Δύο γραφήματα, δύο ανοδικές γραμμές και το συμπέρασμα έτοιμο:
«Να, λοιπόν, η οικονομική επιτυχία της κυβέρνησης Μητσοτάκη».
Ο τζίρος των επιχειρήσεων αυξήθηκε. Το μισθολογικό κόστος αυξήθηκε. Άρα επιχειρήσεις και εργαζόμενοι πηγαίνουν καλύτερα και η οικονομική πολιτική της ΝΔ δικαιώνεται.
Μόνο που η οικονομία δεν αναλύεται κοιτάζοντας αν μια γραμμή ανεβαίνει προς τα πάνω.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι πραγματικά. Το πολιτικό συμπέρασμα που επιχειρείται να εξαχθεί από αυτά δεν περιέχεται στα στοιχεία.
Ας τα δούμε ένα προς ένα.
1. Ναι, ο τζίρος έφτασε τα 42,47 δισ. ευρώ
Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε ότι τον Ιούλιο του 2026 ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων που τηρούν διπλογραφικά βιβλία και για τις οποίες υπάρχουν μηνιαία στοιχεία ανήλθε στα 42,471 δισ. ευρώ, έναντι 40,578 δισ. τον Ιούλιο του 2025.
Αύξηση 4,7%.
Μέχρι εδώ κανένα πρόβλημα.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν το:
«ο τζίρος αυξήθηκε 4,7%»
μετατρέπεται περίπου σε:
«οι επιχειρήσεις έγιναν 4,7% πλουσιότερες».
Δεν λέει αυτό η ΕΛΣΤΑΤ.
Τζίρος δεν σημαίνει κέρδος
Ο κύκλος εργασιών είναι η αξία των πωλήσεων.
Δεν μας λέει πόσο αυξήθηκαν τα κέρδη μιας επιχείρησης αφού πληρώσει μισθούς, ενέργεια, πρώτες ύλες, ενοίκια, τόκους, φόρους και όλες τις υπόλοιπες δαπάνες της.
Μια επιχείρηση μπορεί να έχει:
+10% τζίρο και μικρότερο κέρδος.
Μπορεί ακόμη να έχει μεγαλύτερο τζίρο και ζημιές.
Άρα το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξεκαθαριστεί είναι απλό:
42,47 δισ. τζίρος δεν σημαίνει 42,47 δισ. πλούτος των επιχειρήσεων.
2. Και υπάρχει ο ελέφαντας στο δωμάτιο: οι τιμές
Υπάρχει όμως ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα.
Το γράφημα μετρά ευρώ.
Και τα ευρώ του 2026 δεν αγοράζουν όσα αγόραζαν τα ευρώ του 2019 ή του 2020.
Αν μια επιχείρηση πουλούσε 100 προϊόντα προς 10 ευρώ, είχε τζίρο 1.000 ευρώ.
Αν πουλήσει ακριβώς τα ίδια 100 προϊόντα προς 12 ευρώ, έχει τζίρο 1.200 ευρώ.
Στο γράφημα:
+20%.
Σε πραγματική ποσότητα προϊόντων:
0%.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η οικονομική στατιστική ξεχωρίζει τις μεταβολές σε αξία από τις μεταβολές σε όγκο.
Δεν μπορούμε βεβαίως να αφαιρέσουμε μηχανικά τον πληθωρισμό καταναλωτή από το +4,7% του συνολικού επιχειρηματικού τζίρου — πρόκειται για διαφορετικές έννοιες και απαιτούνται οι κατάλληλοι κλαδικοί αποπληθωριστές.
Μπορούμε όμως να πούμε κάτι απολύτως ασφαλές:
ένα μέρος της αύξησης ενός ονομαστικού τζίρου σε μια οικονομία με αυξημένες τιμές προέρχεται από τις τιμές και όχι κατ’ ανάγκη από μεγαλύτερη πραγματική παραγωγή ή περισσότερες πωλήσεις.
Άρα το 4,7% δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως 4,7% πραγματική οικονομική βελτίωση.
3. Και δεν ανεβαίνουν όλοι
Υπάρχει άλλη μία λεπτομέρεια που εξαφανίζεται όταν κοιτάζουμε μόνο τη μεγάλη μπλε γραμμή.
Οι επιχειρήσεις Ενημέρωσης και Επικοινωνίας κατέγραψαν τον Ιούλιο αύξηση τζίρου 22,3%.
Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας είχαν μείωση 8,1%.
Άρα ακόμη και το +4,7% είναι ένας συνολικός αριθμός πίσω από τον οποίο υπάρχουν κλάδοι που καλπάζουν και άλλοι που υποχωρούν.
Αυτό δεν ακυρώνει το θετικό συνολικό αποτέλεσμα.
Ακυρώνει όμως την καρτ-ποστάλ όπου «όλες οι επιχειρήσεις απογειώνονται».
4. Και τώρα το δεύτερο γράφημα: «135,6 οι μισθοί»
Εδώ χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.
Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε ότι ο εποχικά διορθωμένος Δείκτης Μισθολογικού Κόστους αυξήθηκε στο β΄ τρίμηνο του 2026 κατά 3,9% σε σχέση με το β΄ τρίμηνο του 2025.
Στο γράφημα βλέπουμε τον δείκτη στο 135,6, με βάση 2020=100.
Και είναι πολύ εύκολο κάποιος να δει:
2020: 101,3
2026: 135,6
και να συμπεράνει:
«Να! Οι μισθοί αυξήθηκαν περίπου 34%!»
Προσοχή.
Ο δείκτης που βλέπουμε είναι δείκτης μισθολογικού κόστους. Η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ τον χρησιμοποιεί για την εξέλιξη του ωριαίου κόστους εργασίας και δεν είναι το ίδιο πράγμα με τον καθαρό μισθό που μπαίνει στην τσέπη κάθε εργαζομένου.
Και κυρίως είναι ονομαστικός δείκτης.
Δεν μας λέει από μόνος του πόσα περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες μπορεί να αγοράσει σήμερα ένας εργαζόμενος.
5. Το 135,6 δεν σημαίνει 35,6% μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη παγίδα του δεύτερου γραφήματος.
Ένας εργαζόμενος δεν ζει με μονάδες «μισθολογικού κόστους».
Ζει με όσα μπορεί να αγοράσει με το εισόδημά του.
Αν ο μισθός αυξηθεί 10% και το κόστος ζωής αυξηθεί 15%, ο εργαζόμενος δεν έγινε πλουσιότερος επειδή ο μισθός του ανέβηκε.
Έγινε φτωχότερος σε πραγματικούς όρους.
Επομένως, για να χρησιμοποιηθεί το 135,6 ως απόδειξη βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου, πρέπει να εξεταστεί μαζί με τη σωρευτική εξέλιξη των τιμών και, ακόμη καλύτερα, με πραγματικούς μισθούς και πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.
Το γράφημα μόνο του δεν απαντά σε αυτό.
6. Και εδώ έρχεται η Eurostat και χαλάει λίγο το πανηγύρι
Υπάρχει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο για το πρώτο τρίμηνο του 2026.
Η Eurostat καταγράφει για την Ελλάδα:
πραγματικό ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα νοικοκυριών: -2,5% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.
Την ίδια περίοδο:
ατομική καταναλωτική δαπάνη: +1,2%.
Και το ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε κατά 3,7 ποσοστιαίες μονάδες, μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις στην ΕΕ.
Σταθείτε λίγο εδώ.
Γιατί το στοιχείο είναι αποκαλυπτικό.
Τα νοικοκυριά κατανάλωσαν περισσότερο την ώρα που το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά τους μειωνόταν.
Αυτό είναι σχεδόν το τέλειο παράδειγμα του γιατί τα προηγούμενα επιχειρήματα τύπου:
«αφού ψωνίζουν, σημαίνει ότι έχουν λεφτά»
είναι τόσο προβληματικά.
Μπορεί να καταναλώνεις περισσότερο και ταυτόχρονα να έχεις μικρότερο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.
7. Άρα όλα πάνε χάλια; Όχι – και αυτό επίσης πρέπει να ειπωθεί
Εδώ χρειάζεται η ίδια αυστηρότητα και προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Δεν αποδομείς την κυβερνητική υπερβολή ισχυριζόμενος ότι η ελληνική οικονομία δεν έχει παρουσιάσει καμία βελτίωση.
Αυτό επίσης δεν θα ήταν ακριβές.
Η οικονομία έχει αναπτυχθεί, η ανεργία έχει υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με τα επίπεδα προηγούμενων ετών, η απασχόληση έχει αυξηθεί και οι ονομαστικές αμοιβές έχουν ανέβει.
Και το +4,7% στον επιχειρηματικό τζίρο είναι θετικό στοιχείο, όπως θετική είναι και η αύξηση του μισθολογικού κόστους.
Η κυβέρνηση δικαιούται πολιτικά να επικαλείται τέτοιους δείκτες στο πλαίσιο του απολογισμού της.
Αυτό που δεν δικαιούται κανένας να κάνει είναι να τους παρουσιάζει ως κάτι περισσότερο από αυτό που πραγματικά μετρούν.
8. Και κυρίως: το γράφημα δεν γράφει πουθενά «Μητσοτάκης»
Εδώ φτάνουμε στο βασικότερο λογικό πρόβλημα.
Έστω ότι δεχόμαστε ότι η οικονομική κατάσταση βελτιώνεται.
Πώς αποδεικνύεται από τα δύο γραφήματα ότι η συγκεκριμένη μεταβολή προκλήθηκε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη ή τη Νέα Δημοκρατία;
Δεν αποδεικνύεται.
Για να αποδώσεις αιτιωδώς μια οικονομική μεταβολή σε κυβερνητική πολιτική πρέπει να εξετάσεις συγκεκριμένα μέτρα και αποτελέσματα.
Για παράδειγμα:
Τι μέρος της αύξησης των μισθών οφείλεται στις αυξήσεις του κατώτατου μισθού;
Τι μέρος στην έλλειψη εργατικού δυναμικού;
Τι μέρος στη μεταβολή της απασχόλησης;
Τι μέρος στην αύξηση των τιμών;
Τι μέρος της ανόδου του τζίρου προέρχεται από τον τουρισμό;
Τι μέρος από υψηλότερες τιμές;
Τι μέρος από πραγματικά μεγαλύτερη παραγωγή;
Τι μέρος από ευρωπαϊκούς πόρους και το Ταμείο Ανάκαμψης;
Τι μέρος από τη διεθνή οικονομική συγκυρία;
Αυτή είναι η σοβαρή συζήτηση περί οικονομικής πολιτικής.
Το:
«κοίτα τη γραμμή, ανεβαίνει – άρα Μητσοτάκης»
δεν είναι οικονομική ανάλυση.
Είναι πολιτική διαφήμιση.
9. Το ίδιο το γράφημα του τζίρου κρύβει και μια ενδιαφέρουσα ιστορία
Κοιτάξτε προσεκτικά την πρώτη εικόνα.
Ιούλιος 2019: 23,741 δισ.
Ιούλιος 2020: 20,422 δισ.
Ιούλιος 2021: 25,549 δισ.
Ιούλιος 2022: 36,126 δισ.
Ιούλιος 2023: 34,390 δισ.
Ιούλιος 2024: 39,203 δισ.
Ιούλιος 2025: 40,578 δισ.
Ιούλιος 2026: 42,471 δισ.
Η τεράστια εκτίναξη λοιπόν δεν συνέβη φέτος.
Το 2022 είχε ήδη γίνει άλμα στα 36,1 δισ. από 25,5 δισ. το 2021.
Και όλοι θυμόμαστε τι άλλο συνέβη εκείνη την περίοδο:
ισχυρός πληθωρισμός και ενεργειακή κρίση.
Άρα το ίδιο το γράφημα αποτελεί εξαιρετικό μάθημα για το γιατί ονομαστικός τζίρος και πραγματική ευημερία δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Αν κάθε άνοδος του τζίρου ήταν αυτομάτως αύξηση ευημερίας, τότε το 2022 θα έπρεπε να θεωρείται περίπου οικονομικός παράδεισος για τα νοικοκυριά.
Προφανώς δεν ήταν τόσο απλό.
Τα στοιχεία είναι καλά. Το παραμύθι αρχίζει μετά τα στοιχεία
Και τελικά αυτή είναι η ουσία.
42,47 δισ. ευρώ τζίρος; Ναι.
+4,7% σε έναν χρόνο; Ναι.
Αύξηση 3,9% στον εποχικά διορθωμένο δείκτη μισθολογικού κόστους; Ναι.
Είναι θετικές ενδείξεις;
Ναι, ως προς αυτό που πραγματικά μετρούν.
Αποδεικνύουν ότι οι επιχειρήσεις έγιναν 4,7% πλουσιότερες;
Όχι.
Αποδεικνύουν ότι ο εργαζόμενος απέκτησε 35,6% μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη από το 2020;
Όχι.
Αποδεικνύουν ότι τα ελληνικά νοικοκυριά αισθάνονται οικονομικά άνετα;
Όχι.
Και κυρίως αποδεικνύουν από μόνα τους ότι όλα αυτά είναι αποτέλεσμα της οικονομικής πολιτικής Μητσοτάκη;
Επίσης όχι.
Το ενδιαφέρον μάλιστα είναι ότι η Eurostat καταγράφει ταυτόχρονα μια πολύ λιγότερο βολική πραγματικότητα: στο πρώτο τρίμηνο του 2026 το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε κατά 2,5%, ενώ η κατανάλωσή τους αυξήθηκε κατά 1,2%.
Και κάπως έτσι δύο πράγματα μπορούν να είναι αληθινά ταυτόχρονα:
Η ελληνική οικονομία μπορεί να παρουσιάζει πραγματικές θετικές μακροοικονομικές εξελίξεις και ταυτόχρονα ένα σημαντικό μέρος των νοικοκυριών να εξακολουθεί να πιέζεται.
Αυτό είναι οικονομία.
Το να παίρνεις δύο ανοδικές γραμμές, να τις ανεβάζεις στο Facebook και να γράφεις από κάτω «να η επιτυχία της ΝΔ» είναι κάτι άλλο.
Είναι το σημείο όπου τελειώνει η στατιστική και αρχίζει η προπαγάνδα.
