Υπάρχουν δύο φωτογραφίες από τον Βόχυνα στον Πόρο που πράγματι προκαλούν προβληματισμό.

Δείχνουν έντονη φθορά σε τμήμα τοιχίου, με αποκόλληση υλικού και εμφανείς ρηγματώσεις.

Αυτό δεν χρειάζεται ούτε πολιτική αντιπαράθεση ούτε ωραιοποίηση.

Χρειάζεται αυτοψία μηχανικού.

Και μάλιστα γρήγορα.

Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα.

Γιατί με αφορμή τις συγκεκριμένες φωτογραφίες διατυπώνεται μια σειρά ερωτημάτων προς τον Δήμο Αργοστολίου και τον δήμαρχο Θεόφιλο Μιχαλάτο:

«Έχει ενημερωθεί η Τεχνική Υπηρεσία;»

«Ποιος έδωσε εντολή για τις εργασίες της 27ης Ιουλίου;»

«Με ποια διοικητική πράξη;»

«Ποια υπηρεσία τις ενέκρινε;»

«Ποια άδεια υπήρχε;»

Μόνο που πριν απαιτήσουμε από τον Δήμο να παρουσιάσει εντολές, άδειες και τεχνικές εισηγήσεις υπάρχει ένα ερώτημα ακόμη πιο βασικό:

Ποιος είναι ο αρμόδιος φορέας για τον Βόχυνα;

Και εδώ η νομοθεσία έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον.

Τι λέει πραγματικά η νομοθεσία για τα ρέματα

Το κείμενο επικαλείται τον Ν. 4258/2014.

Σωστά.

Αλλά αυτός δεν είναι ο μόνος νόμος που πρέπει να διαβαστεί.

Μεσολάβησε ο Ν. 4555/2018 – ο γνωστός «Κλεισθένης».

Και υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικότερο.

Η ίδια η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει εκδώσει αναλυτική εγκύκλιο για τις αρμοδιότητες των φορέων σε έργα και δράσεις πρόληψης πλημμυρών.

Τι αναφέρει;

Ότι σύμφωνα με το άρθρο 224 του Ν.4555/2018 και το άρθρο 186 του Ν.3852/2010:

η αρμοδιότητα καθαρισμού και αστυνόμευσης των ρεμάτων ανήκει αποκλειστικά στις Περιφέρειες.

Και για να μην υπάρχει καμία παρεξήγηση, η εγκύκλιος προχωρά ακόμη περισσότερο.

Η αρμοδιότητα αφορά υδατορέματα:

ανοικτά ή κλειστά, διευθετημένα ή μη, συνεχούς ή διαλείπουσας ροής, εντός ή εκτός σχεδίου πόλης και εντός ή εκτός των ορίων των οικισμών.

Άρα το γεγονός ότι ο Βόχυνας περνά μέσα από τον Πόρο δεν αρκεί για να μετατρέψει αυτομάτως τον Δήμο Αργοστολίου σε αρμόδια αρχή για την κοίτη του.

Το αντίθετο προκύπτει ως προς τον καθαρισμό και την αστυνόμευση του υδατορέματος.

Και ποιος ασκεί αυτή την αρμοδιότητα;

Και εδώ η επίσημη εγκύκλιος είναι συγκεκριμένη.

Αναφέρει ότι η αρμοδιότητα καθαρισμού και αστυνόμευσης των ρεμάτων ασκείται:

μέσω των αρμόδιων Διευθύνσεων Τεχνικών Έργων των Περιφερειών.

Στην περίπτωση του Βόχυνα, λοιπόν, μπαίνει αναπόφευκτα στην εξίσωση η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και η Περιφερειακή Ενότητα Κεφαλληνίας.

Και εδώ η ιστορία γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Η Περιφέρεια έχει ήδη ασχοληθεί πολιτικά με τον Βόχυνα

Δεν μιλάμε για έναν χείμαρρο που εμφανίζεται σήμερα για πρώτη φορά στον δημόσιο διάλογο.

Τον Σεπτέμβριο του 2024 πραγματοποιήθηκαν εργασίες καθαρισμού του Βόχυνα, παρουσία μάλιστα του προέδρου της Κοινότητας Πόρου Οδυσσέα Γαλιατσάτου.

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη πιο ενδιαφέρον στοιχείο.

Σε επίσκεψη του αντιπεριφερειάρχη Κεφαλληνίας και Ιθάκης Σωτήρη Κουρή στον Πόρο είχε τεθεί από τον πρόεδρο της Κοινότητας η ανάγκη τσιμεντόστρωσης του Βόχυνα.

Και σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, ο αντιπεριφερειάρχης εμφανίστηκε θετικός στην πρόταση.

Γιατί άραγε συζητούσε ο πρόεδρος του Πόρου με τον Αντιπεριφερειάρχη για παρέμβαση στον Βόχυνα;

Προφανώς επειδή η Περιφέρεια δεν είναι κάποιος άσχετος τρίτος στην υπόθεση.

Και υπάρχει ακόμη σοβαρότερος λόγος

Ο Βόχυνας δεν είναι ένα ξερό αυλάκι που απλώς περνά από τον Πόρο.

Είναι πραγματικό υδατόρεμα.

Το επίσημο Γεωπάρκο Κεφαλονιάς–Ιθάκης αναφέρει ότι ο χείμαρρος Βόχυνας πηγάζει από τη λίμνη Άβυθο, διέρχεται από το φαράγγι του Πόρου και κατευθύνεται προς τη θάλασσα, ενώ το καλοκαίρι στερεύει.

Άρα είναι σωστή μία παρατήρηση του αρχικού κειμένου:

Το ότι τον Αύγουστο δεν έχει νερό δεν σημαίνει ότι παύει να είναι υδατόρεμα.

Απολύτως σωστό.

Μόνο που αυτό ακριβώς ενισχύει και το άλλο σκέλος:

εφόσον πρόκειται για υδατόρεμα, πρέπει να εξετάσουμε το ειδικό καθεστώς αρμοδιοτήτων των υδατορεμάτων και όχι να θεωρήσουμε αυτονόητα ότι αρμόδιος είναι ο Δήμος.

Και ο Βόχυνας έχει ήδη δείξει τι μπορεί να κάνει

Υπάρχει και κάτι που δεν πρέπει να ξεχνά κανείς.

Τον Φεβρουάριο του 2025, στις μεγάλες βροχοπτώσεις που έπληξαν την Κεφαλονιά, ο Βόχυνας δέχθηκε τεράστιες ποσότητες νερού και προκάλεσε σοβαρή ανησυχία στον Πόρο.

Επομένως το ζήτημα είναι πράγματι σοβαρό.

Αλλά ακριβώς επειδή είναι σοβαρό πρέπει να αντιμετωπίζεται τεχνικά και θεσμικά, όχι με προαποφασισμένο πολιτικό ένοχο.

Και τώρα ερχόμαστε στις εργασίες της 27ης Ιουλίου

Το αρχικό κείμενο κάνει κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον.

Ρωτά:

«Ποιος έδωσε την εντολή;»

Πολύ σωστή ερώτηση.

Μετά όμως στρέφει σχεδόν ολόκληρη την απαίτηση παροχής εγγράφων προς τη Δημοτική Αρχή.

Εδώ υπάρχει λογικό κενό.

Εφόσον δεν γνωρίζουμε ακόμη ποιος έδωσε την εντολή, πώς γνωρίζουμε ότι τα έγγραφα πρέπει να τα δώσει ο Δήμος;

Αυτό ακριβώς είναι που πρέπει να εξακριβωθεί.

Πρώτα βρίσκουμε ποιος έκανε το έργο.

Μετά ζητάμε από αυτόν:

• την εντολή εργασιών,
• την απόφαση,
• την τεχνική έκθεση,
• τις εγκρίσεις,
• τον ανάδοχο ή τα μηχανήματα που χρησιμοποιήθηκαν,
• το ακριβές φυσικό αντικείμενο.

Και τότε καταλογίζουμε ευθύνη όπου πραγματικά υπάρχει.

Όχι ανάποδα.

Το JCB στη φωτογραφία δεν αποδεικνύει ποιος το έστειλε

Εδώ πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί.

Η ύπαρξη ενός JCB και ενός φορτηγού σε έναν χώρο αποδεικνύει ότι πραγματοποιήθηκαν εργασίες.

Δεν αποδεικνύει από μόνη της:

ποιος φορέας τις παρήγγειλε,

ποιος τις χρηματοδότησε,

ποια υπηρεσία τις επέβλεψε,

ούτε αν επρόκειτο για Δήμο, Περιφέρεια, ανάδοχο άλλου έργου ή διαφορετικό αρμόδιο φορέα.

Άρα το ερώτημα:

«Ποιος έκανε τις εργασίες της 27ης Ιουλίου;»

είναι απολύτως θεμιτό.

Το συμπέρασμα:

«Ο Δήμος πρέπει να μας δώσει τα έγγραφα»

χρειάζεται πρώτα απόδειξη ότι ο Δήμος ήταν πράγματι ο φορέας των εργασιών.

Και τέτοια απόδειξη δεν περιλαμβάνεται στο κείμενο.

Ακόμη μεγαλύτερο άλμα: επηρέασαν οι εργασίες τον τοίχο;

Υπάρχει και ένα δεύτερο σημείο που απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσοχή.

Το κείμενο ρωτά:

«Εξετάστηκε ποτέ αν οι παρεμβάσεις της 27ης Ιουλίου επηρέασαν την ευστάθεια ή την κατάσταση του τοίχου;»

Ως ερώτημα μπορεί να τεθεί.

Ως υπόνοια αιτιώδους σχέσης, όμως, χρειάζεται τεχνικά στοιχεία.

Από τις δύο σημερινές φωτογραφίες βλέπουμε πράγματι βλάβη.

Δεν μπορούμε όμως να προσδιορίσουμε:

πότε δημιουργήθηκε,

ποια είναι η αιτία της,

αν είναι επιφανειακή ή δομική,

αν σχετίζεται με ρίζες του μεγάλου δέντρου,

με παλαιότερη καταπόνηση,

με υδρολογικά φαινόμενα,

με καθίζηση,

με ηλικία της κατασκευής,

ή με τις εργασίες της 27ης Ιουλίου.

Αυτά δεν τα αποφασίζει μια φωτογραφία.

Και σε αυτό, τουλάχιστον, το ίδιο το κείμενο έχει δίκιο:

τα αποφασίζει μηχανικός.

Επομένως δεν μπορεί ταυτόχρονα να λέμε ότι απαιτείται μηχανικός και να αφήνουμε πολιτικά να αιωρείται μια αιτιώδης σύνδεση πριν μιλήσει ο μηχανικός.

Το κρίσιμο ζήτημα του ίδιου του τοίχου

Υπάρχει πάντως μία διάκριση που πρέπει να κάνουμε.

Το γεγονός ότι η Περιφέρεια έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα για καθαρισμό και αστυνόμευση του υδατορέματος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε κατασκευή που βρίσκεται δίπλα στον Βόχυνα ανήκει στην Περιφέρεια.

Για τον συγκεκριμένο τοίχο πρέπει να εξακριβωθούν:

σε ποιο έργο κατασκευάστηκε, ποιος είναι κύριος του έργου, σε ποιον χώρο βρίσκεται και ποιος έχει σήμερα την αρμοδιότητα συντήρησής του.

Αυτό δεν κατάφερα να το τεκμηριώσω από δημόσια διαθέσιμο έγγραφο που να αφορά ειδικά αυτό το συγκεκριμένο τμήμα του τοίχου.

Και ακριβώς γι’ αυτό δεν θα κάνουμε το ίδιο λάθος από την αντίθετη πλευρά.

Δεν θα πούμε:

«είναι της Περιφέρειας»

επειδή μας βολεύει πολιτικά.

Θα πούμε:

«Βρείτε πρώτα σε ποιον ανήκει και μετά αποδώστε την ευθύνη».

Αυτό είναι πολύ ισχυρότερο.

Η μεγάλη αντίφαση

Το αρχικό κείμενο ζητά:

«σοβαρή πολιτική».

Συμφωνούμε.

Αλλά σοβαρή πολιτική σημαίνει και κάτι ακόμη:

να γνωρίζεις σε ποιον απευθύνεις την καταγγελία σου.

Δεν μπορείς να επικαλείσαι τον Ν.4258/2014 για να αποδείξεις ότι ένα ρέμα διέπεται από ειδικό θεσμικό καθεστώς και ταυτόχρονα να προσπερνάς το μεταγενέστερο πλαίσιο που αναθέτει τον καθαρισμό και την αστυνόμευση των ρεμάτων στις Περιφέρειες.

Δεν μπορείς να ρωτάς:

«Ποιος έδωσε την εντολή;»

και πριν πάρεις την απάντηση να ζητάς από τον Δήμαρχο τα έγγραφα σαν να γνωρίζεις ήδη ποιος έδωσε την εντολή.

Και δεν μπορείς να ζητάς από μηχανικό να αποφανθεί εάν οι εργασίες επηρέασαν τον τοίχο, ενώ παράλληλα αφήνεις να αιωρείται ήδη η πολιτική υποψία ότι αυτό συνέβη.

Τι πρέπει πραγματικά να γίνει

Το σωστό αίτημα είναι πολύ απλούστερο και πολύ σοβαρότερο:

Να γίνει άμεσα αυτοψία στον τοίχο.

Να διαπιστωθεί αν υπάρχει κίνδυνος για πεζούς και οχήματα.

Να εξακριβωθεί ποιος είναι ο αρμόδιος φορέας συντήρησής του.

Να εξακριβωθεί ποιος πραγματοποίησε τις εργασίες της 27ης Ιουλίου.

Να δημοσιοποιηθούν από τον φορέα που τις πραγματοποίησε τα σχετικά έγγραφα.

Και εφόσον υπάρχει οποιαδήποτε τεχνική υπόνοια σύνδεσης των εργασιών με τη σημερινή βλάβη, να εξεταστεί από μηχανικό.

Αυτή είναι λογοδοσία.

Όλα τα υπόλοιπα είναι καταλογισμός ευθύνης πριν ολοκληρωθεί η έρευνα.

Το ερώτημα λοιπόν αλλάζει

Το ερώτημα δεν είναι:

«Μπορεί ο Δήμος Μιχαλάτου να πράξει σήμερα όσα έπρεπε να είχε πράξει χθες;»

Γιατί αυτή η διατύπωση έχει ήδη αποφασίσει ποιος φταίει.

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

Ποιος έχει την αρμοδιότητα για τον συγκεκριμένο τοίχο, ποιος έκανε τις εργασίες της 27ης Ιουλίου και τι ακριβώς προβλέπει η τεχνική μελέτη τους;

Απαντήστε σε αυτά τα τρία και μετά μπορούμε να μιλήσουμε για ευθύνες.

Μέχρι τότε, ένα πράγμα προκύπτει ήδη από επίσημο κρατικό έγγραφο:

για τον καθαρισμό και την αστυνόμευση του ίδιου του Βόχυνα η νομοθεσία δείχνει προς την Περιφέρεια και όχι προς τον Δήμο.

Και ίσως πριν ζητηθούν «μαθήματα σοβαρής πολιτικής» από τον κοινοτάρχη και τον δήμαρχο, θα ήταν χρήσιμο να ανοίξει πρώτα ολόκληρος ο φάκελος των αρμοδιοτήτων.

Γιατί στην Αυτοδιοίκηση υπάρχει ένας κανόνας απλός:

Πρώτα βρίσκεις ποιος είναι αρμόδιος. Μετά τον εγκαλείς επειδή δεν έκανε τη δουλειά του.

Το αντίστροφο μπορεί να δημιουργήσει έναν δυνατό πολιτικό τίτλο.

Δεν δημιουργεί όμως ισχυρή τεκμηριωμένη καταγγελία.