Ένα ισχυρό κίνητρο αποταμίευσης για τα παιδιά προβλέπει ο νέος «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ. Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη προϋπόθεση: για να βάλει χρήματα το κράτος, πρέπει πρώτα να μπορεί να βάζει χρήματα ο γονιός. Και εκεί ακριβώς συναντά το μέτρο τη δύσκολη οικονομική πραγματικότητα των ελληνικών νοικοκυριών.
Σύμφωνα με την εξαγγελία, για κάθε νεογέννητο ή παιδί ηλικίας έως δύο ετών οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν ειδικό αποταμιευτικό λογαριασμό. Για τα χρήματα που καταθέτουν, το Δημόσιο θα προσθέτει ισόποση συμμετοχή, μέχρι το προβλεπόμενο ανώτατο όριο.
Με απλά λόγια, εάν ένας γονιός καταθέτει 100 ευρώ τον μήνα, το κράτος θα προσθέτει άλλα 100 ευρώ. Έτσι, μέσα σε έναν χρόνο οι γονείς θα έχουν καταθέσει 1.200 ευρώ και το Δημόσιο άλλα 1.200 ευρώ, με το συνολικό ποσό να φτάνει τα 2.400 ευρώ.
Εάν η οικογένεια μπορεί να διαθέτει 50 ευρώ τον μήνα, η ετήσια δική της αποταμίευση θα είναι 600 ευρώ και, με την αντίστοιχη κρατική συμμετοχή, ο λογαριασμός θα ενισχύεται συνολικά κατά 1.200 ευρώ ετησίως.
Ακόμη και με 30 ευρώ τον μήνα, οι γονείς θα καταθέτουν 360 ευρώ τον χρόνο και το κράτος άλλα 360 ευρώ, φτάνοντας συνολικά στα 720 ευρώ.
Υπάρχει όμως πλαφόν στην κρατική συμμετοχή. Αν, για παράδειγμα, μια οικογένεια καταθέτει 200 ευρώ τον μήνα, το κράτος δεν θα βάζει άλλα 200. Η κρατική συμμετοχή περιορίζεται αρχικά στα 1.200 ευρώ ετησίως.
Το όριο θα αυξάνεται ανά πενταετία
Στον σχεδιασμό προβλέπεται αναπροσαρμογή του ανώτατου ποσού κρατικής συμμετοχής κατά 10% ανά πενταετία.
Έτσι, από τα 100 ευρώ τον μήνα το ανώτατο όριο θα ανεβαίνει στα 110 ευρώ μετά την πρώτη πενταετία, στα 121 ευρώ μετά τη δεύτερη και στα 133,10 ευρώ μετά τη συμπλήρωση 15 ετών.
Με βάση τις παραδοχές που παρουσιάστηκαν, ένα παιδί θα μπορούσε στην ενηλικίωσή του να διαθέτει ένα σημαντικό αρχικό κεφάλαιο.
Αυτό είναι αναμφίβολα το ισχυρό σημείο του μέτρου: το κράτος επιβραβεύει την αποταμίευση και ουσιαστικά πολλαπλασιάζει την προσπάθεια της οικογένειας.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Το μεγάλο ερώτημα: Πόσοι μπορούν να βάζουν 100 ευρώ κάθε μήνα;
Για μια οικογένεια με δύο μικρά παιδιά, η αποταμίευση 100 ευρώ για κάθε παιδί σημαίνει 200 ευρώ τον μήνα ή 2.400 ευρώ τον χρόνο από το οικογενειακό εισόδημα.
Και αυτά τα χρήματα δεν θα είναι διαθέσιμα για κάποια έκτακτη ανάγκη.
Ο λογαριασμός θα παραμένει κλειδωμένος μέχρι το παιδί να γίνει 18 ετών. Εφόσον μπορεί να ανοίξει μέχρι το δεύτερο έτος της ηλικίας του, τα χρήματα θα παραμένουν δεσμευμένα για χρονικό διάστημα 16 έως 18 ετών.
Ακριβώς εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση μεταξύ της θεωρίας του μέτρου και της οικονομικής πραγματικότητας.
Αρνητική αποταμίευση στα ελληνικά νοικοκυριά
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται για το πρώτο τρίμηνο του 2026, το ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών βρέθηκε στο -3,3%.
Το διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε κατά 3,2%, στα 39,13 δισ. ευρώ, την ώρα που η τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε ταχύτερα, κατά 4,7%, στα 40,4 δισ. ευρώ.
Με απλά λόγια, σε συνολικό επίπεδο τα νοικοκυριά κατανάλωσαν περισσότερα από το διαθέσιμο εισόδημά τους.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η δυνατότητα να δεσμεύει μια οικογένεια 50, 100 ή 200 ευρώ κάθε μήνα για τα επόμενα 16-18 χρόνια δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη.
86%: «Δεν θα μπορέσουμε να αποταμιεύσουμε»
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα από τα στοιχεία που παρατίθενται για την πρόθεση αποταμίευσης.
Το 86% των νοικοκυριών δεν θεωρεί πιθανό ότι θα μπορέσει να αποταμιεύσει μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ενώ μόλις το 13% εκτιμά ότι κάτι τέτοιο είναι πιθανό ή πολύ πιθανό.
Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο για τον «παιδικό κουμπαρά».
Το κράτος ουσιαστικά λέει στον γονιό:
«Βάλε χρήματα και θα βάλω κι εγώ άλλα τόσα».
Για έναν γονιό που διαθέτει τα 100 ευρώ, η πρόταση είναι εξαιρετικά ελκυστική.
Για εκείνον όμως που στις 20 του μήνα έχει εξαντλήσει το εισόδημά του, η κρατική επιδότηση παραμένει πρακτικά απρόσιτη, επειδή δεν διαθέτει το αρχικό ποσό που απαιτείται για να την ενεργοποιήσει.
7 στους 10 με καταθέσεις έως 1.000 ευρώ
Ανάλογη είναι η εικόνα που παρουσιάζουν τα στοιχεία για τις τραπεζικές καταθέσεις.
Το 70,6% των καταθετών βρίσκεται στην κατηγορία έως 1.000 ευρώ, ενώ οι συγκεκριμένοι καταθέτες κατέχουν μόλις το 1,2% του συνολικού ύψους των καταθέσεων.
Στον αντίποδα, μόλις το 0,9% των καταθετών βρίσκεται πάνω από τις 100.000 ευρώ, αλλά συγκεντρώνει το 45,7% του συνολικού ποσού των καταθέσεων.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη μεγάλη ανισοκατανομή της αποταμιευτικής δυνατότητας.
Και αυτή έχει άμεση σχέση με το ποιοι θα μπορέσουν τελικά να αξιοποιήσουν στο μέγιστο τον νέο «κουμπαρά».
Καλό κίνητρο, αλλά για όσους έχουν τη δυνατότητα
Το μέτρο έχει μια αναμφισβήτητη θετική διάσταση. Μια οικογένεια που έτσι κι αλλιώς μπορεί να αποταμιεύει για το παιδί της αποκτά ένα πολύ ισχυρό πρόσθετο κίνητρο, καθώς το κράτος συμμετέχει στην προσπάθειά της.
Το πρόβλημα είναι ότι η συγκεκριμένη πολιτική δεν δημιουργεί από μόνη της αποταμιευτική δυνατότητα εκεί όπου αυτή δεν υπάρχει.
Ένας γονιός που διαθέτει 100 ευρώ τον μήνα μπορεί να εκμεταλλευτεί ολόκληρη την κρατική συμμετοχή.
Ένας γονιός που διαθέτει 30 ευρώ θα πάρει μικρότερη κρατική ενίσχυση.
Και ένας γονιός που δεν μπορεί να διαθέσει ούτε 10 ευρώ επειδή το εισόδημά του εξαντλείται στις καθημερινές ανάγκες, δεν θα πάρει ουσιαστικά τίποτε από τον συγκεκριμένο μηχανισμό.
Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη παράμετρος που θα πρέπει να απαντηθεί όταν παρουσιαστεί η τελική μορφή του μέτρου: τι πρόβλεψη θα υπάρχει για τα παιδιά των οικονομικά ασθενέστερων οικογενειών, των οποίων οι γονείς αδυνατούν να αποταμιεύσουν;
Γιατί διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος ένας μηχανισμός που σχεδιάστηκε ως δημογραφικό και κοινωνικό μέτρο να προσφέρει τελικά τη μεγαλύτερη κρατική ενίσχυση στις οικογένειες που έχουν ήδη τη μεγαλύτερη δυνατότητα να βάζουν χρήματα στην άκρη.
