Σε καθεστώς αγωνίας έχουν περιέλθει οι Έλληνες παραγωγοί, μεταποιητές και εξαγωγείς της επιτραπέζιας ελιάς, καθώς το μέλλον των παραδόσεων στον αμερικανικό χώρο κρέμεται από μια κλωστή. Η αναμονή για την επίσημη ανακοίνωση των νέων δασμών εισαγωγής αγροτικών προϊόντων στις ΗΠΑ έχει φέρει ολόκληρο τον κλάδο σε κατάσταση αναβρασμού, με παρατεταμένη αβεβαιότητα να βαραίνει κάθε απόφαση πώλησης ή επένδυσης.
Το προϊόν που αποτελεί «σημαία» των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ φέρει ετήσιο κύκλο εργασιών της τάξης των 214 εκατομμυρίων ευρώ, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 28% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών επιτραπέζιας ελιάς. Σε περίπτωση που οριστεί δασμός 20% ή έστω 10%, όπως ακούγεται στους διαδρόμους της διαπραγμάτευσης, το ελληνικό συγκριτικό πλεονέκτημα θα υποβαθμιστεί σημαντικά, ανοίγοντας δρόμο σε ανταγωνιστές με χαμηλότερο κόστος παραγωγής και φθηνότερα προσφερόμενες τιμές.
Οι μεγαλύτεροι ανταγωνιστές – Ισπανία και Ιταλία – βρίσκονται ήδη σε προνομιακή θέση, με καθεστώτα στήριξης και μεγαλύτερη αντοχή σε διακυμάνσεις δασμολογικών πολιτικών. Παράλληλα, Τουρκία και Τυνησία προσφέρουν ελιές σε τιμές που συχνά υπολείπονται κατά 20–30% των ελληνικών, καθιστώντας το ενδεχόμενο νέων δασμών ιδιαίτερα επώδυνο. Όπως σημειώνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών και Οργανώσεων Επιτραπέζιας Ελιάς, Ανέστης Μαυροειδής, «οποιαδήποτε, έστω και μερική, επιβάρυνση στο εισαγόμενο κόστος μπορεί να οδηγήσει σε αλυσιδωτά προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα» – από τον πρωτογενή τομέα έως τα ράφια των καταστημάτων στις ΗΠΑ.
Οι Έλληνες παραγωγοί βλέπουν ακόμη ένα ενδεχόμενο «χτύπημα» από τη στροφή των Αμερικανών καταναλωτών σε εναλλακτικές, φθηνότερες πηγές ελαιών. Ο Νίκος Ανοιξάς, παραγωγός από τη Χαλκιδική και μέλος της ΔΟΕΠΕΛ, εκφράζει τον φόβο ότι, αν Ισπανία και Ιταλία καταφέρουν να μειώσουν τους δασμούς στο “μηδέν” ή σε μονοψήφιο ποσοστό, η Ελλάδα θα μείνει πλήρως εκτεθειμένη. «Το κόστος δεν σηκώνει επιπλέον υποχωρήσεις· ούτε σεντς κάτω δεν μπορούμε να δεχθούμε», υπογραμμίζει, αναφερόμενος στα ήδη υψηλά έξοδα εργασίας και εφοδίων.
Η ανησυχία επεκτείνεται και σε κοινωνικό επίπεδο: περισσότερα από 5.000 άτομα απασχολούνται σήμερα στον κλάδο, ενώ πάνω από 50.000 αγροτικές οικογένειες κερδίζουν το εισόδημά τους από την ελιά. Κάθε κλονισμός της αμερικανικής αγοράς μπορεί να προκαλέσει σοβαρή υποχώρηση του αγροτικού εισοδήματος, με πολλαπλές συνέπειες για τις τοπικές οικονομίες της ελληνικής περιφέρειας – από μείωση εργασίας και πληθυσμιακή απομόνωση έως υστέρηση άλλων συναφών τομέων, όπως ο τουρισμός και η βιοτεχνία μεταποίησης.
Στον ίδιο τόνο, ο Στέλιος Μιχαλούτσος, αντιπρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Γερακίου Λακωνίας, επισημαίνει ότι ελάχιστες αγορές μπορούν να απορροφήσουν απότομες αυξήσεις κόστους χωρίς αρνητική επίπτωση στη ζήτηση. «Ακόμη και αν οι τιμές χονδρικής παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, η πίεση θα διοχετευθεί στους παραγωγούς», αναφέρει, σημειώνοντας ότι μια μείωση της τιμής προς τον καταναλωτή θα μεταφραστεί σε δραματική μείωση των κερδών τους.
Σε επίπεδο μεταποιητών και εξαγωγικών επιχειρήσεων, οι αγωνιώδεις εκκλήσεις για κρατική παρέμβαση έχουν ενταθεί. Στην πρόσφατη έκτακτη γενική συνέλευση της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταποιητών Ελιάς (ΠΕΜΕΤΕ), συζητήθηκε όχι μόνο το μεγάλο ζήτημα των δασμών, αλλά και η ισχυρή υποτίμηση του δολαρίου, που λειτουργεί ως πρόσθετος – αν και έμμεσος – «φόρος» για τα ελληνικά προϊόντα. Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή κρίση, ο πληθωρισμός και η μείωση των καταναλωτικών δαπανών στις ΗΠΑ δημιουργούν ένα δυσμενές πλαίσιο για όλες τις εξαγωγές αγροτικών ειδών.
Παρά τη δυσκολία, οι Έλληνες μεταποιητές δηλώνουν έτοιμοι να απορροφήσουν μέρος του αυξημένου κόστους για να διατηρήσουν τη διείσδυση στην αμερικανική αγορά. Ωστόσο, τονίζουν ότι χωρίς στοχευμένα, άμεσα μέτρα στήριξης – όπως επιχορηγήσεις εξαγωγικών δαπανών, προκαταβολή ΦΠΑ, φορολογικές ελαφρύνσεις και εγγυήσεις χρηματοδότησης – ο κλάδος δεν θα αντέξει στο μεσοπρόθεσμο διάστημα.
Σε παραδείγματα χωρών όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Γερμανία και πρόσφατα το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έχουν ανακοινωθεί σημαντικά προγράμματα στήριξης των αγροτικών εξαγωγών, επισημαίνεται από την ελληνική πλευρά ότι η κρατική αντίδραση πρέπει να είναι ταχεία και ουσιαστική. Διαφορετικά, το ελληνικό προϊόν κινδυνεύει να χάσει πολύτιμα μερίδια αγοράς, με ανεπανόρθωτες συνέπειες για τον κλάδο και τις τοπικές κοινωνίες.
Με τους δασμούς να αναμένεται να ανακοινωθούν μέσα στον επόμενο μήνα, οι ελληνικοί φορείς καλούν την κυβέρνηση και τα συναρμόδια υπουργεία να ενεργοποιηθούν άμεσα: «Ο χρόνος πιέζει και κάθε καθυστέρηση πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας και εισοδήματος», καταλήγει ο Ανέστης Μαυροειδής. Η ελληνική επιτραπέζια ελιά, ως ένα από τα πιο εμβληματικά εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας, βρίσκεται πλέον στο σταυροδρόμι μεταξύ προστασίας και πίεσης – με την αμερικανική αγορά να κρατά την τελική απόφαση στα χέρια της.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
