Η σημερινή παρέμβαση του Παύλου Μαρινάκη έχει έναν σαφή πολιτικό στόχο: να μετατρέψει τη συζήτηση για το πρόγραμμα του Αλέξη Τσίπρα από το «τι προτείνει» στο «πόσο κοστίζει και πότε θα το εφαρμόσει».

Και χρησιμοποιεί βαριές εκφράσεις: «πολιτικές απάτες», «νέο κόλπο εξαπάτησης», «αυταπάτες που μετατράπηκαν σε απάτες».

Μόνο που εδώ χρειάζεται προσοχή. Γιατί άλλο πράγμα η πολιτική αντιπαράθεση, άλλο η διαφορετική χρονική εφαρμογή ενός μέτρου και άλλο η πραγματική αριθμητική τρύπα.

Και στην περίπτωση του προγράμματος Τσίπρα υπάρχουν και τα τρία.

Πρώτο τέχνασμα: Από το «δεν εφαρμόζεται αμέσως» στο «είναι απάτη»

Ο Μαρινάκης χρησιμοποιεί επανειλημμένα το ίδιο σχήμα.

Ο Τσίπρας εξαγγέλλει ένα μέτρο. Στο πολυετές πρόγραμμα το μέτρο εμφανίζεται να υλοποιείται σταδιακά ή σε μεταγενέστερο έτος. Και η κυβέρνηση καταλήγει:

«Άρα σας εξαπάτησε».

Όχι ακριβώς.

Ένα τετραετές κυβερνητικό πρόγραμμα μπορεί απολύτως νόμιμα και πολιτικά να έχει κλιμακωτή εφαρμογή.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι διαφορετικό:

Το είπε αυτό καθαρά ο Τσίπρας όταν παρουσίαζε τις παροχές;

Εδώ βρίσκεται το πραγματικά ευάλωτο σημείο του.

Για παράδειγμα, στην επίσημη ομιλία της ΕΛ.Α.Σ. υπάρχει πράγματι η δέσμευση για 30.000 νέους εκπαιδευτικούς.

Εάν όμως η αναλυτική δημοσιονομική αποτύπωση μεταθέτει ουσιαστικά την εφαρμογή της προς το τέλος της τετραετίας, τότε υπάρχει εύλογο ζήτημα πολιτικής σαφήνειας.

Αλλά η μετάθεση ενός μέτρου δεν αποδεικνύει από μόνη της «πολιτική απάτη».

Αποδεικνύει ότι πρέπει να απαντηθεί το πολύ απλούστερο ερώτημα:

Πότε ακριβώς θα γίνουν οι 30.000 προσλήψεις;

Εκεί που ο Μαρινάκης έχει ισχυρό επιχείρημα: η λέξη «άμεσα»

Ακόμη δυσκολότερη είναι η περίπτωση της μηδενικής συμμετοχής των συνταξιούχων στα φάρμακα.

Εάν πράγματι η εξαγγελία διατυπώθηκε ως «άμεσα», αλλά το δημοσιονομικό πρόγραμμα τοποθετεί την πλήρη εφαρμογή αργότερα, η ΕΛ.Α.Σ. οφείλει εξήγηση.

Γιατί το «άμεσα» δεν σημαίνει «σε τρία χρόνια».

Εδώ η απάντηση στον Μαρινάκη δεν μπορεί να είναι ότι «πρόκειται για τετραετές πρόγραμμα». Το πρόβλημα δεν είναι η τετραετία. Είναι η συγκεκριμένη λέξη που χρησιμοποιήθηκε στην εξαγγελία.

Η προκαταβολή φόρου: μείωση ναι – αλλά πότε και πόση;

Το ίδιο ισχύει και για την προκαταβολή φόρου των επιχειρήσεων.

Εάν ο Τσίπρας λέει απλώς «μειώνουμε την προκαταβολή φόρου», χωρίς να δεσμεύεται ότι αυτό θα συμβεί από το πρώτο έτος, η εφαρμογή του μέτρου αργότερα μέσα στην τετραετία δεν αποτελεί αντίφαση.

Υπάρχει όμως δεύτερο ζήτημα.

Πόση θα είναι η μείωση;

Αν η πολιτική εντύπωση που δημιουργήθηκε ήταν μιας μεγάλης φορολογικής παρέμβασης και η τελική κοστολόγηση αντιστοιχεί σε πολύ μικρότερη μείωση, τότε χρειάζεται συγκεκριμένη απάντηση από την ΕΛ.Α.Σ.

Και όχι συνθήματα.

Εκεί όμως φτάνουμε στο πραγματικό πρόβλημα: τα 500 ευρώ δεν μπορούν να γίνουν 125

Στα επόμενα σημεία ο Μαρινάκης βάζει στο τραπέζι κάτι πολύ σοβαρότερο.

Και εδώ δεν χωρούν κομματικές ερμηνείες.

Ο Τσίπρας εξήγγειλε 500 ευρώ τον μήνα για 10 μήνες σε 80.000 φοιτητές. Η συγκεκριμένη εξαγγελία καταγράφηκε ακριβώς έτσι και σε ανεξάρτητα δημοσιεύματα.

Ο υπολογισμός είναι στοιχειώδης:

80.000 × 500 × 10 = 400 εκατ. ευρώ τον χρόνο.

Άρα, εάν το μέτρο ισχύει και στα τέσσερα χρόνια με 80.000 δικαιούχους ετησίως, το συνολικό ονομαστικό κόστος της τετραετίας είναι:

1,6 δισ. ευρώ.

Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα για την ΕΛ.Α.Σ.

Η κυβερνητική κριτική αναφέρει ότι στο δημοσιονομικό σημείωμα εμφανίζονται 100 εκατ. ανά έτος, δηλαδή συνολικά 400 εκατ. στην τετραετία.

Εάν το non paper πράγματι το αποτυπώνει έτσι και δεν υπάρχει κάποια πρόσθετη παράμετρος που δεν έχει δημοσιοποιηθεί, τότε δεν υπάρχει σοβαρή αποδόμηση αυτού του σημείου.

Τα μαθηματικά είναι μαθηματικά.

Και όποιος θέλει να ασκήσει αξιόπιστη κριτική στην κυβέρνηση δεν πρέπει να κάνει το λάθος να υπερασπίζεται κάτι που αριθμητικά δεν βγαίνει.

Το ίδιο πρόβλημα εμφανίζεται στις αυξήσεις

Ο Τσίπρας ανακοίνωσε αρχική αύξηση 300 ευρώ τον μήνα στους εκπαιδευτικούς. Η εξαγγελία έχει καταγραφεί ξεκάθαρα.

Μάλιστα, προηγούμενη κοστολόγηση που δημοσιεύθηκε για την ίδια εξαγγελία υπολόγιζε περίπου 0,8 δισ. ευρώ ετήσιο κόστος για 182.340 εκπαιδευτικούς.

Εάν λοιπόν στο νέο πολυετές πρόγραμμα έχουν εγγραφεί μόνο 210 εκατ. ευρώ ετησίως χωρίς να εξηγείται ότι πρόκειται για σταδιακή αύξηση, υπάρχει πραγματική αναντιστοιχία.

Το ίδιο πρέπει να ελεγχθεί για τα 500 ευρώ σε γιατρούς και νοσηλευτές.

Η κυβέρνηση μπορεί να υπερβάλλει πολιτικά χαρακτηρίζοντας κάθε χρονική διαφοροποίηση «απάτη».

Δεν μπορεί όμως να καταργηθεί η αριθμητική επειδή η κριτική προέρχεται από την κυβέρνηση.

Οι 50.000 κατοικίες είναι το άλλο μεγάλο κενό

Και εδώ ο Μαρινάκης ακουμπά πραγματικό πρόβλημα.

Ο Τσίπρας πράγματι παρουσίασε πρόγραμμα 50.000 κατοικιών.

Αν όμως ένα πρόγραμμα που εμφανίζεται ως πλήρης δημοσιονομική αποτύπωση της περιόδου 2027-2030 δεν περιλαμβάνει το κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης, τότε πρέπει να εξηγηθεί γιατί.

Βεβαίως, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το Δημόσιο πρέπει να καταβάλει το σύνολο της εμπορικής αξίας 50.000 ολοκαίνουργιων κατοικιών — όπως αφήνει να εννοηθεί η κυβερνητική επιχειρηματολογία.

Υπάρχουν εντελώς διαφορετικά μοντέλα κοινωνικής κατοικίας: δημόσια γη, ανακατασκευή υφιστάμενων κτιρίων, συμπράξεις, μακροχρόνια μίσθωση, χρηματοδοτικά εργαλεία.

Αλλά τότε πρέπει να παρουσιαστεί ποιο ακριβώς είναι το μοντέλο και ποια η δημοσιονομική επιβάρυνση.

Δεν μπορεί να υπάρχει αριθμός «50.000» χωρίς οικονομικό μηχανισμό.

Εκεί όμως που ο Μαρινάκης κάνει το μεγάλο πολιτικό άλμα

Από τα παραπάνω ο κυβερνητικός εκπρόσωπος περνάει στην ετυμηγορία:

«Πολιτικές απάτες».

Και εδώ η κυβερνητική επιχειρηματολογία ξεφεύγει από την τεχνική κοστολόγηση και μπαίνει καθαρά στην προεκλογική επικοινωνία.

Για να αποδείξεις «απάτη» δεν αρκεί να αποδείξεις ότι ένα μέτρο εφαρμόζεται το 2029 αντί για το 2027.

Πρέπει να αποδείξεις ότι κάποιος συνειδητά παρουσίασε ψευδή στοιχεία για να εξαπατήσει.

Άλλο λοιπόν:

«Το πρόγραμμά σας έχει κενά και αναντιστοιχίες».

Και άλλο:

«Εξαπατάτε τους πολίτες».

Το πρώτο μπορεί να τεκμηριωθεί.

Το δεύτερο είναι πολιτικός χαρακτηρισμός.

Και υπάρχει ένα ερώτημα που ο Μαρινάκης αποφεύγει επιμελώς

Η κυβέρνηση ζητά —και σωστά— από τον Τσίπρα να εξηγήσει πού θα βρει τα λεφτά.

Ωραία.

Τότε ο ίδιος κανόνας πρέπει να εφαρμοστεί σε όλους.

Το Σάββατο ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανεβαίνει στη ΔΕΘ.

Κάθε φοροελάφρυνση, κάθε επίδομα, κάθε αύξηση, κάθε νέα δαπάνη που θα ανακοινώσει πρέπει να συνοδεύεται από:

κόστος, αριθμό δικαιούχων, έτος εφαρμογής και συγκεκριμένη πηγή δημοσιονομικού χώρου.

Ακριβώς με το ίδιο μέτρο.

Γιατί διαφορετικά η κυβέρνηση δεν ζητά δημοσιονομική λογοδοσία.

Ζητά δημοσιονομική λογοδοσία μόνο από τον αντίπαλο.

Το συμπέρασμα που δεν βολεύει κανέναν

Η ανακοίνωση Μαρινάκη δεν είναι ο θρίαμβος που παρουσιάζει η ΝΔ, αλλά ούτε μπορεί να απορριφθεί ως απλή κυβερνητική προπαγάνδα.

Σε αρκετά σημεία παίζει επικοινωνιακά με τη χρονική κατανομή των μέτρων και βαφτίζει κάθε απόκλιση «πολιτική απάτη».

Όμως σε τρία κρίσιμα πεδία —φοιτητική υποτροφία, μισθολογικές αυξήσεις και 50.000 κατοικίες— υπάρχουν ερωτήματα που η ΕΛ.Α.Σ. πρέπει να απαντήσει με αριθμούς.

Και ειδικά στα 500 ευρώ για 80.000 φοιτητές, τα πράγματα είναι αμείλικτα απλά:

400 εκατομμύρια τον χρόνο δεν μπορούν να εμφανίζονται ως 400 εκατομμύρια για τέσσερα χρόνια εφόσον το ίδιο μέτρο εφαρμόζεται πλήρως κάθε χρόνο.

Από την άλλη, ο Μαρινάκης ας κρατήσει λίγο χαμηλότερα τη λέξη «απάτη».

Το Σάββατο έρχεται η σειρά της κυβέρνησης.

Και τότε το ίδιο κομπιουτεράκι που σήμερα χρησιμοποιεί για τον Τσίπρα πρέπει να μείνει ανοιχτό.

Μέχρι τελευταίου ευρώ.