Η Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου αναμένεται να ξεκαθαρίσει σε σημαντικό βαθμό το επόμενο πολιτικό βήμα του Ηλία Κασιδιάρη, ο οποίος μετά την αποφυλάκισή του έχει προαναγγείλει δημόσια παρουσίαση των σχεδίων του.
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο τι θα ανακοινώσει.
Είναι κυρίως τι από αυτά που ενδεχομένως σχεδιάζει μπορεί τελικά να περάσει από το φίλτρο της εκλογικής νομοθεσίας και του Αρείου Πάγου.
Και εδώ η υπόθεση γίνεται πολύ πιο σύνθετη.
Από τη μία υπάρχει το θεσμικό πλαίσιο που δημιουργήθηκε το 2023 για τη συμμετοχή κομμάτων στις εκλογές. Από την άλλη υπάρχουν σενάρια συμμετοχής του Κασιδιάρη ως υποψηφίου σε ήδη υφιστάμενο πολιτικό φορέα, αλλά και η παρουσία εν ενεργεία ανεξάρτητων βουλευτών που προέρχονται από τους Σπαρτιάτες.
Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται ένας νέος πολιτικός και νομικός γρίφος.
Το πρώτο μεγάλο εμπόδιο: η πραγματική ηγεσία
Η εκλογική νομοθεσία δεν εξετάζει μόνο ποιος εμφανίζεται τυπικά ως πρόεδρος ενός κόμματος.
Στις προϋποθέσεις για την κατάρτιση συνδυασμού περιλαμβάνονται ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, τα μέλη της διοικούσας επιτροπής, ο νόμιμος εκπρόσωπος αλλά και η «πραγματική ηγεσία» του κόμματος.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη δημιουργήθηκε ακριβώς ώστε η κρίση να μην περιορίζεται στην ταμπέλα ενός πολιτικού σχηματισμού και στο πρόσωπο που εμφανίζεται επισήμως ως επικεφαλής.
Επομένως, η επιλογή ενός διαφορετικού τυπικού αρχηγού δεν αρκεί από μόνη της για να παρακαμφθεί ο έλεγχος.
Το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου είναι εκείνο που, όταν έρθει η ώρα της ανακήρυξης των εκλογικών συνδυασμών, θα εξετάσει εάν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Μπορεί να κάνει απλώς ένα νέο κόμμα;
Εδώ βρίσκεται το πρώτο μεγάλο ερώτημα της Δευτέρας.
Ο ίδιος έχει μιλήσει για επιστροφή στην πολιτική δράση και για νέο πολιτικό εγχείρημα.
Όμως άλλο πράγμα είναι η δημιουργία ή πολιτική υποστήριξη ενός φορέα και άλλο η δυνατότητα του συγκεκριμένου φορέα να συμμετάσχει τελικά στις εθνικές εκλογές.
Η καταδίκη του Κασιδιάρη στην υπόθεση της Χρυσής Αυγής αποτελεί κεντρικό στοιχείο της εφαρμογής των σχετικών διατάξεων.
Επομένως, εάν ένας πολιτικός σχηματισμός εμφανιστεί με άλλο πρόεδρο αλλά ο Άρειος Πάγος κρίνει, με βάση τα πραγματικά δεδομένα, ότι ο Κασιδιάρης αποτελεί την πραγματική του ηγεσία, τότε αυτό μπορεί να γίνει καθοριστικό κατά τον έλεγχο του συνδυασμού.
Γι’ αυτό και το ερώτημα δεν είναι απλώς «ποιος θα είναι πρόεδρος».
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα θεωρηθεί ότι ασκεί την πραγματική ηγεσία.
Το διαφορετικό σενάριο: Υποψήφιος σε άλλο κόμμα
Υπάρχει όμως και δεύτερο σενάριο.
Να μην εμφανιστεί ο Κασιδιάρης ως αρχηγός ενός νέου φορέα αλλά να επιχειρήσει να συμμετάσχει ως υποψήφιος με ήδη υπάρχον κόμμα.
Και εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες νομικές συζητήσεις των τελευταίων ημερών.
Η περίπτωση του απλού υποψηφίου δεν ταυτίζεται αυτομάτως με εκείνη του προέδρου ή της πραγματικής ηγεσίας ενός κόμματος.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η συμμετοχή ενός συνδυασμού θεωρείται δεδομένη.
Ο τελικός έλεγχος της εκλογικής καθόδου πραγματοποιείται από το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου, το οποίο θα κληθεί να εξετάσει τα πραγματικά χαρακτηριστικά του πολιτικού σχηματισμού και εάν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Άρα, οποιοδήποτε σχέδιο παρουσιαστεί τώρα δεν αποτελεί αυτομάτως και εξασφαλισμένο εκλογικό εισιτήριο.
Οι τρεις ανεξάρτητοι βουλευτές
Εδώ μπαίνουν στην εξίσωση τρεις εν ενεργεία ανεξάρτητοι βουλευτές που προέρχονται από τους Σπαρτιάτες:
Γιάννης Δημητροκάλλης, Γιώργος Μανούσος και Διονύσης Βαλτογιάννης.
Τα ονόματά τους έχουν ήδη εμφανιστεί στα ρεπορτάζ γύρω από το νέο πολιτικό εγχείρημα.
Παράλληλα, υπάρχει πολιτικός φορέας που συνδέεται με τους συγκεκριμένους βουλευτές και έχει ήδη κινηθεί θεσμικά ως προς την παρουσία του στον Άρειο Πάγο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτός ο σχηματισμός θα αποτελέσει τελικά το πολιτικό «όχημα» μέσω του οποίου θα επιχειρηθεί η επάνοδος Κασιδιάρη στις εκλογές.
Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει ανακοινωθεί οριστικά.
Και γι’ αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία η παρέμβαση της Δευτέρας.
Το μεγάλο πλεονέκτημα των τριών: Είναι ήδη μέσα στη Βουλή
Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση.
Οι τρεις είναι σήμερα εν ενεργεία βουλευτές.
Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον ενταχθούν ή δηλώσουν πολιτική σύνδεση με έναν νέο φορέα, ο συγκεκριμένος σχηματισμός μπορεί πολιτικά να εμφανίζεται με κοινοβουλευτικά στελέχη πριν πραγματοποιηθούν νέες εκλογές.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως συγκρότηση αναγνωρισμένης Κοινοβουλευτικής Ομάδας – για την οποία ισχύουν ξεχωριστές προϋποθέσεις του Κανονισμού της Βουλής.
Δημιουργεί όμως ένα πολιτικό δεδομένο που δεν υπήρχε στις προηγούμενες προσπάθειες καθόδου σχηματισμών συνδεδεμένων με τον Κασιδιάρη.
Υπάρχουν ήδη εκλεγμένοι βουλευτές που μπορούν να συνδεθούν δημόσια με το εγχείρημα.
Και οι πληροφορίες για πρώην βουλευτές της ΝΙΚΗΣ
Τις τελευταίες ημέρες έχουν ακουστεί επίσης ονόματα ανεξάρτητων βουλευτών που προέρχονται από τη ΝΙΚΗ.
Οι σχετικές πληροφορίες δεν έχουν οδηγήσει μέχρι στιγμής σε επιβεβαιωμένη προσχώρηση.
Επομένως χρειάζεται διάκριση ανάμεσα σε όσα έχουν ήδη συμβεί και σε όσα βρίσκονται στο επίπεδο των πολιτικών επαφών ή των σεναρίων.
Το μόνο ασφαλές είναι ότι το νέο εγχείρημα επιχειρείται σε μια περίοδο κατά την οποία ο χώρος δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας βρίσκεται σε έντονη κινητικότητα.
Η ΝΙΚΗ διαψεύδει συνεργασία
Από την πλευρά της η ΝΙΚΗ κρατά σαφείς αποστάσεις.
Ο πρόεδρός της, Δημήτρης Νατσιός, έχει δηλώσει δημόσια ότι δεν υπάρχει επικοινωνία με τον Κασιδιάρη, ούτε επίσημη ούτε ανεπίσημη, απορρίπτοντας σενάρια συνεργασίας.
Αυτό έχει σημασία, καθώς τις τελευταίες ημέρες κυκλοφόρησαν πολλά διαφορετικά σενάρια για ανακατατάξεις στον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο.
Μέχρι να υπάρξουν επίσημες ανακοινώσεις, όμως, οι πληροφορίες για επαφές με μεμονωμένα πρόσωπα δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως δεδομένες πολιτικές συμφωνίες.
Γιατί η ανεξάρτητη κάθοδος είναι εντελώς διαφορετικό σενάριο
Υπάρχει θεωρητικά και η επιλογή της υποψηφιότητας ως μεμονωμένου υποψηφίου.
Εδώ όμως εμφανίζεται ένα τεράστιο πρακτικό εμπόδιο.
Ο μεμονωμένος υποψήφιος δεν συγκεντρώνει ψήφους σε ολόκληρη τη χώρα όπως ένα κόμμα. Η εκλογική του δύναμη περιορίζεται στην εκλογική περιφέρεια στην οποία κατεβαίνει.
Αυτό κάνει την εκλογή εξαιρετικά απαιτητική, ιδιαίτερα σε μια μεγάλη περιφέρεια όπου οι ψήφοι κατανέμονται μεταξύ πολλών κομμάτων και υποψηφίων.
Γι’ αυτό και πολιτικά πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σενάριο συμμετοχής μέσω οργανωμένου συνδυασμού.
Το πραγματικό ερώτημα της Δευτέρας
Όταν λοιπόν ο Ηλίας Κασιδιάρης παρουσιάσει τη Δευτέρα τα σχέδιά του, θα πρέπει να αναζητηθούν απαντήσεις σε πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα.
Θα ανακοινώσει νέο πολιτικό φορέα;
Θα συνδεθεί με ήδη υφιστάμενο κόμμα;
Ποιος θα εμφανίζεται ως πρόεδρος;
Ποιοι θα συμμετέχουν στη διοίκησή του;
Τι ρόλο θα έχουν οι τρεις ανεξάρτητοι βουλευτές;
Και, κυρίως, ποιος θα είναι ο πραγματικός πολιτικός ρόλος του ίδιου του Κασιδιάρη;
Διότι ακριβώς σε αυτό το τελευταίο ερώτημα μπορεί τελικά να κριθεί μεγάλο μέρος της νομικής υπόθεσης.
Η «καυτή πατάτα» καταλήγει στον Άρειο Πάγο
Όποιο μοντέλο και αν επιλεγεί, η τελική κρίση για τη συμμετοχή ενός κομματικού συνδυασμού στις εκλογές δεν θα γίνει από τα τηλεοπτικά πάνελ ούτε από τα κόμματα.
Όταν προκηρυχθούν εκλογές και κατατεθούν οι συνδυασμοί, το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου θα κληθεί να εφαρμόσει το ισχύον νομικό πλαίσιο στα πραγματικά δεδομένα που θα υπάρχουν τότε.
Και εκεί μπορεί να βρίσκεται ο πραγματικός γρίφος.
Ένα κόμμα μπορεί να έχει διαφορετικό όνομα.
Μπορεί να έχει διαφορετικό τυπικό πρόεδρο.
Μπορεί να διαθέτει ήδη εκλεγμένους βουλευτές.
Εκείνο που θα εξεταστεί όμως δεν είναι μόνο η βιτρίνα του πολιτικού σχήματος αλλά και το εάν πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις που θέτει ο εκλογικός νόμος.
Γι’ αυτό η Δευτέρα δεν θα δώσει την τελική απάντηση για το εάν ο Κασιδιάρης θα βρίσκεται στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Θα δώσει όμως κάτι εξαιρετικά σημαντικό:
θα αποκαλύψει ποιον δρόμο σκοπεύει να επιχειρήσει για να φτάσει μέχρι αυτές.
Και από εκεί και πέρα, η πολιτική κίνηση θα μετατραπεί σε μια ιδιαίτερα σύνθετη νομική μάχη, με τον τελευταίο λόγο –όταν έρθει η ώρα της ανακήρυξης των συνδυασμών– να ανήκει στον Άρειο Πάγο.
