Η πολιτική αντιπαράθεση έχει έναν απλό κανόνα: απαντάς σε αυτά που λέει ο αντίπαλός σου, όχι σε αυτά που θα σε βόλευε να έχει πει.
Και στην τελευταία παρέμβαση του Μάκη Βορίδη κατά του Αντώνη Σαμαρά αυτός ο κανόνας φαίνεται να χάνεται κάπου στη διαδρομή.
Ο πρώην υπουργός επιχειρεί να παρουσιάσει ως θεμελιώδη αντίφαση της πολιτικής Σαμαρά το εξής: από τη μία επικρίνει τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη μετατόπιση της ΝΔ και την παρουσία στελεχών προερχόμενων από το ΠΑΣΟΚ και από την άλλη, υποτίθεται, είναι έτοιμος να κυβερνήσει με το ΠΑΣΟΚ, ακόμη και με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου, αρκεί να γίνει ο ίδιος πρωθυπουργός.
Εντυπωσιακό επιχείρημα.
Υπάρχει μόνο ένα μικρό πρόβλημα:
Πού ακριβώς το είπε αυτό ο Αντώνης Σαμαράς;
Πότε δήλωσε ότι επιδιώκει κυβέρνηση με την Κωνσταντοπούλου;
Πότε παρουσίασε τέτοιο σχέδιο συνεργασιών;
Πού βρίσκεται αυτή η πολιτική πρόταση;
Αν υπάρχει, να παρουσιαστεί.
Διαφορετικά, δεν αποδομείται η θέση του Σαμαρά. Κατασκευάζεται πρώτα μια θέση και στη συνέχεια αποδομείται η κατασκευή.
Η Κωνσταντοπούλου μπήκε στη συζήτηση από τον Βορίδη
Αυτό είναι το πρώτο και σοβαρότερο πρόβλημα της επιχειρηματολογίας.
Η εικόνα ενός Αντώνη Σαμαρά που σχεδιάζει να απομακρύνει τον Μητσοτάκη και στη συνέχεια να γίνει πρωθυπουργός μιας κυβέρνησης μαζί με ΠΑΣΟΚ και Ζωή Κωνσταντοπούλου παρουσιάζεται ως δεδομένο.
Από τα στοιχεία που έχουμε μπροστά μας, όμως, δεν τεκμηριώνεται ως δημόσια θέση του Σαμαρά.
Και όταν δεν υπάρχει τεκμηρίωση, η υπόθεση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως απόδειξη πολιτικής αντίφασης.
Είναι το κλασικό τέχνασμα του «σκιάχτρου»:
Αποδίδεις στον πολιτικό αντίπαλο μια ακραία ή αντιφατική θέση, την οποία δεν έχει διατυπώσει, και στη συνέχεια θριαμβολογείς επειδή απέδειξες ότι… δεν στέκει.
Προφανώς δεν στέκει.
Αλλά δεν ήταν δικό του επιχείρημα. Ήταν δικό σου.
Άλλο «σημιτικό ΠΑΣΟΚ», άλλο συνεργασία κομμάτων
Υπάρχει και δεύτερη σύγχυση.
Η κριτική που διατυπώνεται από την πλευρά Σαμαρά περί «σημιτικού ΠΑΣΟΚ» αφορά τη φυσιογνωμία και την ιδεολογική κατεύθυνση της σημερινής ΝΔ.
Κάποιος μπορεί να συμφωνεί ή να διαφωνεί.
Αλλά αυτή είναι η συζήτηση.
Η κυβερνητική συνεργασία δύο διαφορετικών κομμάτων είναι εντελώς διαφορετικό πολιτικό ζήτημα.
Ένα κόμμα μπορεί να συνεργαστεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες με ένα άλλο χωρίς να υιοθετεί την ιδεολογία του.
Άλλωστε, αυτό ακριβώς συνέβη την περίοδο 2012-2015, όταν η Νέα Δημοκρατία του Αντώνη Σαμαρά συγκυβέρνησε με το ΠΑΣΟΚ.
Η ΝΔ δεν έγινε ΠΑΣΟΚ επειδή συγκυβέρνησε με το ΠΑΣΟΚ.
Το ΠΑΣΟΚ δεν έγινε ΝΔ.
Υπήρξε κυβερνητική συνεργασία σε συνθήκες οικονομικής κρίσης.
Άρα η κριτική για ιδεολογική μετάλλαξη ενός κόμματος δεν ταυτίζεται αυτομάτως με τη συζήτηση περί μετεκλογικών συνεργασιών μεταξύ διαφορετικών κομμάτων.
«Σημιτικό ΠΑΣΟΚ και ολίγον ΛΑΟΣ»: Υπάρχει πράγματι αντίφαση;
Ο Βορίδης θέτει ένα πιο ενδιαφέρον ερώτημα:
Πώς μπορεί η ΝΔ να κατηγορείται ταυτόχρονα ότι έγινε «σημιτικό ΠΑΣΟΚ» και ότι περιλαμβάνει «ολίγον ΛΑΟΣ»;
Πολύ εύκολα.
Ένα μεγάλο κόμμα εξουσίας μπορεί να ενσωματώνει στελέχη και πολιτικές επιρροές διαφορετικής προέλευσης.
Μπορεί να διαθέτει ισχυρό κεντρώο ή εκσυγχρονιστικό πυρήνα και ταυτόχρονα πολιτικά στελέχη προερχόμενα από τη δεξιότερη πλευρά του πολιτικού φάσματος.
Μπορεί κάποιος να θεωρεί αυτή την περιγραφή άδικη, υπερβολική ή σχηματική.
Αλλά λογικά αδύνατη δεν είναι.
Και υπάρχει μια μάλλον προφανής λεπτομέρεια:
Ο ίδιος ο Μάκης Βορίδης και ο Άδωνις Γεωργιάδης πράγματι προέρχονται από τον ΛΑΟΣ.
Άρα το «ολίγον ΛΑΟΣ» δεν αποτελεί θεωρητική ανακάλυψη.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο επηρεάζει σήμερα αυτή η πολιτική προέλευση τη φυσιογνωμία της ΝΔ.
Αυτό αξίζει συζήτηση.
Και μετά έρχεται η πραγματική αντίφαση
Εδώ όμως η συνέντευξη αποκτά πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Ο Μάκης Βορίδης εγκαλεί τον Σαμαρά για την υποτιθέμενη προθυμία του να συνεργαστεί με πολιτικά ετερόκλητες δυνάμεις.
Λίγο αργότερα ερωτάται ο ίδιος εάν η ΝΔ θα συνεργαζόταν με τον Κυριάκο Βελόπουλο.
Και ποια είναι η απάντηση;
Όχι «ποτέ».
Όχι «μας χωρίζει ιδεολογική άβυσσος».
Αλλά:
«Ό,τι αποφασίσει ο λαός» και, χωρίς αυτοδυναμία, «θα εξαντλήσουμε τα περιθώρια συνεργασιών».
Εδώ λοιπόν τα πράγματα γίνονται πραγματικά ενδιαφέροντα.
Δηλαδή οι υποθετικές συνεργασίες του Σαμαρά αποδεικνύουν πολιτική ασυνέπεια, αλλά οι ενδεχόμενες συνεργασίες της ΝΔ θα αποτελούν υπεύθυνη διαχείριση της λαϊκής ετυμηγορίας;
Δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Και όταν ακολουθεί ερώτηση για το ΠΑΣΟΚ, ούτε εκεί κλείνει η πόρτα από την πλευρά Βορίδη. Αντιθέτως, μεταφέρει το ζήτημα στην άλλη πλευρά, λέγοντας ουσιαστικά ότι τα άλλα κόμματα είναι εκείνα που αποκλείουν συνεργασία με τη ΝΔ.
Άρα ας καταλάβουμε:
Η ΝΔ μπορεί μετεκλογικά να «εξαντλήσει τα περιθώρια συνεργασιών».
Ο Σαμαράς όμως κατηγορείται προκαταβολικά για συνεργασίες που δεν έχει καν ανακοινώσει.
Εξαιρετικά βολική πολιτική γεωμετρία.
Και για τον γάμο των ομόφυλων υπάρχει ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα
Ο Μάκης Βορίδης δηλώνει ότι έχει «απόλυτη και κάθετη διαφωνία» με τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών.
Στη συνέχεια όμως υποβαθμίζει την πολιτική σημασία του θέματος επειδή, όπως λέει, πραγματοποιήθηκαν περίπου 400 γάμοι.
Αυτό το επιχείρημα είναι παράξενο ακριβώς επειδή προέρχεται από κάποιον που δηλώνει κάθετα αντίθετος.
Η πολιτική και ιδεολογική σημασία ενός νόμου δεν μετριέται από το πόσοι τον αξιοποίησαν.
Εάν θεωρούσες μια νομοθετική επιλογή λανθασμένη για λόγους αρχής, παραμένει λανθασμένη είτε αφορά 400 είτε 400.000 περιπτώσεις.
Διαφορετικά η διαφωνία δεν ήταν τελικά τόσο «απόλυτη και κάθετη».
Και κυρίως υπάρχει κάτι ακόμη.
Η κριτική Σαμαρά δεν περιορίζεται στον αριθμό των γάμων.
Αφορά, σύμφωνα με τις δημόσιες τοποθετήσεις του, την ιδεολογική φυσιογνωμία της παράταξης.
Άρα το «μόνο 400 παντρεύτηκαν» δεν απαντά στην πολιτική ένσταση.
Την προσπερνά.
Γιατί τώρα ο Σαμαράς;
Ο Βορίδης θέτει πάντως ένα απολύτως θεμιτό ερώτημα: εάν αυτά είναι τόσο σημαντικά, γιατί αποτελούν τώρα κεντρικό πεδίο διαφοροποίησης;
Εδώ υπάρχει χώρος πραγματικής κριτικής προς τον πρώην πρωθυπουργό.
Όποιος θέλει να παρουσιάσει μια συνολική εναλλακτική πολιτική πρόταση δεν αρκεί να καταγράφει τις διαφωνίες του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Πρέπει να εξηγήσει τι ακριβώς προτείνει.
Οικονομία.
Φορολογία.
Υγεία.
Παιδεία.
Μεταναστευτικό.
Δημογραφικό.
Άμυνα.
Ελληνοτουρκικά.
Ευρωπαϊκή πολιτική.
Κοινωνικό κράτος.
Εάν ο Αντώνης Σαμαράς πράγματι προχωρήσει σε νέο κόμμα, τότε θα κριθεί αυστηρά για όλα αυτά.
Μέχρι τότε όμως υπάρχει τεράστια απόσταση μεταξύ του:
«δεν έχει παρουσιάσει ακόμη ολοκληρωμένο πρόγραμμα»
και του:
«ονειρεύεται κυβέρνηση με την Κωνσταντοπούλου αρκεί να γίνει πρωθυπουργός».
Το πρώτο είναι πολιτική κριτική.
Το δεύτερο χρειάζεται απόδειξη.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της επίθεσης Βορίδη
Η προσπάθεια αποδόμησης του Αντώνη Σαμαρά θα ήταν πολύ ισχυρότερη εάν περιοριζόταν στις πραγματικές του θέσεις.
Αντί γι’ αυτό, φτάσαμε σε ένα υποθετικό κυβερνητικό σχήμα στο οποίο ο Σαμαράς γίνεται πρωθυπουργός μαζί με την Κωνσταντοπούλου και το ΠΑΣΟΚ.
Και μετά το υποθετικό αυτό σχήμα χρησιμοποιείται για να αποδειχθεί ότι ο Σαμαράς δεν διαθέτει συνεπή πολιτική στρατηγική.
Δεν λειτουργεί έτσι η πολιτική επιχειρηματολογία.
Αν ο Σαμαράς πει ότι θέλει κυβέρνηση με την Κωνσταντοπούλου, τότε ο Βορίδης θα έχει κάθε δικαίωμα να τον ρωτήσει πώς συμβιβάζεται αυτό με την πολιτική και ιδεολογική του ταυτότητα.
Μέχρι να το πει όμως, η κριτική απευθύνεται σε έναν Σαμαρά που υπάρχει περισσότερο στο επιχείρημα του Βορίδη παρά στην πραγματικότητα.
Και το ειρωνικότερο;
Την ίδια στιγμή που εγκαλεί τον πρώην πρωθυπουργό για υποθετικές συνεργασίες, ο ίδιος αφήνει ανοικτή την πόρτα των πραγματικών μετεκλογικών συνεργασιών της ΝΔ εάν δεν υπάρξει αυτοδυναμία.
Εκεί βρίσκεται τελικά η πιο δυνατή αποδόμηση της συγκεκριμένης επίθεσης.
Δεν χρειάζονται χαρακτηρισμοί.
Δεν χρειάζονται υπερβολές.
Χρειάζεται μόνο να βάλεις δίπλα δίπλα τις δύο θέσεις:
«Ο Σαμαράς είναι αντιφατικός επειδή θα μπορούσε να συνεργαστεί με άλλους».
και
«Εμείς, εάν δεν έχουμε αυτοδυναμία, θα εξαντλήσουμε τα περιθώρια συνεργασιών».
Και τότε το ερώτημα γυρίζει στον Μάκη Βορίδη:
Γιατί αυτό που παρουσιάζεται ως πολιτικός οπορτουνισμός όταν αποδίδεται στον Σαμαρά, μετατρέπεται σε πολιτικό ρεαλισμό όταν αφορά τη Νέα Δημοκρατία;
