Υπάρχει ένας πολύ εύκολος τρόπος να κάνεις μια πολιτική αφήγηση συναρπαστική.
Παίρνεις πραγματικά γεγονότα, προσθέτεις προσωπικές αναμνήσεις, βάζεις μέσα μερικές άγνωστες συνομιλίες που υποτίθεται ότι έγιναν πίσω από κλειστές πόρτες, ρίχνεις λίγο παρασκήνιο, αρκετή συνωμοσιολογία και στο τέλος παρουσιάζεις τη δική σου ερμηνεία της Ιστορίας σαν να είναι η ίδια η Ιστορία.
Αυτό ακριβώς κάνει ο Γιώργος Καρατζαφέρης.
Και επειδή είναι ευφυής, έμπειρος και εξαιρετικά επικοινωνιακός, το κάνει καλά.
Το πρόβλημα είναι ότι άλλο μια απολαυστική πολιτική αφήγηση και άλλο μια τεκμηριωμένη πολιτική ανάλυση.
Και στη συγκεκριμένη συνέντευξη η απόσταση μεταξύ των δύο είναι τεράστια.
Ο Σαμαράς και η πτώση Μητσοτάκη: εδώ υπάρχει Ιστορία – αλλά όχι όλη η Ιστορία
Ο Καρατζαφέρης ξεκινά από ένα πραγματικό και αδιαμφισβήτητο ιστορικό γεγονός: τη ρήξη του Αντώνη Σαμαρά με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και την τελική πτώση της κυβέρνησης της ΝΔ το 1993.
Από εκεί όμως αρχίζει να χτίζει τη δική του εκδοχή.
Υποστηρίζει ακόμη ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε φτάσει στο σημείο να πετάξει τον Σαμαρά έξω από συνεδρίαση για το Μακεδονικό, αποδίδοντάς του μάλιστα τη φράση «δεν θέλω να τον βλέπω στα μάτια μου».
Είναι μια εντυπωσιακή ιστορία.
Αλλά ποια είναι η απόδειξη;
Η μαρτυρία του Καρατζαφέρη.
Και αυτό είναι το πρώτο μεγάλο πρόβλημα ολόκληρης της συνέντευξης.
Ο αφηγητής εμφανίζεται ταυτόχρονα ως μάρτυρας, ιστορικός, αναλυτής και τελικός κριτής των γεγονότων.
Ό,τι θυμάται μετατρέπεται σχεδόν αυτομάτως σε ιστορικό τεκμήριο.
Δεν λειτουργεί έτσι η σοβαρή πολιτική αποτίμηση.
Και μετά έρχεται η Siemens – χωρίς το στοιχείο που θα έκανε τον ισχυρισμό είδηση
Ακόμη σοβαρότερο είναι το σημείο όπου ο Καρατζαφέρης δηλώνει ότι, κατά τη δική του άποψη, ο Σαμαράς «χρησιμοποιήθηκε από τη Siemens και από τον Κόκκαλη».
Όταν ερωτάται πώς, απαντά ουσιαστικά: ψάξτε τα πρακτικά της Εξεταστικής.
Όχι.
Έτσι δεν λειτουργεί η απόδειξη.
Όταν διατυπώνεις έναν τόσο βαρύ ισχυρισμό για έναν πρώην πρωθυπουργό, το βάρος της τεκμηρίωσης βρίσκεται σε εκείνον που τον διατυπώνει.
Δεν πετάς μια πολιτική βόμβα και στη συνέχεια λες στον δημοσιογράφο και στον αναγνώστη «πήγαινε να ψάξεις».
Ή παρουσιάζεις συγκεκριμένα στοιχεία που αποδεικνύουν αυτό που λες ή το αφήνεις εκεί όπου πραγματικά βρίσκεται:
στην προσωπική σου εκτίμηση.
Το 18% του Σαμαρά είναι πραγματικό. Η αφήγηση γύρω του είναι βολικά μισή
Ο Καρατζαφέρης θυμάται επίσης το ιστορικό χαμηλό της ΝΔ τον Μάιο του 2012 και υποστηρίζει ότι ο Σαμαράς τον παρακαλούσε να προσχωρήσει μαζί με ολόκληρο το κόμμα του.
Το 18,85% της ΝΔ είναι γεγονός.
Αλλά εδώ υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα που εξαφανίζεται από την αφήγηση:
το 2012 δεν ήταν μια κανονική πολιτική περίοδος.
Ήταν η κορύφωση μιας πρωτοφανούς οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, με το παραδοσιακό δικομματικό σύστημα να καταρρέει.
Το ΠΑΣΟΚ, που το 2009 είχε πάρει 43,9%, κατέρρευσε το 2012 στο 13,2%.
Η ΝΔ πράγματι έπεσε στο 18,85%.
Επομένως το να παρουσιάζεται το 18% περίπου ως προσωπικό δημιούργημα του Σαμαρά, αποκομμένο από τη συνολική κατάρρευση του πολιτικού συστήματος της Μεταπολίτευσης, είναι πολιτικά βολικό αλλά αναλυτικά φτωχό.
Και υπάρχει και κάτι ακόμη.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, τον Ιούνιο του 2012, η ΝΔ ανέβηκε περίπου στο 30% και σχημάτισε κυβέρνηση.
Αυτό δεν χωράει τόσο εύκολα στο αφήγημα του «ανίκανου Σαμαρά που κατέστρεψε τη ΝΔ».
Γι’ αυτό και περνάει σχεδόν απαρατήρητο.
Ο Σαμαράς ήθελε να γίνει Πρόεδρος; Μπορεί. Απόδειξη;
Ερχόμαστε στο σήμερα.
Ο Καρατζαφέρης ισχυρίζεται ότι ο Αντώνης Σαμαράς ήθελε να γίνει Πρόεδρος της Δημοκρατίας και στη συνέχεια Ευρωπαίος επίτροπος, αλλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν του έκανε «τα χατίρια».
Και από εκεί, σύμφωνα με την αφήγησή του, άρχισε η γκρίνια.
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο βολική πολιτική εξήγηση ολόκληρης της συνέντευξης.
Διότι έτσι όλες οι πολιτικές διαφωνίες Σαμαρά–Μητσοτάκη παύουν να είναι πολιτικές.
Δεν υπάρχουν ελληνοτουρκικά.
Δεν υπάρχει μεταναστευτικό.
Δεν υπάρχει ιδεολογική φυσιογνωμία της ΝΔ.
Δεν υπάρχει διεύρυνση προς το Κέντρο.
Δεν υπάρχουν γάμος ομόφυλων ζευγαριών, ευρωπαϊκή πολιτική ή διαφορετικές αντιλήψεις για την παράταξη.
Υπάρχει ένας Σαμαράς που απλώς θύμωσε επειδή δεν έγινε Πρόεδρος ή επίτροπος.
Πολύ βολικό.
Αλλά για να γίνει αυτό πολιτικό γεγονός και όχι ερμηνεία του Καρατζαφέρη, χρειάζεται κάτι παραπάνω από το:
«Εγώ ξέρω ότι το ήθελε».
Και κάπου εκεί εμφανίζεται ο… πρέσβης στην Ουάσιγκτον
Η ιστορία γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή.
Ο Καρατζαφέρης αναφέρει ότι «ένας εδώ εις την πολιτική Ιερουσαλήμ» κυκλοφόρησε σενάριο σύμφωνα με το οποίο θα μπορούσε να προταθεί στον Σαμαρά η θέση του πρέσβη στην Ουάσιγκτον και παράλληλα να μπει ο γιος του στο ψηφοδέλτιο της Μεσσηνίας.
Προσέξτε την πηγή:
«Ένας κυκλοφόρησε».
Αυτό δεν είναι πληροφορία που μπορεί να παρουσιαστεί ως δεδομένο.
Είναι πολιτικό κουτσομπολιό.
Και μάλιστα κουτσομπολιό τρίτου βαθμού.
Μετά έρχεται το καλύτερο: για τους δυσαρεστημένους πολιτικούς φταίνε… οι γυναίκες τους
Στην προσπάθειά του να εξηγήσει ποιοι μπορεί να ακολουθήσουν τον Σαμαρά, ο Καρατζαφέρης καταλήγει σε μια εκπληκτική πολιτική θεωρία.
Οι σύζυγοι των πολιτικών πηγαίνουν, λέει, στα κομμωτήρια, συγκρίνουν τις υπουργοποιήσεις των ανδρών τους και επιστρέφουν σπίτι εκνευρισμένες.
Και κάπως έτσι δημιουργούνται πολιτικές αποστασίες.
Αν αυτό λεγόταν ως ανέκδοτο σε παρέα, θα είχε τη χάρη του.
Ως ερμηνεία πολιτικών μετακινήσεων όμως είναι περίπου στο επίπεδο:
«Τσακώθηκαν στο σπίτι και έφτιαξε κόμμα».
Αυτή δεν είναι πολιτική επιστήμη.
Είναι καφενειακή ψυχολογία με άρωμα λακ.
Και ξαφνικά ο Καρατζαφέρης γνωρίζει και ποιος θα κυβερνά για την επόμενη δεκαετία
Και φτάνουμε στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Εδώ ο Καρατζαφέρης εγκαταλείπει ακόμη και την προσπάθεια αντικειμενικής ανάλυσης.
Δηλώνει:
«Δεν βλέπω αντίπαλο μέχρι για μια δεκαετία».
Δέκα χρόνια.
Στην πολιτική.
Στην Ελλάδα.
Σε μια χώρα όπου μέσα σε λίγα χρόνια είδαμε κόμματα του 44% να καταρρέουν, κόμματα του 5% να γίνονται κυβέρνηση, δημοψηφίσματα, μνημόνια, πανδημία, ενεργειακές κρίσεις και πλήρη αναδιάταξη του κομματικού χάρτη.
Αλλά ο Καρατζαφέρης έχει λύσει το μυστήριο:
Μητσοτάκης μέχρι περίπου το 2036.
Αυτό δεν είναι πρόβλεψη.
Είναι πολιτική ευχή μεταμφιεσμένη σε ανάλυση.
Και όταν φτάνουμε στον Τσίπρα, η απογείωση ολοκληρώνεται
Για τον Αλέξη Τσίπρα, ο Καρατζαφέρης δεν περιορίζεται στην πολιτική κριτική.
Τον χαρακτηρίζει «πλήρως ελεγχόμενο από τον Αμερικάνο» και στηρίζει τον συλλογισμό του σε συναντήσεις και προσωπικές ερμηνείες γεγονότων.
Εδώ πρέπει να είμαστε απολύτως καθαροί.
Τέτοιος ισχυρισμός απαιτεί αποδείξεις.
Όχι υπονοούμενα.
Όχι «ξέρουμε ποιοι τον συνάντησαν».
Όχι «βρες ποια άλλη ιδιότητα είχαν».
Αποδείξεις.
Διαφορετικά δεν έχουμε αποκάλυψη.
Έχουμε πολιτική θεωρία.
Το πραγματικό πρόβλημα της συνέντευξης
Ο Καρατζαφέρης έχει ζήσει την πολιτική από μέσα.
Γνωρίζει πρόσωπα, καταστάσεις και παρασκήνιο δεκαετιών.
Αυτό κάνει τις αφηγήσεις του ενδιαφέρουσες.
Δεν τις κάνει αυτομάτως αληθινές.
Και αυτή είναι η κρίσιμη διάκριση.
Στη συγκεκριμένη συνέντευξη μπλέκονται συνεχώς τρία εντελώς διαφορετικά πράγματα:
ιστορικά γεγονότα,
προσωπικές μαρτυρίες,
και πολιτικές ερμηνείες.
Και παρουσιάζονται συχνά σαν να έχουν ακριβώς το ίδιο αποδεικτικό βάρος.
Δεν έχουν.
Γιατί τελικά όλα καταλήγουν στον ίδιο «ήρωα»
Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον.
Παρατηρήστε πώς είναι στημένη η συνολική αφήγηση.
Ο Σαμαράς εμφανίζεται δύστροπος, φιλόδοξος και πικραμένος.
Ο Ανδρουλάκης «ελάχιστος».
Ο Τσίπρας περίπου υποχείριο ξένων συμφερόντων.
Ο Βελόπουλος ευφυής αλλά μη σοβαρός.
Τα ΜΜΕ αποτυγχάνουν να δημιουργήσουν αντίπαλο.
Και ποιος απομένει όρθιος;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Ο οποίος όχι μόνο δεν έχει αντίπαλο σήμερα, αλλά κατά τον Καρατζαφέρη δεν πρόκειται να αποκτήσει ούτε για την επόμενη δεκαετία.
Και στα ελληνοτουρκικά;
Πάλι Μητσοτάκης.
Ο Καρατζαφέρης φτάνει μάλιστα να αποδώσει ευθέως στον πρωθυπουργό την ελληνική στρατιωτική ενίσχυση και να μιλήσει για ελληνική «υπεροπλία».
Επομένως ας μην κοροϊδευόμαστε.
Αυτό δεν είναι μια ουδέτερη ανατομία του σημερινού πολιτικού συστήματος.
Είναι η πολιτική ανάγνωση του Γιώργου Καρατζαφέρη.
Και δικαιούται απολύτως να την έχει.
Όπως δικαιούμαστε κι εμείς να παρατηρήσουμε ότι, μέσα σε μια συνέντευξη, κατάφερε να εξηγήσει σχεδόν μισό αιώνα ελληνικής πολιτικής με έναν εξαιρετικά απλό τρόπο:
Οι περισσότεροι αντίπαλοι του Μητσοτάκη είναι λίγοι, πικραμένοι, ελεγχόμενοι, αποτυχημένοι ή μη σοβαροί.
Και ο Μητσοτάκης;
Περίπου χωρίς αντίπαλο μέχρι το 2036.
Ωραίο σενάριο.
Μόνο που στην πολιτική υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα:
τα σενάρια δεν είναι γεγονότα, οι αναμνήσεις δεν είναι αποδείξεις και οι προσωπικές εκτιμήσεις – όσο εντυπωσιακά κι αν διατυπώνονται – δεν γράφουν από μόνες τους την Ιστορία.
