Υπάρχει ένα σημείο πέρα από το οποίο η κατανόηση σταματά και αρχίζουν τα εύλογα ερωτήματα.
Και φοβάμαι ότι με όσα συμβαίνουν πλέον στη γραμμή Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη, έχουμε φτάσει ακριβώς εκεί.
Να ξεκαθαρίσουμε κάτι από την αρχή.
Τα πλοία είναι μηχανές.
Οι μηχανές παθαίνουν βλάβες.
Κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί να κατηγορήσει μια ακτοπλοϊκή εταιρεία επειδή ένα πλοίο παρουσίασε τεχνικό πρόβλημα.
Αντίθετα, όταν υπάρχει ζήτημα ασφαλείας, το πλοίο πρέπει να σταματά και να ελέγχεται.
Τελεία.
Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι η βλάβη.
Το πρόβλημα είναι ότι μια ολόκληρη ακτοπλοϊκή γραμμή που συνδέει την Πάτρα με την Κεφαλονιά και την Ιθάκη φαίνεται ότι μπορεί να καταρρεύσει επειδή παρουσιάστηκε ένα τεχνικό πρόβλημα στο πλοίο που επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί.
Και τότε η λύση ποια είναι;
Περίπου:
«Πηγαίνετε από τον Πόρο».
Ε, όχι.
Κάπου το έχουμε παραξηλώσει.
Σήμερα η πραγματικότητα είναι αυτή
Η ίδια η Levante Ferries ανακοίνωσε ότι σήμερα, 3 Σεπτεμβρίου, δεν εκτελούνται τα προγραμματισμένα δρομολόγια της γραμμής λόγω τεχνικού προβλήματος.
Και για να εξυπηρετηθούν οι επιβάτες από την Ιθάκη προς τη Σάμη και την Πάτρα, προβλέπεται να μετακινηθούν αρχικά προς τη Σάμη και στη συνέχεια να πάνε στον Πόρο ώστε να χρησιμοποιήσουν τη γραμμή Πόρος–Κυλλήνη.
Για όσους δεν διαθέτουν αυτοκίνητο προβλέπεται λεωφορείο.
Δηλαδή ας το μεταφράσουμε στην πραγματική ζωή.
Ο επιβάτης που αγόρασε εισιτήριο για να πάει Ιθάκη–Σάμη–Πάτρα, ξαφνικά καλείται να συμμετάσχει σε μια μικρή εκδρομή στη μισή Κεφαλονιά για να φτάσει τελικά στον προορισμό του.
Πλοίο.
Σάμη.
Λεωφορείο ή αυτοκίνητο.
Πόρος.
Ξανά πλοίο.
Κυλλήνη.
Και μετά Πάτρα.
Και αυτό παρουσιάζεται ως «εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού».
Ναι, προφανώς είναι καλύτερο από το να εγκαταλειφθούν οι άνθρωποι εντελώς.
Αλλά δεν μπορεί να θεωρείται κανονική λύση.
Είναι λύση ανάγκης επειδή απέτυχε ο κανονικός σχεδιασμός.
Και εδώ βρίσκεται η ευθύνη της Levante
Η Levante Ferries δεν εμφανίστηκε χθες στη γραμμή.
Την εκτελεί εδώ και χρόνια.
Γνωρίζει τη Σάμη.
Γνωρίζει την Ιθάκη.
Γνωρίζει τις ανάγκες των επιβατών.
Γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν μιλάμε για μια τουριστική γραμμή που αν χαθεί ένα δρομολόγιο οι ταξιδιώτες θα πάνε στην παραλία και θα φύγουν την επόμενη ημέρα.
Μιλάμε για ανθρώπους που ταξιδεύουν προς την Πάτρα για νοσοκομεία.
Για φοιτητές.
Για εργαζόμενους.
Για επαγγελματίες.
Για οικογένειες.
Για ανθρώπους που έχουν ανταποκρίσεις.
Για κατοίκους της Ιθάκης που ήδη έχουν πολύ λιγότερες συγκοινωνιακές επιλογές από όλους τους υπόλοιπους.
Όταν λοιπόν αναλαμβάνεις μια τέτοια γραμμή, πρέπει να υπάρχει και σοβαρό σχέδιο αντικατάστασης.
Δεν μπορεί κάθε έκτακτη κατάσταση να μετατρέπεται αυτομάτως σε πρόβλημα του επιβάτη.
Το έργο το έχουμε ξαναδεί
Και αυτό είναι το σημαντικότερο.
Αν ήταν η πρώτη φορά, θα μπορούσαμε να πούμε:
«Έτυχε».
Δεν είναι όμως.
Μόλις πριν από λίγες ημέρες συζητούσαμε για το άλλο μεγάλο παράδοξο της ίδιας γραμμής.
Τον χειμώνα, όταν το πλοίο που εκτελούσε την Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη μπήκε στην προβλεπόμενη ετήσια ακινησία του, δεν μπήκε άλλο πλοίο στη θέση του.
Η γραμμή σταμάτησε.
Και αυτό είναι ίσως ακόμη σοβαρότερο.
Γιατί η ετήσια ακινησία δεν είναι βλάβη.
Δεν εμφανίζεται ξαφνικά στις 7 το πρωί.
Είναι γνωστή και προγραμματισμένη.
Άρα εκεί δεν μπορεί κανείς να επικαλεστεί το απρόοπτο.
Κι όμως, το αποτέλεσμα για τον κάτοικο ήταν πάλι το ίδιο:
δεν έχεις Πάτρα–Σάμη;
πήγαινε από αλλού.
Δεν μπορεί ο Πόρος να είναι το μόνιμο plan B της Σάμης
Αυτό πρέπει κάποτε να το καταλάβουμε.
Η γραμμή Πόρος–Κυλλήνη είναι εξαιρετικά σημαντική για την Κεφαλονιά.
Αλλά δεν αντικαθιστά την Πάτρα–Σάμη.
Άλλο Πάτρα.
Άλλο Κυλλήνη.
Άλλο Σάμη.
Άλλο Πόρος.
Δεν είναι δύο διαφορετικές ονομασίες της ίδιας συγκοινωνιακής σύνδεσης.
Έχουν διαφορετική γεωγραφία και εξυπηρετούν διαφορετικές περιοχές και διαφορετικές ανάγκες.
Για κάποιον από τη βόρεια Κεφαλονιά ή τη Σάμη, το να του λες να πάει στον Πόρο σημαίνει σημαντική πρόσθετη οδική μετακίνηση.
Για τον Ιθακήσιο η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο παράλογη.
Και για κάποιον που θέλει να πάει στην Πάτρα ή στο Ρίο, η άφιξη στην Κυλλήνη σημαίνει ότι το ταξίδι δεν έχει καν τελειώσει.
Άρα πρέπει να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την Κυλλήνη ως ισοδύναμη εναλλακτική της Πάτρας.
Δεν είναι.
Και τώρα υπάρχει το ερώτημα της Superfast
Οι «Ανοιχτοί Ορίζοντες» και οι «Κεφαλονίτες Καραβολάτρες» θέτουν ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα.
Από τη στιγμή που πλοίο της διεθνούς γραμμής της Superfast προσεγγίζει τη Σάμη, γιατί δεν εξετάζεται σε μια τέτοια έκτακτη κατάσταση η δυνατότητα να μεταφέρει και επιβάτες εσωτερικού μεταξύ Σάμης και Πάτρας;
Το ερώτημα είναι απολύτως λογικό.
Δεν υποστηρίζουμε ότι αυτό μπορεί να γίνει αυτομάτως.
Υπάρχουν ζητήματα αδειοδότησης, δρομολόγησης, ασφαλιστικής κάλυψης, συμβάσεων και κανονιστικού πλαισίου που πρέπει να εξεταστούν.
Γι’ αυτό ακριβώς υπάρχει Υπουργείο Ναυτιλίας.
Να μας πει:
Μπορεί να γίνει;
Αν όχι, γιατί;
Ποιο είναι το συγκεκριμένο νομικό ή επιχειρησιακό εμπόδιο;
Και αν μπορεί να γίνει κατ’ εξαίρεση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, γιατί δεν έχει ήδη προβλεφθεί ένας τέτοιος μηχανισμός;
Γιατί η πραγματικότητα είναι εντυπωσιακή:
υπάρχει μεγάλο επιβατηγό πλοίο που προσεγγίζει τη Σάμη στο πλαίσιο της διεθνούς γραμμής και την ίδια στιγμή ένας κάτοικος της Σάμης που θέλει να πάει στην Πάτρα μπορεί να αναγκάζεται να κατέβει οδικώς στον Πόρο!
Αν αυτό δεν αξίζει τουλάχιστον θεσμική διερεύνηση, τι αξίζει;
Και εδώ έχει τεράστια ευθύνη το Υπουργείο
Γιατί θα ήταν άδικο να φορτώσουμε ολόκληρη την κατάσταση στη Levante Ferries.
Η εταιρεία έχει τη δική της ευθύνη.
Αλλά υπάρχει και ένας άλλος παίκτης.
Το Υπουργείο Ναυτιλίας.
Ποιος καθορίζει το θεσμικό πλαίσιο;
Ποιος εγκρίνει τις γραμμές;
Ποιος υπογράφει συμβάσεις;
Ποιος καθορίζει τους όρους μιας γραμμής δημόσιας υπηρεσίας;
Ποιος μπορεί να προβλέψει υποχρεωτικό πλοίο αντικατάστασης;
Το κράτος.
Και το πρόβλημα της Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη έχει ήδη φτάσει μέχρι τη Βουλή.
Εδώ και καιρό είναι γνωστό ότι το θεσμικό πλαίσιο μπορεί να επιτρέπει περίοδο ακινησίας χωρίς να εξασφαλίζεται υποχρεωτικά αντικατάσταση του πλοίου.
Άρα δεν μπορεί σήμερα κανείς να εμφανίζεται έκπληκτος.
Το πρόβλημα είναι γνωστό.
Δεν ζητάμε από τη Levante να έχει ένα πλοίο δεμένο και να περιμένει
Υπάρχει και η άλλη πλευρά.
Δεν είναι σοβαρό να απαιτούμε από μια ιδιωτική εταιρεία να διαθέτει ένα ολόκληρο επιβατηγό πλοίο μονίμως σε αναμονή στη Σάμη μήπως χαλάσει κάποιο άλλο.
Ένα πλοίο έχει τεράστιο κόστος.
Πληρώματα.
Καύσιμα.
Συντήρηση.
Λιμενικά τέλη.
Ασφάλιση.
Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι να απαιτούμε παράλογα πράγματα από μια εταιρεία.
Το ζήτημα είναι να υπάρχει συμφωνημένος μηχανισμός έκτακτης ανάγκης.
Εάν χαλάσει το πλοίο Α, ποιο είναι το Β;
Εάν δεν υπάρχει διαθέσιμο πλοίο της ίδιας εταιρείας, ποια είναι η εναλλακτική;
Μπορεί να ενεργοποιηθεί άλλο πλοίο;
Μπορεί να αξιοποιηθεί προσωρινά η διεθνής γραμμή;
Υπάρχει συμφωνία με άλλο πάροχο;
Σε πόσες ώρες πρέπει να αποκατασταθεί η σύνδεση;
Ποιος αναλαμβάνει το πρόσθετο κόστος;
Αυτό λέγεται σχεδιασμός.
Το «βρείτε τρόπο να πάτε στον Πόρο» δεν είναι σχεδιασμός.
Η Levante έχει πλέον ιδιαίτερη ευθύνη απέναντι στην Κεφαλονιά
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που δεν μπορούμε να αγνοούμε.
Η Levante δεν είναι μία από πολλές εταιρείες που εξυπηρετούν την Κεφαλονιά.
Στις δύο βασικές συνδέσεις του νησιού προς Πελοπόννησο και Δυτική Ελλάδα έχει σήμερα κυρίαρχη παρουσία.
Πόρος–Κυλλήνη;
Levante.
Σάμη–Πάτρα;
Levante.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει οποιαδήποτε παράνομη ή καταχρηστική συμπεριφορά.
Σημαίνει όμως ότι η εταιρεία έχει αποκτήσει πολύ μεγάλη ευθύνη απέναντι στο νησί.
Γιατί όταν ο επιβάτης δεν έχει ουσιαστικά δεύτερη εταιρεία να επιλέξει στην ίδια γραμμή, η εταιρική ευθύνη αυξάνεται.
Δεν μειώνεται.
Ο Κεφαλονίτης έχει στηρίξει τη Levante.
Ταξιδεύει με τα πλοία της.
Πληρώνει τα εισιτήριά της.
Οι επιχειρήσεις μεταφέρουν τα εμπορεύματά τους με τα πλοία της.
Και η εταιρεία έχει αναμφισβήτητα προσφέρει πολλά στην ακτοπλοϊκή εξυπηρέτηση των νησιών.
Αυτό όμως δεν αγοράζει ασυλία από την κριτική.
Η συνεργασία δεν μπορεί να σημαίνει δημόσιες σχέσεις
Και εδώ οι «Ανοιχτοί Ορίζοντες» αγγίζουν ένα ζήτημα που αφορά συνολικά την τοπική πολιτική ζωή.
Οι Δήμοι, η Περιφέρεια, ο βουλευτής και όλοι οι θεσμικοί εκπρόσωποι πρέπει ασφαλώς να έχουν καλή συνεργασία με τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Χρειάζεται.
Η Κεφαλονιά είναι νησί.
Οι ακτοπλοϊκές εταιρείες είναι κρίσιμος κρίκος της οικονομίας της.
Αλλά άλλο συνεργασία και άλλο να μη μιλάμε όταν υπάρχει πρόβλημα για να μη χαλάσουμε τις σχέσεις μας.
Η δουλειά ενός αιρετού δεν είναι να έχει καλές δημόσιες σχέσεις με μια εταιρεία.
Η δουλειά του είναι να υπερασπίζεται τους πολίτες.
Ακόμη και όταν αυτό ενοχλεί.
Κυρίως τότε.
Η γραμμή Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη δεν είναι πολυτέλεια
Πρέπει επίσης να τελειώσει κάποτε και μια άλλη συζήτηση.
Η γραμμή αυτή δεν είναι ένα εποχικό τουριστικό bonus.
Δεν είναι:
«έχουμε και Πάτρα, καλό είναι».
Είναι βασική υποδομή της Κεφαλονιάς και κυρίως της Ιθάκης.
Η Πάτρα αποτελεί πύλη προς τη Δυτική Ελλάδα.
Προς το Ρίο.
Προς τα νοσοκομεία.
Προς τα πανεπιστήμια.
Προς επαγγελματικές δραστηριότητες.
Προς το οδικό δίκτυο που οδηγεί στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα.
Και για τη βόρεια και κεντρική Κεφαλονιά η Σάμη έχει εντελώς διαφορετική γεωγραφική λειτουργία από τον Πόρο.
Αυτό πρέπει επιτέλους να αποτυπωθεί και στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η γραμμή.
Από το προσωρινό πρόβλημα πρέπει να βγει μόνιμη λύση
Αν κάτι θετικό μπορεί να προκύψει από τη σημερινή ταλαιπωρία, είναι να ανοίξει επιτέλους σοβαρά η συζήτηση.
Όχι μόνο για το τι θα γίνει σήμερα ή αύριο.
Αλλά για το τι θα γίνεται κάθε φορά που υπάρχει πρόβλημα.
Η Κεφαλονιά και η Ιθάκη πρέπει να απαιτήσουν συγκεκριμένα πράγματα.
Υποχρεωτικό και σαφές σχέδιο αντικατάστασης για τη γραμμή.
Επανεξέταση των όρων υπό τους οποίους επιτρέπεται η πολύμηνη ή πολυήμερη διακοπή λόγω ακινησίας.
Θεσμικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση βλάβης.
Επίσημη εξέταση της δυνατότητας αξιοποίησης των πλοίων της διεθνούς γραμμής για εσωτερική μεταφορά σε έκτακτες περιπτώσεις.
Και γιατί όχι;
Να εξεταστεί σοβαρά εάν αυτή η δυνατότητα μπορεί να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα, εφόσον φυσικά το επιτρέπει το εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η Σάμη μπορεί να γίνει πολύ μεγαλύτερη ακτοπλοϊκή πύλη
Υπάρχει μάλιστα εδώ και μια μεγάλη αναπτυξιακή διάσταση.
Η προσέγγιση της διεθνούς γραμμής στη Σάμη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια του θερινού προγράμματος.
Η Κεφαλονιά βρίσκεται απέναντι από την Ιταλία.
Η αγορά της Ιταλίας είναι κρίσιμη για τον τουρισμό του νησιού.
Και η απευθείας ακτοπλοϊκή πρόσβαση δημιουργεί δυνατότητες για αυτοκίνητα, camper, οργανωμένες εκδρομές και ταξιδιώτες από ολόκληρη την Κεντρική Ευρώπη.
Άρα η συζήτηση μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη:
τι λιμάνι θέλουμε να είναι η Σάμη τα επόμενα δέκα χρόνια;
Ένα λιμάνι που περιμένει ένα καθημερινό πλοίο για την Πάτρα;
Ή μια πραγματική εθνική και διεθνής πύλη της Κεφαλονιάς;
Αρκετά με το «πήγαινε από τον Πόρο»
Η σημερινή κατάσταση πρέπει να αποτελέσει καμπανάκι.
Όχι μόνο για τη Levante.
Και για το Υπουργείο.
Και για τον βουλευτή.
Και για την Περιφέρεια.
Και για τους Δήμους.
Η Levante οφείλει να καταλάβει ότι όταν έχει αναλάβει τόσο μεγάλο μέρος της ακτοπλοϊκής εξυπηρέτησης της Κεφαλονιάς, δεν αρκεί να εκτελεί τα δρομολόγια όταν όλα λειτουργούν κανονικά.
Η πραγματική αξιοπιστία ενός συγκοινωνιακού παρόχου φαίνεται όταν κάτι πάει στραβά.
Και το Υπουργείο οφείλει να καταλάβει ότι νησιωτική πολιτική δεν είναι να εγκρίνεις ένα δρομολόγιο και μετά να θεωρείς ότι τελείωσε η δουλειά σου.
Νησιωτική πολιτική σημαίνει να εξασφαλίζεις ότι ο νησιώτης θα έχει σύνδεση και όταν υπάρξει το απρόοπτο.
Γιατί σήμερα είναι μια βλάβη.
Χθες ήταν η ετήσια ακινησία.
Αύριο μπορεί να είναι κάτι άλλο.
Και κάθε φορά δεν μπορεί η απάντηση να είναι η ίδια:
«Υπάρχει ο Πόρος».
Ναι, υπάρχει ο Πόρος.
Υπάρχει όμως και η Σάμη.
Υπάρχει η Ιθάκη.
Υπάρχει η Πάτρα.
Και υπάρχουν πολίτες που πληρώνουν για μια συγκεκριμένη ακτοπλοϊκή σύνδεση και δικαιούνται να περιμένουν ότι πίσω από αυτή υπάρχει κάτι περισσότερο από ένα πλοίο και ένα πρόγραμμα δρομολογίων.
Υπάρχει σχέδιο.
Γιατί αν ολόκληρη η γραμμή Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη εξαρτάται κάθε φορά από το αν είναι διαθέσιμο ένα συγκεκριμένο πλοίο, τότε το πρόβλημα δεν είναι πια η βλάβη.
Το πρόβλημα είναι ο ίδιος ο σχεδιασμός της γραμμής.
Και αυτό, μετά από τόσα χρόνια, δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ούτε έκτακτο ούτε απρόβλεπτο.
