Στην αυτοδιοίκηση υπάρχει ένας εύκολος τρόπος να δημιουργήσεις εντυπώσεις: ανακοινώνεις ότι «εξασφαλίστηκαν εκατομμύρια».
Υπάρχει όμως και ένας πολύ δυσκολότερος τρόπος να αξιολογήσεις πραγματικά μια Δημοτική Αρχή.
Να ψάξεις πόσα από αυτά τα χρήματα αποτελούν πράγματι χρηματοδοτήσεις του Δήμου, πόσα έργα έχουν ενταχθεί, πόσα δημοπρατήθηκαν, πόσα απέκτησαν σύμβαση και, τελικά, πόσα έφτασαν στο εργοτάξιο.
Κάναμε αυτή τη σύγκριση για τους τρεις Δήμους της Κεφαλονιάς.
Αργοστόλι, Ληξούρι και Σάμη.
Και όταν αφαιρεθούν από τον λογαριασμό οι εξαγγελίες, τα έργα άλλων φορέων και οι χρηματοδοτήσεις που τελικά χάθηκαν, η εικόνα γίνεται αρκετά καθαρή:
ο Δήμος Αργοστολίου διαθέτει σήμερα το ισχυρότερο χρηματοδοτικό και τεχνικό χαρτοφυλάκιο στην Κεφαλονιά.
Όχι επειδή το λέει η Δημοτική Αρχή.
Αλλά επειδή αυτό προκύπτει από το μέγεθος, το εύρος και –κυρίως– την ωριμότητα των έργων.
Πρώτα ξεκαθαρίζουμε τι σημαίνει «χρηματοδότηση του Δήμου»
Για να είναι δίκαιη η σύγκριση χρειάζεται ένας βασικός κανόνας.
Δεν μπορεί κάθε έργο που κατασκευάζεται μέσα στα όρια ενός Δήμου να πιστώνεται στον δήμαρχο.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αργοστολίου, για παράδειγμα, είναι έργο του Υπουργείου Πολιτισμού.
Έργα της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων δεν γίνονται αυτομάτως έργα του Δήμου επειδή κατασκευάζονται στο Αργοστόλι, στο Ληξούρι ή στη Σάμη.
Ακόμη και σε έργα ύδρευσης απαιτείται προσοχή, καθώς μπορεί να υπάρχει διαφορετικός δικαιούχος ή φορέας υλοποίησης.
Άρα μετράμε εκεί όπου υπάρχει πραγματική δημοτική συμμετοχή ως δικαιούχου ή φορέα υλοποίησης και, ακόμη σημαντικότερο, κοιτάζουμε σε ποιο στάδιο βρίσκεται το έργο.
Γιατί άλλο «εντάχθηκε» και άλλο «κατασκευάζεται».
Το πρώτο μεγάλο στοιχείο: πάνω από 16,5 εκατ. ευρώ μόνο στον «Αντώνης Τρίτσης»
Το επίσημο Τεχνικό Πρόγραμμα του Δήμου Αργοστολίου για το 2025 δίνει ίσως την πιο καθαρή εικόνα του μεγέθους.
Στο πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» καταγράφεται χαρτοφυλάκιο πράξεων που υπερβαίνει συνολικά τα 16,5 εκατομμύρια ευρώ.
Και εδώ δεν μιλάμε για μία μόνο μεγάλη ένταξη.
Μιλάμε για διαφορετικές κατηγορίες παρεμβάσεων, γεγονός που δείχνει κάτι σημαντικότερο από τον ίδιο τον αριθμό: ικανότητα του Δήμου να προετοιμάζει και να εντάσσει έργα σε διαφορετικούς τομείς.
Στο ίδιο επίσημο πρόγραμμα καταγράφονται και οι πληρωμές που είχαν πραγματοποιηθεί έως τότε.
Αυτό είναι σημαντικό, διότι μας επιτρέπει να ξεχωρίζουμε το συνολικό εγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο από την πραγματική οικονομική εκτέλεση.
Και ακριβώς αυτή η διάκριση κάνει την επίδοση του Αργοστολίου περισσότερο αξιόπιστη.
Δεν μιλάμε μόνο για έναν κατάλογο υποσχέσεων.
Η ύδρευση είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα μεγάλου έργου
Στον επίσημο απολογισμό του Δήμου καταγράφεται το έργο «Βελτίωση υποδομών Ύδρευσης Δήμου Αργοστολίου», προϋπολογισμού 7.908.133,24 ευρώ, με χρηματοδότηση από το «Αντώνης Τρίτσης».
Το αντικείμενο περιλαμβάνει αντικατάσταση αμιαντοσωλήνων και εγκατάσταση ολοκληρωμένου συστήματος ελέγχου διαρροών και διαχείρισης του δικτύου.
Και εδώ χρειάζεται μία διευκρίνιση: στα νεότερα τεχνικά έγγραφα μέρος των σχετικών έργων εμφανίζεται πλέον στο θεσμικό πλαίσιο της ΔΙΑΔ.Ε.Υ.Α.Δ.Κ., επομένως δεν πρέπει να προσμετράται αυθαίρετα δεύτερη φορά ως νέα χρηματοδότηση.
Αυτό όμως δεν αλλάζει την ουσία.
Δείχνει ότι ο Δήμος Αργοστολίου μπήκε από νωρίς σε έργα υποδομής πολλών εκατομμυρίων, τα οποία απαιτούν τεχνική ωρίμανση πολύ μεγαλύτερη από μια απλή προμήθεια.
Από την ένταξη στη σύμβαση: εκεί κρίνεται η πραγματική ικανότητα
Το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ του Αργοστολίου δεν είναι όμως τα 16,5 εκατομμύρια.
Είναι ότι σημαντικό μέρος του χαρτοφυλακίου έχει περάσει από το επίπεδο της ανακοίνωσης στο επίπεδο της σύμβασης και της κατασκευής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το μεγάλο έργο οδικής ασφάλειας στο Αργοστόλι, χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Το έργο έχει συμβασιοποιηθεί, έχει προχωρήσει σε κατασκευή και χρειάστηκε μάλιστα συμπληρωματική σύμβαση.
Άρα εδώ δεν συζητάμε για δυνητική χρηματοδότηση.
Συζητάμε για πραγματικό δημόσιο έργο.
Και αυτή είναι η βασική διαφορά που πρέπει να έχουμε κατά νου όταν συγκρίνουμε Δήμους.
Το δύσκολο δεν είναι μόνο να πάρεις την απόφαση ένταξης. Είναι να φτάσεις από την απόφαση ένταξης στο εργοτάξιο.
Το Αργοστόλι παίζει ταυτόχρονα σε περισσότερα χρηματοδοτικά «γήπεδα»
Υπάρχει όμως ακόμη ένα πλεονέκτημα που δεν αποτυπώνεται εύκολα σε έναν απλό πίνακα εκατομμυρίων.
Ο Δήμος Αργοστολίου έχει παρουσία σε περισσότερα χρηματοδοτικά εργαλεία.
«Αντώνης Τρίτσης».
Ταμείο Ανάκαμψης.
Πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά».
Ειδικές χρηματοδοτήσεις.
Προγράμματα πολιτικής προστασίας και αντισεισμικής θωράκισης.
Και τώρα έρχεται η επόμενη μεγάλη δεξαμενή: η Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης του Αργοστολίου.
Η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του Προγράμματος «Ιόνια Νησιά 2021–2027» έχει εκδώσει πρόσκληση προς Αργοστόλι, Λευκάδα και Ζάκυνθο για υποβολή Στρατηγικών Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης, με χρηματοδότηση που μπορεί να φτάσει τα 15 εκατομμύρια ευρώ ανά στρατηγική.
Εδώ όμως πρέπει να είμαστε απολύτως καθαροί:
τα 15 εκατομμύρια δεν τα προσθέτουμε σήμερα στο ενεργό χαρτοφυλάκιο του Δήμου.
Η πρόσκληση και η στρατηγική δημιουργούν χρηματοδοτική δυνατότητα. Οι επιμέρους πράξεις πρέπει να περάσουν τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Αλλά αποκαλύπτουν κάτι πολύ σημαντικό για το μέλλον:
το Αργοστόλι διαθέτει πρόσβαση σε χρηματοδοτικό εργαλείο αστικής ανάπτυξης τέτοιας κλίμακας που οι μικρότεροι Δήμοι της Κεφαλονιάς δεν διαθέτουν με τον ίδιο τρόπο.
Ληξούρι: πολύ καλή επίδοση – αλλά μικρότερο συνολικό αποτύπωμα
Ο Δήμος Ληξουρίου κάθε άλλο παρά αποτυχημένος μπορεί να χαρακτηριστεί στις χρηματοδοτήσεις.
Έχει πετύχει σημαντικές εντάξεις.
Η αγροτική οδοποιία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα του, με προϋπολογισμό άνω των 4 εκατομμυρίων ευρώ μέσω «Αντώνης Τρίτσης».
Υπάρχουν επίσης Smart Cities, παρεμβάσεις πολιτικής προστασίας και έργα που ξεκινούν από το «Φιλόδημος».
Και αν διαιρέσουμε τα ποσά με τον πληθυσμό, η Παλική εμφανίζει αναμφίβολα αξιόλογη επίδοση.
Αλλά εδώ πρέπει να διακρίνουμε δύο πράγματα.
Άλλο χρηματοδότηση ανά κάτοικο και άλλο συνολική διοικητική και τεχνική δυνατότητα παραγωγής έργων.
Το Ληξούρι έχει σημαντικές επιτυχίες.
Δεν εμφανίζει όμως το ίδιο συνολικό εύρος μεγάλων έργων, χρηματοδοτικών εργαλείων και ταυτόχρονα εξελισσόμενων παρεμβάσεων που εμφανίζει το Αργοστόλι.
Σάμη: αξιόλογη προσπάθεια, αλλά η Αγία Ευφημία κόστισε
Η Σάμη βρίσκεται σε ακόμη δυσκολότερη θέση.
Είναι μικρότερος Δήμος και αντιμετωπίζει αποδεδειγμένα περιορισμούς στη στελέχωση της Τεχνικής Υπηρεσίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι χρειάστηκε διαβαθμιδική συνεργασία με την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων για διάθεση τεχνικού προσωπικού, ώστε να υποστηρίζονται μελέτες και επιβλέψεις έργων χρηματοδοτούμενων από «Αντώνης Τρίτσης», Φιλόδημο, Πράσινο Ταμείο, Ταμείο Ανάκαμψης και άλλα προγράμματα.
Αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Και παρά τις δυσκολίες, ο Δήμος έχει καταφέρει να προχωρήσει χρηματοδοτήσεις για πολιτική προστασία, ψηφιακές υπηρεσίες και άλλες υποδομές.
Υπάρχει όμως ένα πολύ μεγάλο αρνητικό γεγονός:
το λιμάνι της Αγίας Ευφημίας.
Το έργο των περίπου 2,8 εκατομμυρίων ευρώ έχασε τη χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης επειδή δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί εντός των απαιτούμενων προθεσμιών.
Από τη στιγμή που η ένταξη ανακλήθηκε, το ποσό αυτό δεν μπορεί πλέον να εμφανίζεται ως ενεργή εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Και σε έναν μικρό Δήμο, η απώλεια ενός έργου τέτοιου μεγέθους επηρεάζει σημαντικά ολόκληρη την εικόνα.
Υπάρχει και κάτι που δεν φαίνεται στα εκατομμύρια: η τεχνική μηχανή
Εδώ βρίσκεται ίσως η πραγματική εξήγηση της υπεροχής του Αργοστολίου.
Η χρηματοδότηση δεν κερδίζεται την ημέρα που υπογράφεται μια απόφαση.
Πριν από αυτήν χρειάζονται:
μελέτες,
αδειοδοτήσεις,
τεχνικά δελτία,
προϋπολογισμοί,
τεύχη δημοπράτησης,
διοικητικές εγκρίσεις,
διαγωνισμοί,
συμβάσεις,
επιβλέψεις.
Με άλλα λόγια, χρειάζεται διοικητική μηχανή παραγωγής έργων.
Ο μεγαλύτερος Δήμος διαθέτει αντικειμενικά πλεονέκτημα σε προσωπικό και υπηρεσίες.
Αλλά το πλεονέκτημα δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αποτέλεσμα.
Πρέπει να αξιοποιηθεί.
Και η σημερινή εικόνα δείχνει ότι ο Δήμος Αργοστολίου το έχει αξιοποιήσει περισσότερο από τους άλλους δύο Δήμους του νησιού.
Ο πραγματικός νικητής λοιπόν είναι το Αργοστόλι
Αν το μοναδικό κριτήριο ήταν «ευρώ ανά κάτοικο», η συζήτηση θα ήταν διαφορετική.
Αν το μοναδικό κριτήριο ήταν ποιος ανακοίνωσε περισσότερες εντάξεις, επίσης.
Αλλά αυτό δεν είναι το ουσιαστικό ερώτημα.
Το ερώτημα είναι:
ποιος Δήμος έχει καταφέρει να δημιουργήσει το μεγαλύτερο, πιο διαφοροποιημένο και περισσότερο ώριμο χαρτοφυλάκιο χρηματοδοτούμενων έργων;
Με αυτό το κριτήριο, η απάντηση είναι:
ο Δήμος Αργοστολίου.
Το Ληξούρι έχει σημαντικές χρηματοδοτικές επιτυχίες και, σε σχέση με τον πληθυσμό του, αξιοσημείωτη παρουσία.
Η Σάμη λειτουργεί υπό σαφώς δυσκολότερες διοικητικές συνθήκες και αυτό πρέπει να αναγνωρίζεται.
Όμως η συνολική σύγκριση δείχνει μεγαλύτερο εύρος προγραμμάτων, περισσότερες μεγάλες παρεμβάσεις και ισχυρότερη δυνατότητα μετατροπής χρηματοδοτήσεων σε πραγματικά έργα στο Αργοστόλι.
Και υπάρχει μία ακόμη παράμετρος.
Η μάχη των χρηματοδοτήσεων δεν τελειώνει το 2026.
Η νέα προγραμματική περίοδος βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και η Βιώσιμη Αστική Ανάπτυξη ανοίγει μπροστά στο Αργοστόλι έναν ακόμη χρηματοδοτικό κύκλο έως 15 εκατομμυρίων ευρώ.
Επομένως το μεγάλο στοίχημα για τη Δημοτική Αρχή του Θεόφιλου Μιχαλάτου δεν είναι πλέον μόνο να αποδείξει ότι μπορεί να εξασφαλίζει χρηματοδοτήσεις.
Αυτό, σε σημαντικό βαθμό, το έχει ήδη αποδείξει.
Το επόμενο και δυσκολότερο τεστ είναι να αποδείξει ότι μπορεί να τις μετατρέπει γρήγορα, αποτελεσματικά και χωρίς απώλειες σε ολοκληρωμένα έργα που βλέπει ο δημότης στην καθημερινότητά του.
Γιατί στο τέλος υπάρχει ένας αριθμός σημαντικότερος από τα εκατομμύρια των αποφάσεων ένταξης:
τα έργα που πραγματικά παραδόθηκαν.
Και μέχρι σήμερα, στη συνολική μάχη χρηματοδότησης και παραγωγής έργων στην Κεφαλονιά, το προβάδισμα ανήκει καθαρά στον Δήμο Αργοστολίου.
