Ένα μάλλον απρόσμενο στιγμιότυπο σημειώθηκε σε πρωινή εκπομπή του Action24, όταν ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το ChatGPT ως επιχείρημα σε μια συζήτηση για την οικονομία, την κατανάλωση και την αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Μόνο που η απάντηση που πήρε δεν ήταν αυτή που περίμενε.
Η συζήτηση αφορούσε την κατάσταση της αγοράς και κατά πόσο η εικόνα της κατανάλωσης επιβεβαιώνει την κυβερνητική θέση ότι, παρά την ακρίβεια, οι πολίτες εξακολουθούν να καταναλώνουν.
Ο υπουργός αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην κίνηση των σούπερ μάρκετ και σε στοιχεία που, κατά την επιχειρηματολογία του, δείχνουν ότι η κατανάλωση διατηρείται.
Όταν όμως η κουβέντα έφτασε στην εστίαση και στον τζίρο των εστιατορίων, ο Άδωνις Γεωργιάδης αποφάσισε να κάνει τον έλεγχο εκείνη τη στιγμή.
Και μάλιστα μέσω ChatGPT.
«Έχω και το Plus» – Η ερώτηση που γύρισε μπούμερανγκ
Ο υπουργός πήρε το κινητό του και ανακοίνωσε ότι θα ρωτήσει το ChatGPT εάν μειώθηκε ο τζίρος των εστιατορίων το 2025.
Μάλιστα, σχολίασε χαριτολογώντας ότι διαθέτει και Plus.
Η στιγμή είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς επειδή το αποτέλεσμα θα χρησιμοποιούνταν ως επιβεβαίωση –ή διάψευση– ενός επιχειρήματος που εκείνη την ώρα αναπτυσσόταν ζωντανά στην τηλεόραση.
Και η απάντηση που εμφανίστηκε στην οθόνη ήταν αρνητική για την επιχειρηματολογία του υπουργού.
Σύμφωνα με το αποτέλεσμα που παρουσιάστηκε στην εκπομπή, ο τζίρος των εστιατορίων εμφάνισε οριακή μείωση κατά 1,9%.
Το αποτέλεσμα προκάλεσε χαμόγελα στο στούντιο, με το χαρακτηριστικό σχόλιο:
«Δυστυχώς είναι -1,9%. Δεν κάνει λάθος το chat».
Το περιστατικό έχει και μια πολύ σοβαρότερη πλευρά
Πέρα από το τηλεοπτικό στιγμιότυπο, η συζήτηση αναδεικνύει ένα σημαντικό ζήτημα.
Η αύξηση ή η διατήρηση της κατανάλωσης σε υψηλά επίπεδα δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι αυξήθηκε η αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Σε μια περίοδο αυξημένων τιμών, ο ονομαστικός τζίρος μπορεί να παραμένει υψηλός ακόμη και όταν ο καταναλωτής αγοράζει μικρότερες ποσότητες.
Εάν, για παράδειγμα, ένα νοικοκυριό πλήρωνε 100 ευρώ για ένα συγκεκριμένο καλάθι προϊόντων και πλέον χρειάζεται 120 ευρώ για περίπου τα ίδια προϊόντα, ο μεγαλύτερος τζίρος του καταστήματος δεν σημαίνει ότι το νοικοκυριό έγινε πλουσιότερο.
Μπορεί να σημαίνει ακριβώς το αντίθετο:
ότι χρειάζεται περισσότερα χρήματα για να διατηρήσει περίπου το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης.
Άλλο τζίρος, άλλο πραγματική κατανάλωση
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν χρησιμοποιούνται στοιχεία τζίρου για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών.
Ο τζίρος αποτυπώνει χρηματική αξία.
Η πραγματική κατανάλωση αφορά τον όγκο των αγαθών και υπηρεσιών που αγοράζονται.
Και η αγοραστική δύναμη αφορά τελικά το πόσα αγαθά και υπηρεσίες μπορεί να αποκτήσει κάποιος με το εισόδημά του.
Οι τρεις έννοιες συνδέονται, αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Γι’ αυτό και μια σοβαρή συζήτηση για το εάν οι Έλληνες ζουν καλύτερα ή χειρότερα δεν μπορεί να εξαντλείται στο εάν αυξήθηκαν οι εισπράξεις των σούπερ μάρκετ ή των εστιατορίων.
Πρέπει να εξετάζονται ταυτόχρονα οι τιμές, οι πραγματικοί μισθοί, ο όγκος κατανάλωσης, η αποταμίευση και το διαθέσιμο εισόδημα.
Οι αριθμοί χρειάζονται σωστή ανάγνωση
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα από το περιστατικό.
Οι αριθμοί δεν αρκεί απλώς να αναφέρονται. Πρέπει να παρουσιάζονται σωστά και να ερμηνεύονται μέσα στο κατάλληλο οικονομικό πλαίσιο.
Μια αύξηση τζίρου δεν σημαίνει αυτομάτως ευημερία.
Μια γεμάτη ταβέρνα το Σάββατο βράδυ δεν αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα ακρίβειας.
Όπως και μια μείωση 1,9% στον τζίρο ενός κλάδου δεν αρκεί από μόνη της για να περιγράψει ολόκληρη την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας.
Το ενδιαφέρον, όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι άλλο:
ο ίδιος ο υπουργός επέλεξε το εργαλείο με το οποίο θα επιχειρούσε να ενισχύσει το επιχείρημά του – και η απάντηση που εμφανίστηκε δεν το επιβεβαίωσε.
Και κάπως έτσι, το ChatGPT από «μάρτυρας υπεράσπισης» βρέθηκε για λίγα δευτερόλεπτα να παίζει τον ρόλο του… μάρτυρα κατηγορίας.
