή του, τα πρόσωπα που θα αποχωρήσουν ή όχι από τη ΝΔ, η δυνατότητα οργανωτικής παρουσίας σε ολόκληρη τη χώρα και κυρίως η εικόνα που θα δημιουργηθεί ότι το νέο κόμμα διαθέτει προοπτική ουσιαστικής κοινοβουλευτικής παρουσίας.
Το 3%, το 6% και το 10% δεν είναι απλώς διαφορετικοί αριθμοί.
Δημιουργούν εντελώς διαφορετικές πολιτικές συνθήκες.
Η σύγκρουση γίνεται πλέον προσωπική και πολιτική
Μέσα σε αυτό το σκηνικό πρέπει να διαβαστεί και η αυξανόμενη ένταση ανάμεσα στον πρώην πρωθυπουργό και κορυφαία κυβερνητικά στελέχη.
Η αντιπαράθεση δεν αφορά πλέον μόνο επιμέρους πολιτικές επιλογές.
Ο Σαμαράς επιχειρεί να οικοδομήσει ένα σαφές ιδεολογικό στίγμα γύρω από ζητήματα εθνικής πολιτικής, μεταναστευτικού, κοινωνικών θεμάτων και της λεγόμενης «woke ατζέντας».
Μπορεί κάποιος να συμφωνεί ή να διαφωνεί έντονα με αυτές τις θέσεις. Πολιτικά όμως υπηρετούν έναν συγκεκριμένο στόχο: να δημιουργήσουν καθαρή διαχωριστική γραμμή από τη σημερινή Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Και αυτό είναι απαραίτητο για οποιονδήποτε επιχειρεί να δημιουργήσει νέο κόμμα στον ίδιο πολιτικό χώρο.
Εάν δεν υπάρχει ευδιάκριτη πολιτική απόσταση από τη ΝΔ, ο ψηφοφόρος δεν έχει ισχυρό λόγο να εγκαταλείψει το κυβερνών κόμμα.
Το δύσκολο δίλημμα της Νέας Δημοκρατίας
Η ΝΔ βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια λεπτή στρατηγική εξίσωση.
Εάν κινηθεί προς τα δεξιά για να περιορίσει τις διαρροές προς τον Σαμαρά, κινδυνεύει να αποδυναμώσει το κεντρώο προφίλ πάνω στο οποίο στηρίχθηκε μεγάλο μέρος της εκλογικής διεύρυνσης του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Εάν αντίθετα παραμείνει σταθερά στην πολιτική στρατηγική που ακολουθεί σήμερα, αφήνει μεγαλύτερο χώρο στον πρώην πρωθυπουργό να επιχειρήσει να εκφράσει το πιο παραδοσιακό και συντηρητικό κομμάτι της παράταξης.
Αυτό πιθανότατα θα αποτελέσει μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πολιτικές συγκρούσεις της επόμενης περιόδου.
Το πραγματικό στοίχημα του Σαμαρά
Το κρίσιμο επομένως δεν είναι απλώς εάν ο Αντώνης Σαμαράς θα ανακοινώσει κόμμα.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιον θα πείσει ότι εκπροσωπεί.
Εάν περιοριστεί σε ένα ακόμη κόμμα της δεξιάς πολυκατοικίας, η εκλογική του οροφή μπορεί να αποδειχθεί περιορισμένη.
Εάν όμως καταφέρει να πείσει σημαντικό τμήμα των παλιών ψηφοφόρων της ΝΔ ότι εκείνος εκφράζει αυθεντικότερα την πολιτική παράδοση από την οποία προέρχονται, τότε η εξίσωση αλλάζει.
Οι 989.720 λιγότερες ψήφοι της ΝΔ μεταξύ των εθνικών εκλογών του 2023 και των ευρωεκλογών του 2024 δεν αποτελούν φυσικά «ψήφους Σαμαρά». Αποτελούν όμως μια τεράστια υπενθύμιση ότι υπάρχει εκλογικός κόσμος που κάποτε ψήφισε μαζικά Νέα Δημοκρατία και στη συνέχεια δεν την ακολούθησε.
Και αυτόν τον κόσμο θέλουν πλέον δύο πλευρές.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης για να τον επαναφέρει στη Νέα Δημοκρατία και ο Αντώνης Σαμαράς για να τον πείσει ότι δεν χρειάζεται να επιστρέψει ποτέ.
