Με ιδιαίτερα θερμά λόγια αναφέρεται ο Παναγιώτης Θωμάς στο νέο ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους «Ο Ανδρέας Λασκαράτος και Τα Μυστήρια της Κεφαλονιάς», μετά την προφεστιβαλική προβολή που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 19 Αυγούστου στο πλαίσιο του Kymata Film Festival.
Το ντοκιμαντέρ της Όλγας Λασκαράτου και του Χρήστου Τόλη επιχειρεί να προσεγγίσει μια από τις πλέον ιδιαίτερες και ανατρεπτικές προσωπικότητες της Κεφαλονιάς, συνδυάζοντας ιστορικά ντοκουμέντα, προσωπικές αφηγήσεις, μνήμες και τη χαρακτηριστική σατιρική ματιά που συνδέεται με τον Ανδρέα Λασκαράτο.
Ο Παναγιώτης Θωμάς, μεταφέροντας τις εντυπώσεις του από την προβολή, στέκεται ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο διαφορετικές αφηγηματικές γραμμές συναντώνται μέσα στην ταινία.
Ο Λασκαράτος σε «ζώσα κατάσταση»
Όπως σημειώνει, ο θεατής παρακολουθεί άλλοτε την Όλγα Λασκαράτου και την οικογένειά της να αναπολούν, άλλοτε τον ίδιο τον Ανδρέα Λασκαράτο να παρουσιάζεται σε μια ιδιότυπη «ζώσα κατάσταση» και άλλοτε ιστορικούς και ανθρώπους που προσεγγίζουν τη σκέψη και την παρακαταθήκη του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, σύμφωνα με τον ίδιο, παρουσιάζει και η αντιπαραβολή αυτών των απόψεων με τη θέση εκπροσώπου της σύγχρονης Εκκλησίας σχετικά με τον αφορισμό του Λασκαράτου και τη στάση του κλήρου της εποχής απέναντί του.
Ο Παναγιώτης Θωμάς κάνει μάλιστα λόγο για «πετυχημένο περιπαικτικό μοντάζ», στοιχείο που φαίνεται να βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με το σατιρικό πνεύμα του ίδιου του Κεφαλονίτη λογοτέχνη.
Η Όλγα Λασκαράτου περνά από το ραδιόφωνο στο ντοκιμαντέρ
Ξεχωριστή αναφορά κάνει στην Όλγα Λασκαράτου και στη μετάβασή της από το ραδιόφωνο σε μια διαφορετική μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης.
Κατά τον Παναγιώτη Θωμά, αυτή η μετάβαση δεν δημιουργεί την αίσθηση μιας ασυνέχειας. Αντίθετα, στοιχεία της ραδιοφωνικής αισθητικής της Όλγας Λασκαράτου περνούν μέσα στο ίδιο το ντοκιμαντέρ.
Η μουσική, ο τρόπος προσέγγισης των συνεντεύξεων και συνολικά η αφηγηματική ματιά φέρουν, όπως υποστηρίζει, έντονα το αποτύπωμα της προηγούμενης πορείας της στο ραδιόφωνο.
Οι «Αθηναίοι – Κεφαλονίτες» και η νοσταλγία της επιστροφής
Το κείμενο του Παναγιώτη Θωμά, ωστόσο, ξεφεύγει από τα όρια μιας συνηθισμένης κινηματογραφικής κριτικής.
Το ντοκιμαντέρ γίνεται αφορμή για μια περισσότερο προσωπική εξομολόγηση γύρω από τη σχέση με την Κεφαλονιά και ιδιαίτερα εκείνων που ο ίδιος, χρησιμοποιώντας την έκφραση της Όλγας Λασκαράτου, χαρακτηρίζει «Αθηναίους – Κεφαλονίτες».
Είναι οι άνθρωποι που μπορεί να μεγάλωσαν μακριά από το νησί, αλλά περίμεναν κάθε καλοκαίρι την επιστροφή τους στην Κεφαλονιά, δημιουργώντας μέσα τους μια σχεδόν εξιδανικευμένη εικόνα για τον τόπο.
Ο ίδιος θυμάται χαρακτηριστικά την έκπληξή του όταν συναντούσε νέους που είχαν μεγαλώσει στην Κεφαλονιά και περίμεναν την ευκαιρία να φύγουν από το νησί, ενώ για εκείνον η Κεφαλονιά αποτελούσε έναν τόπο στον οποίο δύσκολα μπορούσε να φανταστεί κάτι καλύτερο από το να ζει.
Η εξήγηση ήρθε αργότερα και συνοψίζεται σε μια απλή φράση:
«Ό,τι δεν έχουμε μας λείπει».
«Η καθημερινότητα είναι ο δολοφόνος του ρομαντισμού»
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι και μία ακόμη φράση του Παναγιώτη Θωμά.
Περιγράφοντας πώς αλλάζει η σχέση με έναν τόπο όταν από καλοκαιρινός επισκέπτης γίνεσαι μόνιμος κάτοικός του, σημειώνει πως «η καθημερινότητα είναι ο δολοφόνος του ρομαντισμού».
Ωστόσο, όπως εξηγεί, εκείνη η παλιά αίσθηση δεν εξαφανίζεται πραγματικά.
Μπορεί να υποχωρεί μέσα στην καθημερινότητα, αλλά αρκεί μια εικόνα, μια ιστορία ή –στη συγκεκριμένη περίπτωση– ένα ντοκιμαντέρ για να επιστρέψουν οι μνήμες και η αίσθηση της Κεφαλονιάς των παιδικών και νεανικών καλοκαιριών.
Και αυτό φαίνεται πως ήταν για τον ίδιο ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της δουλειάς της Όλγας Λασκαράτου και του Χρήστου Τόλη.
«Κεφαλονίτικα και… νοσταλγικά. Τους ευχαριστούμε για αυτήν την αίσθηση», καταλήγει.
Στις 21 Αυγούστου η επίσημη έναρξη του Kymata Film Festival
Η προφεστιβαλική προβολή αποτελεί ουσιαστικά τον προπομπό για την επίσημη έναρξη του Kymata Film Festival στις 21 Αυγούστου, με το νέο ντοκιμαντέρ για τον Ανδρέα Λασκαράτο να έχει ήδη δημιουργήσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Μια κινηματογραφική προσέγγιση που, όπως προκύπτει από τις πρώτες εντυπώσεις, δεν περιορίζεται στην ιστορική προσωπικότητα του Λασκαράτου, αλλά αγγίζει κάτι πολύ ευρύτερο: την ιδιαίτερη σχέση των Κεφαλονιτών με τον τόπο τους, τη μνήμη, τη σάτιρα και εκείνη τη νοσταλγία της επιστροφής που δύσκολα περιγράφεται σε όποιον δεν την έχει ζήσει.
