Όσο πλησιάζει η ΔΕΘ, στο κυβερνητικό επιτελείο η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στο οικονομικό πακέτο που θα παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Υπάρχει και ένα δεύτερο, σαφώς πιο πολιτικό μέτωπο: τι συμβαίνει στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας και πόσο μπορεί να επηρεάσει τους εκλογικούς συσχετισμούς μια ενδεχόμενη κίνηση του Αντώνη Σαμαρά.
Τα σενάρια για νέο πολιτικό φορέα του πρώην πρωθυπουργού κυκλοφορούν εδώ και μήνες και έχουν ήδη τροφοδοτήσει δημοσιεύματα για πρόσωπα που θα μπορούσαν να βρεθούν δίπλα του.
Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι μόνο αν και πότε θα κάνει την κίνησή του ο Αντώνης Σαμαράς. Είναι σε ποιο εκλογικό ακροατήριο μπορεί να απευθυνθεί και πόσο ευάλωτη είναι σήμερα η ΝΔ σε μια νέα διαρροή ψηφοφόρων προς τα δεξιά της.
Η ΔΕΘ και η προσπάθεια επανασύνδεσης με τη μεσαία τάξη
Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η οικονομία θα αποτελέσει βασικό πεδίο της πολιτικής μάχης.
Η μεσαία τάξη, οι οικογένειες, οι μισθωτοί και οι επαγγελματίες βρίσκονται στο επίκεντρο της κυβερνητικής στρατηγικής, με το Μέγαρο Μαξίμου να επιχειρεί μέσω των παρεμβάσεων της ΔΕΘ να δημιουργήσει ένα νέο αφήγημα για το διαθέσιμο εισόδημα και την καθημερινότητα.
Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα που δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με φοροελαφρύνσεις και οικονομικές παροχές.
Ένα τμήμα του παραδοσιακού εκλογικού ακροατηρίου της ΝΔ εμφανίζεται να αξιολογεί την κυβέρνηση και μέσα από διαφορετικά φίλτρα: τα εθνικά ζητήματα, το μεταναστευτικό, την αγροτική πολιτική, την κοινωνική ατζέντα και γενικότερα αυτό που αντιλαμβάνεται ως ιδεολογική ταυτότητα της παράταξης.
Και εκεί ακριβώς επιχειρεί να τοποθετηθεί πολιτικά ο Αντώνης Σαμαράς.
Το δύσκολο στοίχημα της επιστροφής των ψηφοφόρων
Για τη ΝΔ υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να συσπειρώσει έναν δυσαρεστημένο ψηφοφόρο και στο να επαναφέρει κάποιον που έχει ήδη απομακρυνθεί ιδεολογικά.
Ο ψηφοφόρος που απείχε επειδή απογοητεύτηκε από την ακρίβεια μπορεί ενδεχομένως να επανεξετάσει τη στάση του εφόσον δει βελτίωση του εισοδήματός του.
Ο παραδοσιακός δεξιός ψηφοφόρος, όμως, που θεωρεί ότι η ΝΔ έχει απομακρυνθεί από τις πολιτικές και αξιακές αναφορές του αποτελεί διαφορετική περίπτωση.
Και αυτό είναι ίσως το πραγματικό πρόβλημα που μπορεί να δημιουργήσει μια κίνηση Σαμαρά.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα ένας νέος φορέας να διεκδικήσει την εξουσία για να αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς. Αρκεί να αφαιρέσει ένα κρίσιμο ποσοστό από τη ΝΔ.
Γιατί μερικές μονάδες μπορεί να αλλάξουν τα πάντα
Στο σημερινό εκλογικό σύστημα, η διαφορά μερικών ποσοστιαίων μονάδων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την κοινοβουλευτική αριθμητική.
Εάν ένα νέο κόμμα στα δεξιά της ΝΔ καταφέρει να συγκεντρώσει ψηφοφόρους που διαφορετικά θα επέστρεφαν στο κυβερνών κόμμα, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς επικοινωνιακό.
Γίνεται πρόβλημα σχηματισμού κυβέρνησης.
Γι’ αυτό και η πραγματική μάχη μέχρι τις εκλογές δεν θα είναι μόνο ποιος θα είναι πρώτος. Θα είναι και με ποιο ποσοστό θα είναι πρώτος και τι κοινοβουλευτική δύναμη θα μπορεί να εξασφαλίσει.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και η συζήτηση για ενδεχόμενη ανάγκη δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης αποκτά διαφορετικό βάρος.
Το μήνυμα Μητσοτάκη: σταθερότητα
Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η κυβερνητική στρατηγική έχει ένα ισχυρό πολιτικό χαρτί: τη σταθερότητα.
Η ΝΔ θα επιχειρήσει να παρουσιάσει το δίλημμα των επόμενων εκλογών όχι απλώς ως επιλογή μεταξύ διαφορετικών κομμάτων, αλλά ως επιλογή μεταξύ μιας κυβέρνησης με σαφή κατεύθυνση και μιας περιόδου πολιτικής αβεβαιότητας.
Αυτό εξηγεί γιατί όσο πλησιάζουν οι εκλογές η έννοια της κυβερνησιμότητας αναμένεται να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη θέση στην πολιτική επιχειρηματολογία.
Όμως η σταθερότητα από μόνη της δεν αρκεί για να επαναπατρίσει όλους όσοι έχουν φύγει.
Το λάθος που μπορεί να κοστίσει
Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη παγίδα για το κυβερνών κόμμα.
Η επιστροφή ψηφοφόρων που απείχαν ή μετακινήθηκαν προς κόμματα με σκληρότερη πολιτική γραμμή δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με μακροπρόθεσμους οδικούς χάρτες, οικονομικούς δείκτες και στόχους για το 2030.
Οι συγκεκριμένοι ψηφοφόροι ζητούν απαντήσεις στο σήμερα.
Θέλουν να γνωρίζουν ποια είναι η κυβερνητική γραμμή στα εθνικά ζητήματα, τι θα γίνει με την καθημερινότητα της περιφέρειας και των αγροτών, πώς θα αντιμετωπιστεί η ακρίβεια και –κυρίως– ποια ακριβώς πολιτική ταυτότητα θέλει να εκφράζει πλέον η Νέα Δημοκρατία.
Εάν αυτές οι απαντήσεις δεν δοθούν πειστικά, το ρήγμα στα δεξιά μπορεί να αποδειχθεί πολύ ακριβότερο πολιτικά από όσο μπορεί να καλύψει οποιοδήποτε πακέτο της ΔΕΘ.
Ο Σαμαράς δεν χρειάζεται να κερδίσει – αρκεί να κόψει
Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει την υπόθεση Σαμαρά τόσο ενδιαφέρουσα.
Ένας ενδεχόμενος νέος πολιτικός φορέας δεν χρειάζεται να εμφανιστεί ως εναλλακτική κυβέρνηση. Ούτε χρειάζεται να ανταγωνιστεί τη ΝΔ για την πρώτη θέση.
Αρκεί να δημιουργήσει μια υπολογίσιμη δεξαμενή στα δεξιά της.
Και τότε η συζήτηση αλλάζει.
Το ερώτημα παύει να είναι «πόσο θα πάρει ο Σαμαράς;» και γίνεται:
«Πόσο μπορεί να στερήσει από τη Νέα Δημοκρατία;»
Αυτή είναι μια πολύ διαφορετική πολιτική εξίσωση.
Και όσο πλησιάζει η ΔΕΘ, είναι μια εξίσωση που το Μέγαρο Μαξίμου δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοήσει.
