Οριστικά κλειστός εμφανίζεται πλέον ο δικαστικός δρόμος για την επαναφορά του 13ου και του 14ου μισθού στους δημοσίους υπαλλήλους, μετά τη νέα κρίση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το θέμα, ωστόσο, δεν εξαφανίζεται: μεταφέρεται πλέον αποκλειστικά στο πολιτικό πεδίο.
Η νέα απόφαση του ΣτΕ αποτελεί σημαντική εξέλιξη για χιλιάδες εργαζομένους του Δημοσίου που προσδοκούσαν ότι θα μπορούσε να ανοίξει δικαστικά ο δρόμος για την επιστροφή των δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα, καθώς και του επιδόματος αδείας.
Όπως ανέφερε στο ΕΡΤnews ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος, οι σχετικές διεκδικήσεις απορρίφθηκαν εκ νέου, με αποτέλεσμα οι πιθανότητες ανατροπής του σημερινού καθεστώτος μέσω των δικαστηρίων να εξαντλούνται.
Τι σημαίνει πρακτικά η απόφαση
Η ουσία για τους δημοσίους υπαλλήλους είναι ότι η δικαστική οδός δεν φαίνεται πλέον να μπορεί να οδηγήσει στην επαναφορά των δώρων.
Σύμφωνα με όσα εξήγησε ο Γιάννης Καρούζος, είναι η δέκατη φορά που αντίστοιχες αξιώσεις δεν γίνονται δεκτές.
Αυτό σημαίνει ότι το βάρος περνά πλέον στην εκτελεστική και νομοθετική εξουσία. Εάν στο μέλλον επιστρέψουν ο 13ος και ο 14ος μισθός στο Δημόσιο, αυτό θα πρέπει να γίνει μέσω πολιτικής απόφασης και νομοθετικής ρύθμισης και όχι ως αποτέλεσμα δικαστικής απόφασης.
Το επιχείρημα που δεν έγινε δεκτό
Η συγκεκριμένη προσφυγή στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τους αξιοπρεπείς κατώτατους μισθούς, το οποίο έχει ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία.
Η πλευρά του προσφεύγοντος υποστήριξε ότι κριτήρια όπως το κόστος διαβίωσης και το επίπεδο της φτώχειας θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη και κατά την εξέταση των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων.
Ωστόσο, σύμφωνα με την παρουσίαση της απόφασης από τον εργατολόγο, το ΣτΕ έκρινε ότι οι μισθολογικές ενισχύσεις που έχουν δοθεί μέχρι σήμερα στους εργαζομένους του Δημοσίου είναι επαρκείς στο πλαίσιο της συγκεκριμένης υπόθεσης.
Παράλληλα, δεν έγινε δεκτή η άμεση σύγκριση των αποδοχών και των αυξήσεων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς πρόκειται για διαφορετικά μισθολογικά καθεστώτα.
Τι γίνεται τώρα με τους δημοσίους υπαλλήλους
Η απόφαση αλλάζει ουσιαστικά το πεδίο της συζήτησης.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον τόσο εάν τα δώρα μπορούν να επιστρέψουν έπειτα από δικαστική διεκδίκηση, αλλά εάν κάποια κυβέρνηση θα αποφασίσει να αναλάβει το δημοσιονομικό κόστος της επαναφοράς τους.
Και αυτό είναι μια εντελώς διαφορετική συζήτηση, καθώς συνδέεται με τα περιθώρια του κρατικού προϋπολογισμού, τις ευρωπαϊκές δημοσιονομικές δεσμεύσεις και τις συνολικές μισθολογικές παρεμβάσεις στο Δημόσιο.
Το μεγάλο πρόβλημα των χαμηλών αποδοχών
Παρά τη δικαστική εξέλιξη, το ζήτημα των αποδοχών στο Δημόσιο παραμένει ανοιχτό.
Ο Γιάννης Καρούζος συνέδεσε το επίπεδο των μισθών με ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα: τη δυσκολία προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού στις δημόσιες υπηρεσίες.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο για έναν νεοδιοριζόμενο που καλείται να εγκατασταθεί μακριά από τον τόπο κατοικίας του.
Ενοίκιο, μετακινήσεις και καθημερινά έξοδα μπορούν να απορροφήσουν μεγάλο μέρος των μηνιαίων αποδοχών, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου το κόστος στέγασης είναι υψηλό.
Έτσι, σύμφωνα με τον εργατολόγο, παρατηρούνται περιπτώσεις επιτυχόντων σε προκηρύξεις οι οποίοι είτε δεν αναλαμβάνουν τελικά υπηρεσία είτε εγκαταλείπουν τη θέση τους.
Θα μπορούσαν να επιστρέψουν τα δώρα;
Ναι, αλλά πλέον το ζήτημα είναι πολιτικό.
Η απόφαση του ΣτΕ δεν σημαίνει ότι απαγορεύεται στο κράτος να επαναφέρει στο μέλλον τον 13ο και τον 14ο μισθό.
Σημαίνει ότι δεν προκύπτει μέσω της συγκεκριμένης δικαστικής διεκδίκησης υποχρέωση του Δημοσίου να τους επαναφέρει.
Μια κυβέρνηση μπορεί, εφόσον το αποφασίσει και κρίνει ότι υπάρχουν τα απαραίτητα δημοσιονομικά περιθώρια, να νομοθετήσει την επιστροφή των συγκεκριμένων παροχών.
Αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να γίνει είτε συνολικά είτε μέσα από διαφορετικό μοντέλο ενίσχυσης των αποδοχών. Σε κάθε περίπτωση, όμως, απαιτείται νέα πολιτική και νομοθετική πρωτοβουλία.
Το επιχείρημα της κατανάλωσης
Υπάρχει και η οικονομική πλευρά της συζήτησης.
Ο Γιάννης Καρούζος υποστήριξε ότι ενδεχόμενη επιστροφή των δώρων δεν θα αποτελούσε μόνο πρόσθετη δημοσιονομική δαπάνη.
Ένα τμήμα των επιπλέον χρημάτων θα επέστρεφε στην πραγματική οικονομία μέσω της κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, μέρος του θα κατέληγε ξανά στα δημόσια ταμεία μέσω φόρων.
Το αν αυτή η επίδραση θα μπορούσε να αντισταθμίσει επαρκώς το κόστος είναι ζήτημα οικονομικής και δημοσιονομικής αξιολόγησης.
Από τα δικαστήρια στη Βουλή
Μετά τη νέα κρίση της Ολομέλειας του ΣτΕ, επομένως, αλλάζει οριστικά το κέντρο βάρους της υπόθεσης.
Για τους δημοσίους υπαλλήλους που περιμένουν την επιστροφή των δώρων, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις κυβερνητικές αποφάσεις και στις πιθανές μελλοντικές νομοθετικές παρεμβάσεις για τις αποδοχές στο Δημόσιο.
Ο δικαστικός δρόμος φαίνεται να κλείνει. Ο πολιτικός, όμως, παραμένει ανοιχτός.
