Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε στη Wall Street Journal την εικόνα μιας ελληνικής οικονομίας που αναπτύσσεται, μειώνει το χρέος της και κερδίζει την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών. Όμως, μέσα στους πανηγυρισμούς για τις μακροοικονομικές επιδόσεις, προχώρησε σε μια παραδοχή με ιδιαίτερη πολιτική σημασία: η οικονομική πρόοδος δεν έχει μεταφραστεί ακόμη στον βαθμό που επιθυμεί σε καλύτερη ζωή για τους πολίτες. Και τώρα προτείνει ένα «νέο συμβόλαιο» για το 2027. Το ερώτημα είναι απλό: Τι απέγινε το προηγούμενο;
Η μεγαλύτερη αποδόμηση ήρθε από τον ίδιο τον πρωθυπουργό
Δεν χρειάστηκε κάποιος πολιτικός αντίπαλος να αμφισβητήσει την κυβερνητική εικόνα για την οικονομία.
Το έκανε, έστω και εν μέρει, ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Στη συνέντευξή του στην αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal, αφού περιέγραψε τις θετικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας, αναγνώρισε ότι αυτές δεν έχουν αποτυπωθεί όσο θα ήθελε στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η παραδοχή του ήταν χαρακτηριστική:
«Έχουμε φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο; Η ειλικρινής απάντηση είναι όχι, δεν είμαστε εκεί όπου θέλω να είμαστε».
Μάλιστα.
Επτάμισι χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης, ο πρωθυπουργός παραδέχεται ότι η οικονομική πρόοδος δεν έχει μετατραπεί ακόμη στην επιθυμητή βελτίωση της ζωής των πολιτών.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Γιατί ο πολίτης δεν ζει μέσα στους πίνακες των οικονομικών αναλυτών.
Δεν πληρώνει το ενοίκιο με τις εκθέσεις των οίκων αξιολόγησης.
Δεν γεμίζει το καλάθι του σούπερ μάρκετ με τα πρωτογενή πλεονάσματα.
Δεν εξοφλεί το ηλεκτρικό ρεύμα επειδή η Ελλάδα δανείζεται φθηνότερα από ορισμένες μεγάλες οικονομίες.
Αν η οικονομία πηγαίνει τόσο καλά, γιατί η καθημερινότητα εξακολουθεί να είναι τόσο δύσκολη για μεγάλο μέρος της κοινωνίας;
Αυτό είναι το ερώτημα στο οποίο ο πρωθυπουργός οφείλει να δώσει απάντηση.
Οι μισθοί αυξήθηκαν, αλλά η ακρίβεια κατάπιε μεγάλο μέρος της αύξησης
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι οι μισθοί είναι σημαντικά υψηλότεροι από το 2019.
Δεν αμφισβητείται ότι έχουν υπάρξει ονομαστικές αυξήσεις.
Όμως ο ίδιος αναγνώρισε ότι η άνοδος των τιμών έχει περιορίσει την πραγματική τους επίδραση.
Και εδώ υπάρχει μια θεμελιώδης οικονομική διαφορά.
Άλλο ο ονομαστικός μισθός και άλλο η αγοραστική δύναμη.
Αν ένας εργαζόμενος παίρνει περισσότερα χρήματα αλλά χρειάζεται επίσης περισσότερα για να καλύψει τις ίδιες ανάγκες, η αύξηση του μισθού δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ανάλογη βελτίωση του βιοτικού του επιπέδου.
Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι η ακρίβεια αποτελεί την πρώτη ανησυχία των Ελλήνων.
Αλλά αυτή η διαπίστωση δημιουργεί ένα ακόμη ερώτημα.
Γιατί, ύστερα από επτάμισι χρόνια κυβερνητικής πολιτικής, η πρώτη ανησυχία των πολιτών εξακολουθεί να είναι το αν μπορούν να αντεπεξέλθουν στο κόστος ζωής;
Δεν αρκεί να απαριθμούνται αυξήσεις μισθών.
Χρειάζεται να αποδεικνύεται τι πραγματικά μπορούν να αγοράσουν οι πολίτες με αυτές.
Η Ελλάδα δανείζεται φθηνά – Ο Έλληνας πολίτης όμως;
Ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε ιδιαίτερα υπερήφανος για το γεγονός ότι το Ελληνικό Δημόσιο δανείζεται με χαμηλότερο επιτόκιο από τέσσερις χώρες του G7.
Η αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού του κράτους είναι ασφαλώς θετική εξέλιξη.
Αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με το κόστος δανεισμού των νοικοκυριών.
Οι δύο κατηγορίες δανεισμού έχουν διαφορετικά επιτόκια, κινδύνους και όρους.
Το γεγονός ότι οι επενδυτές εμπιστεύονται περισσότερο τα ελληνικά κρατικά ομόλογα δεν σημαίνει ότι ένα νέο ζευγάρι μπορεί εύκολα να αποκτήσει κατοικία.
Ούτε σημαίνει ότι μια μικρή επιχείρηση εξασφαλίζει αυτομάτως προσιτή χρηματοδότηση.
Ούτε ότι ένας οικογενειακός προϋπολογισμός αντέχει χωρίς δυσκολίες τις μηνιαίες υποχρεώσεις του.
Η οικονομική αξιοπιστία της χώρας είναι σημαντική.
Αλλά η πραγματική οικονομική επιτυχία πρέπει να φτάνει και στον πολίτη, όχι να σταματά στους δείκτες των αγορών.
Μειώνεται το χρέος – Αλλά πότε θα βελτιωθεί ουσιαστικά η ζωή των πολιτών;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε με ιδιαίτερη έμφαση στη μείωση του δημόσιου χρέους.
Πρόκειται για σημαντική δημοσιονομική εξέλιξη.
Ωστόσο, η μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ δεν αποτελεί από μόνη της ολοκληρωμένο μέτρο κοινωνικής ευημερίας.
Η εξέλιξη του χρέους επηρεάζεται από την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό, τα δημοσιονομικά αποτελέσματα και τη διαχείριση των υποχρεώσεων του Δημοσίου.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι σημαίνουν όλα αυτά για το επίπεδο ζωής.
Πώς εξελίσσονται οι πραγματικές αποδοχές;
Πόσο επιβαρύνονται τα νοικοκυριά από τη στέγαση;
Πόσο αποτελεσματικές είναι οι δημόσιες υπηρεσίες;
Πόσο εύκολη είναι η πρόσβαση στην υγεία και στην εκπαίδευση;
Αυτοί οι δείκτες πρέπει να εξετάζονται μαζί με το δημόσιο χρέος.
Γιατί μια χώρα μπορεί να εμφανίζει δημοσιονομική πρόοδο και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζει σοβαρά κοινωνικά προβλήματα.
Και το ένα δεν αναιρεί το άλλο.
«Νέο συμβόλαιο» το 2027 – Το προηγούμενο τι απέγινε;
Ίσως το πιο αποκαλυπτικό πολιτικό σημείο της συνέντευξης είναι η αναφορά του πρωθυπουργού σε ένα νέο συμβόλαιο με τους πολίτες ενόψει των εκλογών του 2027.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει έναν νέο κύκλο ανάπτυξης, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση των μισθών και του διαθέσιμου εισοδήματος.
Αλλά εδώ προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα.
Γιατί οι πολίτες χρειάζονται ένα νέο συμβόλαιο για να δουν στην καθημερινότητά τους τα αποτελέσματα μιας ανάπτυξης που, κατά την κυβέρνηση, έχει ήδη επιτευχθεί;
Η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται στην εξουσία από το 2019.
Ο πρωθυπουργός είχε ήδη δύο κυβερνητικές θητείες για να εφαρμόσει την οικονομική του στρατηγική.
Δεν μπορεί, επομένως, η πολιτική συζήτηση να περιορίζεται αποκλειστικά σε όσα υπόσχεται για την επόμενη τετραετία.
Πρέπει να περιλαμβάνει και τον απολογισμό όσων έχουν γίνει μέχρι σήμερα.
Πόσες από τις προηγούμενες δεσμεύσεις υλοποιήθηκαν;
Ποιες δεν απέδωσαν όσο αναμενόταν;
Ποιοι πολίτες ωφελήθηκαν περισσότερο;
Και ποιοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες;
Κύριε Μητσοτάκη, πριν ζητήσετε να υπογράψουν οι πολίτες νέο συμβόλαιο, παρουσιάστε τον πλήρη απολογισμό του προηγούμενου.
Οι επενδύσεις είναι σημαντικές – Αλλά πού πηγαίνει ο πλούτος;
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις επενδύσεις, στον τουρισμό, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στη φαρμακοβιομηχανία, στην αγροδιατροφή και στην τεχνολογία.
Πρόκειται για τομείς που μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.
Όμως η προσέλκυση επενδύσεων δεν αποτελεί αυτομάτως εγγύηση για ευρεία κοινωνική ευημερία.
Σημασία έχει και το είδος των επενδύσεων.
Πόσες σταθερές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας δημιουργούν;
Πόση εγχώρια προστιθέμενη αξία παράγουν;
Πόσο ενισχύουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις;
Πόσο συμβάλλουν στην παραγωγικότητα;
Και πόσο από τον πλούτο που δημιουργείται επιστρέφει στις τοπικές κοινωνίες;
Στην Κεφαλονιά, για παράδειγμα, η τουριστική ανάπτυξη μπορεί να αυξάνει τον τζίρο της οικονομίας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται τα προβλήματα της εποχικής εργασίας, του κόστους κατοικίας ή της στελέχωσης βασικών υπηρεσιών.
Η οικονομική ανάπτυξη δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από το συνολικό της μέγεθος.
Πρέπει να εξετάζεται και η κατανομή των ωφελειών της.
Για όλα φταίει ακόμη ο ΣΥΡΙΖΑ;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να αναφερθεί και στην περίοδο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ, αποδίδοντάς της ευθύνη για την παράταση της κρίσης.
Η συγκεκριμένη περίοδος ασφαλώς υπόκειται σε πολιτική και ιστορική αξιολόγηση.
Όμως η επίκλησή της δεν απαντά στα σημερινά ερωτήματα.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ανέλαβε το 2019.
Βρισκόμαστε πλέον στα τέλη του 2026.
Οι σημερινές οικονομικές επιδόσεις, οι κυβερνητικές επιλογές, οι επιτυχίες και οι αστοχίες πρέπει να αξιολογούνται με βάση και τη δική της πολυετή διακυβέρνηση.
Δεν μπορεί η προηγούμενη κυβέρνηση να αποτελεί διαρκώς το βασικό σημείο σύγκρισης, όταν τίθενται ερωτήματα για την ακρίβεια, τη στέγαση και την αγοραστική δύναμη σήμερα.
Επτάμισι χρόνια μετά, η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαντά σε κάθε σημερινό πρόβλημα μόνο με αναφορές στο παρελθόν.
Οι πολίτες δικαιούνται απαντήσεις για το παρόν.
Η «ρεαλιστική ελπίδα» και ο φόβος των «πειραματισμών»
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε το δίλημμα των επόμενων εκλογών ως επιλογή ανάμεσα στη «ρεαλιστική ελπίδα» και στους «πειραματισμούς».
Είναι ένα σαφές πολιτικό μήνυμα.
Αλλά και αυτό χρειάζεται ουσιαστική εξέταση.
Η σταθερότητα είναι σημαντική για την οικονομία.
Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της απόδειξη ότι όλες οι κυβερνητικές επιλογές είναι αποτελεσματικές.
Ούτε κάθε εναλλακτική πολιτική πρόταση συνιστά αυτομάτως επικίνδυνο πειραματισμό.
Η δημοκρατική αντιπαράθεση απαιτεί σύγκριση συγκεκριμένων προγραμμάτων, οικονομικών δεδομένων και αποτελεσμάτων.
Όχι απλώς χαρακτηρισμούς.
Οι πολίτες πρέπει να μπορούν να αξιολογήσουν τόσο την κυβερνητική πρόταση όσο και τις προτάσεις της αντιπολίτευσης.
Και να αποφασίσουν με βάση την πραγματική τους εμπειρία.
Η πιο σημαντική φράση της συνέντευξης
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για την εμπιστοσύνη των πολιτών και την ανάγκη οι κυβερνήσεις να υλοποιούν όσα υπόσχονται.
Μάλιστα, αναγνώρισε ότι η απόσταση ανάμεσα στις εξαγγελίες και στα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί να διαρρήξει το κοινωνικό συμβόλαιο.
Αυτό ακριβώς είναι το κριτήριο με το οποίο πρέπει να αξιολογηθεί και η δική του κυβέρνηση.
Όχι μόνο από τις προθέσεις της.
Όχι μόνο από τις επιδόσεις των οικονομικών δεικτών.
Αλλά και από το αν οι πολίτες αισθάνονται ότι η ζωή τους έχει βελτιωθεί ουσιαστικά.
Η μεγαλύτερη αντίφαση της συνέντευξης δεν βρίσκεται σε κάποιον αριθμό.
Βρίσκεται ανάμεσα στην περιγραφή μιας οικονομίας με εξαιρετικές επιδόσεις και στην παραδοχή ότι οι πολίτες δεν έχουν ακόμη απολαύσει την επιθυμητή βελτίωση στην καθημερινότητά τους.
Κύριε Μητσοτάκη, οι πολίτες δεν ζουν με υποσχέσεις για το 2027
Η Ελλάδα έχει καταγράψει θετικές μακροοικονομικές εξελίξεις.
Αυτό δεν χρειάζεται να αμφισβητηθεί για να ασκηθεί ουσιαστική κριτική στην κυβέρνηση.
Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί η πρόοδος αυτή δεν έχει αποδώσει στον βαθμό που αναγνωρίζει και ο ίδιος ο πρωθυπουργός στην καθημερινότητα των πολιτών.
Γιατί παραμένουν χαμηλοί οι μισθοί σε σχέση με τις ανάγκες;
Γιατί η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη ανησυχία των νοικοκυριών;
Γιατί η οικονομική επιτυχία δεν έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου για όλους;
Και γιατί χρειάζεται ένα ακόμη εκλογικό συμβόλαιο για να επιτευχθεί αυτό που αποτελούσε ήδη βασική κυβερνητική υπόσχεση;
Κύριε Μητσοτάκη, δεν αρκεί να μας λέτε πόσο καλά πηγαίνει η οικονομία. Πρέπει να εξηγήσετε γιατί τόσο πολλοί πολίτες εξακολουθούν να δυσκολεύονται.
Και, κυρίως, να παρουσιάσετε τι δεν απέδωσε μέχρι σήμερα και πώς θα το διορθώσετε.
Γιατί οι πολίτες δεν ζουν μέσα στις εκθέσεις των οίκων αξιολόγησης.
Ζουν με τον μισθό τους, τους λογαριασμούς τους, το ενοίκιό τους και όσα χρήματα απομένουν στο τέλος του μήνα.
Και αν, ύστερα από επτάμισι χρόνια, ο ίδιος ο πρωθυπουργός παραδέχεται ότι δεν έχει φτάσει εκεί όπου θέλει, οι πολίτες έχουν κάθε δικαίωμα να ρωτήσουν: Πόσα χρόνια ακόμη χρειάζονται για να φτάσει η ανάπτυξη και στη δική τους ζωή;
